Ăn no rồi đi xe máy là chuyện quen sau một bữa cỗ, một buổi lẩu nướng hay bữa tiệc ở nhà hàng Hà Nội: bụng căng, người lờ đờ, mí mắt nặng mà xe vẫn đỗ ngoài cửa. Bài này nói cách nhận ra những dấu hiệu ấy, cách nghỉ trước khi nổ máy, khi nào nên nhờ người chở, và vì sao một bữa có rượu bia là chuyện khác hẳn. Đây không phải bài y tế.
Ăn no rồi đi xe máy: nhận ra nặng bụng, lờ đờ và buồn ngủ
Sau một bữa ăn no, nhiều người cảm thấy nặng bụng, lờ đờ, ngáp nhiều và buồn ngủ. Các tài liệu mà bài đọc được (theo tóm tắt, chưa đọc toàn văn) cũng mô tả cảm giác buồn ngủ sau bữa ăn no là chuyện nhiều người gặp. Cảm giác ấy đi cùng bạn lên xe: mắt díp lại, đầu lơ mơ, khó giữ tỉnh táo.
Trước khi nổ máy, thử tự hỏi nhanh:
- Bạn còn ngáp liên tục không?
- Mí mắt còn nặng, đầu còn lơ mơ không?
- Bụng còn căng, còn khó chịu không?
Còn một trong những dấu hiệu đó thì chưa phải lúc lên xe. Điều 59 khoản 2 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ viết: “Người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ phải bảo đảm điều kiện sức khỏe phù hợp với từng loại phương tiện được phép điều khiển.” Điều luật nêu điều kiện chung; bài không kết luận người vừa ăn no được hay không được lái, vì tình trạng cụ thể do bạn tự đánh giá và, khi cần, hỏi nhân viên y tế.
Nghỉ trước khi nổ máy: ngồi nghỉ, đi bộ nhẹ và chọn chỗ thoáng mát
Cách nghỉ đơn giản nhất là đừng bước thẳng từ bàn ăn ra xe.
- Ngồi nghỉ ở chỗ thoáng mát. Nếu chọn được, hãy ngồi chỗ có gió ngay từ lúc vào bàn, và sau bữa ăn nghỉ ở nơi không bí thay vì ngồi mãi trong góc kín.
- Đi bộ nhẹ cho thoáng. Đi quanh khu vực ăn, trên lối dành cho người đi bộ, không ra lòng đường; có người đi cùng thì đi cùng nhau.
- Uống nước nếu thấy khát.
- Không vội vì giờ hẹn. Lùi giờ về hoặc báo người đang chờ dễ hơn nhiều so với một chuyến xe lờ đờ.
Nghỉ bao lâu là do bạn quan sát: nghỉ cho đến khi người nhẹ bụng, đầu óc tỉnh, rồi hỏi lại ba câu ở trên. Bài không đưa con số vì mỗi người một khác; nếu chưa tỉnh, hãy nghỉ thêm hoặc chọn cách khác để về.
Buồn ngủ hoặc khó chịu: nhờ người chở, gọi xe hoặc để xe lại
Nếu đã nghỉ mà vẫn buồn ngủ hay khó chịu, hãy chọn cách về khác thay vì tự lái:
- Nhờ người đi cùng chở thay, nếu người đó tỉnh táo, không uống rượu bia và đủ điều kiện lái xe. Xe thuê có được cho người khác lái hay không là điều hỏi trực tiếp với tiệm; bài không khẳng định.
- Gọi xe hoặc đi phương tiện khác.
- Để xe lại nơi có biển hoặc có người trông, rồi quay lại lấy khi đã tỉnh táo; để xe thuê qua đêm hay trả muộn cũng là điều xác nhận trực tiếp với tiệm.
Hoãn phần còn lại của buổi cũng là một lựa chọn tốt, và không ai đáng bị trách vì chọn về bằng cách khác.
Bữa cỗ, lẩu nướng có rượu bia: đã uống thì không lái
Bữa cỗ hay lẩu nướng có thể có rượu bia, và với rượu bia thông điệp rất ngắn: đã uống thì không lái. Điều 9 khoản 2 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ liệt kê trong các hành vi bị nghiêm cấm: “Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.” Câu luật nói về nồng độ cồn trong máu hoặc hơi thở, không nhắc đến chuyện bạn cảm thấy tỉnh hay say. Bài không nêu ngưỡng đo, mức xử phạt hay chuyện uống bao nhiêu thì được.
Việc nên làm là sắp xếp đường về ngay từ lúc nhận lời dự tiệc: nhờ người không uống chở, gọi xe, đi phương tiện khác hoặc ở lại. Người nhận lái thay cũng phải không uống rượu bia.
Xe thuê khi đi cỗ, đi tiệc: sắp xếp từ trước, chỗ đỗ và giờ trả xe
Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00 và không giao hay nhận xe ngoài khung giờ này. Biết trước sẽ có một bữa cỗ hay buổi lẩu nướng thì nên tính đường về từ đầu: ai chở, về bằng gì, trả xe lúc nào. Nếu được, hãy xếp bữa tiệc sau khi đã trả xe, rồi đi bộ hoặc gọi xe đến chỗ ăn.
Nếu vẫn thấy không kịp, hãy gọi tiệm theo số 0942467674 sớm và hỏi cách xử lý; bài không khẳng định tiệm cho trả muộn hay cho giữ xe qua đêm. Nên nhắn lại để có bằng chứng; bước chung có ở mục nhận xe, trả xe, kênh liên hệ có trên trang liên hệ.
Về chỗ đỗ ở nơi ăn, hãy tìm bãi có biển hoặc hỏi chủ quán, người trông xe. Điều 77 khoản 1 viết: “Lòng đường được sử dụng cho mục đích giao thông; vỉa hè được sử dụng cho người đi bộ.” Vì thế đừng dắt hay dựng xe lên vỉa hè. Khóa cổ, mang chìa theo người, chụp ảnh biển số và chỗ đỗ.
Đang chạy mà thấy buồn ngủ: giảm ga, tấp vào chỗ được phép, dừng hẳn
Nếu đã lên xe mà thấy mí mắt nặng, đầu lơ mơ hoặc người khó chịu, đừng cố chạy nốt đoạn đường. Giảm ga sớm, nhìn gương, bật xi nhan báo trước rồi tấp vào chỗ được phép dừng. Điều 18 khoản 4 liệt kê các vị trí không được dừng xe, đỗ xe, trong đó điểm c là “Trên cầu, trừ những trường hợp tổ chức giao thông cho phép”; vỉa hè cũng không phải chỗ để tấp vào. Dừng hẳn rồi mới nghỉ, và nhờ người đón hoặc gọi xe nếu chưa tỉnh; chỉ gọi khi xe đã dừng hẳn ở chỗ được phép.
Nếu nặng bụng kèm đau nhiều, buồn nôn nhiều, khó thở hoặc đau ngực, đó là dấu hiệu cần nhân viên y tế đánh giá; bài không đoán nguyên nhân. Hãy dừng hẳn, nhờ người xung quanh ở cạnh và gọi cấp cứu 115 (đầu số cấp cứu y tế mà các nguồn bài đọc được cùng nêu, theo tóm tắt, chưa đọc toàn văn; hãy kiểm lại đầu số hiện hành).
Tóm lại
Ăn no rồi, đừng bước thẳng ra xe: ngồi nghỉ chỗ thoáng, đi bộ nhẹ, tự hỏi lại ba câu và nhờ người chở hay gọi xe nếu còn buồn ngủ. Nếu bữa có rượu bia, đã uống thì không lái. Đây là thông tin tham khảo chung, quy định có thể thay đổi, không thay tư vấn pháp lý hay y tế riêng; nguyên văn các điều luật có tại cổng thông tin của Chính phủ, các quy tắc khác ở mục quy định giao thông. Các bài khác về sức khỏe khi chạy xe nằm ở mục sức khỏe khi lái xe, còn các kỹ năng khác ở chuyên mục kỹ năng.