Chạy xe ga từ Hà Nội lên Sóc Sơn hay xuống Mỹ Đức, nhiều người xuống xe mới thấy đầu gối cứng đơ, đứng dậy phải vịn yên một lúc. Mỏi đầu gối khi đi xe ga đường dài phần lớn đến từ việc chân giữ một góc gập suốt mấy chục cây số. Bài này giải thích vì sao sàn phẳng của xe ga dễ làm gối mỏi, và cách đặt bàn chân, chỉnh chỗ ngồi, dừng duỗi chân để chuyến đi nhẹ hơn.
Vì sao mỏi đầu gối khi đi xe ga dễ xảy ra hơn bạn nghĩ
Xe ga có sàn để chân phẳng ngay trước yên. Ngồi lên là hai bàn chân tự đặt vào khoảng sàn đó, gối gập lại và gần như giữ nguyên tư thế ấy cho tới lúc dừng. Đi trong phố thì chẳng sao, vì cứ vài trăm mét lại phải chống chân ở đèn đỏ. Ra đường ngoại thành, có khi chạy cả tiếng không đặt chân xuống đất lần nào.
Gối gập lâu khiến cơ quanh khớp căng một chiều, máu lưu thông chậm hơn, đứng dậy thấy nặng và cứng. Mấy yếu tố sau làm chuyện này nặng thêm:
- Người cao ngồi xe thân nhỏ, gối bị đẩy lên cao gần ngang yên.
- Ngồi quá sát về phía trước yên, bàn chân bị kéo lùi sát mép sàn.
- Đồ đạc chiếm sàn để chân, chân không còn chỗ duỗi.
- Trời lạnh, gió lùa thẳng vào đầu gối suốt chặng đường.
Đặt chân trên sàn xe ga: ba vị trí nên luân phiên
Với xe ga, cả hai phanh đều nằm trên tay lái, nên bàn chân không phải canh bàn đạp phanh như xe số. Đó là lợi thế: bạn có thể đổi chỗ đặt chân để gối không gập mãi một góc.
Vị trí cơ bản
Hai bàn chân đặt phẳng giữa sàn, gót ngay dưới hoặc hơi trước đầu gối, mũi chân hướng thẳng. Gối không ép vào mặt trong yếm xe. Đây là tư thế dùng trong phố, qua đoạn đông xe hay khi sắp dừng.
Đẩy bàn chân ra phía trước
Trên đoạn đường thẳng và vắng, trượt hai bàn chân lên sát phần trước của sàn. Góc gối mở ra rõ rệt, cơ đùi trước được nghỉ. Nếu sàn xe có phần dốc lên phía yếm, có thể tì nhẹ gót hoặc lòng bàn chân lên đó, miễn là bàn chân vẫn trong sàn và rút về được ngay.
Một chân trước, một chân sau
Để một chân ở vị trí cơ bản, chân kia đẩy lên trước, vài phút sau đổi bên. Cách này hợp khi sàn hẹp hoặc đang chở đồ phía trước. Luôn giữ ít nhất một chân ở vị trí dễ chống xuống đất khi phải giảm tốc bất ngờ.
Thói quen nhỏ đi kèm: mỗi lần dừng đèn đỏ ở các thị trấn dọc đường, duỗi thẳng một chân, co duỗi cổ chân vài lần rồi mới đặt lại.
Chỉnh chỗ ngồi để gối bớt gập
Ngồi lùi ra sau một chút trên yên, chân có thêm chỗ duỗi về phía trước và gối mở rộng hơn. Chỉ lùi tới mức tay vẫn cầm lái thoải mái, khuỷu tay hơi chùng, không phải với người ra trước.
Khi chở người, người ngồi sau thường đẩy người lái dồn lên trước. Nhắc họ ngồi lùi về giữa yên sau và đặt chân lên gác chân của họ. Các bước giữ lưng và đổi tư thế khi ngồi lâu có trong bài đi xe máy nhiều giờ liền: giữ lưng và đổi tư thế.
Với sàn để chân, hãy để trống càng nhiều càng tốt. Túi đồ, thùng nước hay can dầu nên buộc lên giá sau hoặc cho vào cốp. Bài để túi và hộp nhỏ ở sàn để chân xe ga chỉ rõ món nào để được, món nào làm vướng chân.
Dừng duỗi chân trên chuyến từ Hà Nội ra ngoại thành
Đặt chân khéo đến đâu, gối vẫn cần những lần dừng thật. Với các chuyến như Long Biên lên Sóc Sơn, nội thành xuống chùa Hương ở Mỹ Đức hay sang Ba Vì, hãy chia đường thành từng chặng, cứ khoảng một tiếng chạy liên tục thì dừng một lần ở cây xăng, quán nước có sân rộng hoặc khoảng đất ngoài phần đường xe chạy.
Mỗi lần dừng, bỏ ra vài phút cho chân:
- Tắt máy, dựng chân chống giữa hoặc chân chống nghiêng chắc chắn rồi mới xuống xe.
- Đi bộ chậm vài chục bước để máu lưu thông lại.
- Vịn vào chỗ chắc chắn, co một gót chân về phía mông để giãn đùi trước, giữ vài nhịp thở rồi đổi chân.
- Đặt gót lên bậc thấp, chân duỗi thẳng, hơi cúi người để giãn bắp chân và mặt sau đùi.
- Xoay cổ chân và gập duỗi gối nhẹ nhàng, không bật nhún mạnh.
Mỏi lưng, mỏi vai đi kèm thì xem thêm các bài tập nghỉ dọc đường cho vai lưng.
Mùa đông, gió bấc lùa vào đầu gối suốt chặng làm khớp cứng nhanh hơn. Quần dày, tấm chắn gió hoặc áo mưa trùm qua gối giúp giữ ấm khá nhiều.
Những việc không nên làm khi gối đang mỏi
- Không gác chân lên yếm hay duỗi chân ra ngoài thân xe khi đang chạy, vừa khó chống xuống kịp, vừa dễ vướng xe bên cạnh.
- Không đứng hẳn lên sàn xe hay ngồi lệch một bên để “đổi gió” cho chân.
- Không dừng tạm trên cầu, khúc cua hay sát mép đường hẹp chỉ để duỗi chân. Chịu khó chạy thêm một đoạn tới chỗ rộng.
Quy định liên quan và nguồn tham khảo
Điểm e khoản 3 Điều 33 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 (có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025) nêu người lái xe mô tô, xe gắn máy không được ngồi về một bên điều khiển xe, đứng hoặc nằm trên xe điều khiển xe. Vì vậy, mọi cách đổi tư thế cho chân khi xe đang chạy đều phải giữ người ngồi thẳng trên yên.
Khi dừng nghỉ, Điều 18 của luật này yêu cầu có tín hiệu khi ra, vào chỗ dừng, chỉ dừng ở nơi lề đường rộng hoặc khu đất ngoài phần đường xe chạy, không dừng trên cầu, đoạn cong hay gần đầu dốc khuất tầm nhìn. Mức xử phạt các hành vi này nằm trong Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Bản hợp nhất của luật xem tại Cổng Thông tin điện tử Chính phủ: https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2026/3/55-vbhn-vpqh.pdf. Quy định và mức phạt có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất trước chuyến đi.
Thông tin về đau gối trong bài chỉ mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến của nhân viên y tế. Nếu gối sưng, nóng, đau kéo dài sau chuyến đi hoặc đau cả khi không lái xe, hãy đi khám và đối chiếu hướng dẫn tại cổng thông tin của Bộ Y tế (https://moh.gov.vn/).
Chọn xe ga khi thuê cho chuyến dài
Nếu thuê xe ở Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, hãy nói trước là bạn đi đường dài và ngồi thử xe trước khi nhận. Người cao có thể so Honda Vision với Honda Air Blade xem xe nào cho gối thoải mái hơn. Cửa hàng mở cửa từ 09:00 đến 21:00, điện thoại 0942 467 674.
Các bài khác về lưng, gối và sức bền khi cầm lái nằm trong mục sức khỏe khi lái xe, còn kỹ năng cho từng loại đường có ở chuyên mục kỹ năng lái xe máy.