Tập lái xe máy buổi tối nghe có vẻ khôn ngoan: đường vắng, ít xe, đỡ bị người khác nhìn hay giục. Nhưng chính vẻ vắng ấy che đi nhiều rủi ro mà người mới ít nghĩ tới, từ tầm nhìn hạn chế, xe phóng nhanh trên đường trống đến người đã uống rượu bia. Bài này đi qua từng rủi ro, rồi gợi ý cách chọn giờ, chỗ tập và người đi kèm hợp lý hơn.
Tập lái xe máy buổi tối: vì sao nhiều người chọn, và cái giá của sự vắng vẻ
Lý do chọn buổi tối rất đời thường: người đi làm ban ngày chỉ rảnh khi trời tối, khu đô thị mới ở Long Biên, Gia Lâm hay Đông Anh lúc đó thường thưa xe, và người mới đỡ ngại khi còn loạng choạng. Cái giá nằm ở điều kiện quan sát: đường vắng nghĩa là ít xe chứ không phải ít nguy hiểm, và người tập vừa phải học tay ga, phanh, thăng bằng, vừa phải tự nhìn ra những thứ ban ngày mắt thấy sẵn.
Rủi ro thứ nhất: tầm nhìn hẹp, mắt và đèn xe làm việc nặng hơn
Các bài hướng dẫn lái xe ban đêm trên báo trong nước thường nêu cùng một ý: tầm nhìn hạn chế, người lái dễ mệt và phản xạ chậm hơn ban ngày. Chưa có số liệu riêng cho người mới tập xe máy, nên đó chỉ là hướng chung.
Với người mới, điều đó có thể thành những chuyện cụ thể: ổ gà, vệt cát, nắp cống hay vạch sơn khó thấy nên phát hiện muộn; người đi bộ mặc đồ tối hoặc xe không đèn hậu hiện ra rất gần. Điều 20 khoản 1 yêu cầu người lái “bật đèn chiếu sáng phía trước trong thời gian từ 18 giờ ngày hôm trước đến 06 giờ ngày hôm sau” và cả khi “có sương mù, khói, bụi, trời mưa, thời tiết xấu làm hạn chế tầm nhìn”. Đó là quy định về đèn, không phải khung giờ nên hay không nên tập.
Rủi ro thứ hai: đường trống làm xe khác chạy nhanh và khó đoán
Đường vắng dễ khiến tay ga của người khác nặng lên. Người đang tập, chạy chậm và chưa vững làn, là vật cản di chuyển chậm giữa con đường trống, nơi xe sau có thể tới nhanh hơn bạn tưởng. Điều 9 khoản 5 xếp “lạng lách, đánh võng, rú ga liên tục” vào hành vi bị nghiêm cấm, nhưng luật cấm không có nghĩa là mọi người đều tuân thủ.
Điều 13 khoản 1 viết phương tiện “di chuyển với tốc độ thấp hơn phải đi về bên phải theo chiều đi”. Người tập chậm nên đi về bên phải theo cách có kiểm soát: xe thẳng, ga đều, không tạt ngang bất ngờ. Thấy đèn xe tới nhanh phía sau trong gương, đừng giật tay lái; giữ thẳng và để xe đó qua.
Rủi ro thứ ba: người đã uống rượu bia và người đang mệt
Buổi tối cũng là lúc nhiều người đi ăn uống, tiệc tùng rồi về. Điều 9 khoản 2 cấm “Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn”. Bài không bàn ngưỡng đo hay mức xử lý. Với người tập, ý nghĩa thực tế rất đơn giản: đừng giả định đường vắng là đường không có người lái xe loạng choạng. Đã uống thì không lái, kể cả chỉ để tập cho đỡ ngại.
Rủi ro còn nằm ở chính người tập: đi làm cả ngày, đến tối tay đã mỏi, mắt đã mệt, phản xạ chậm hơn lúc sáng. Buổi tập khi mệt dạy được ít hơn và dễ ngã hơn.
Tập ở đâu và giờ nào: đủ sáng, được phép, còn người xung quanh
Đường nội bộ khu đô thị mới và sân chung cư thường rộng, ít xe, nhưng buổi tối vẫn có người đi bộ, trẻ nhỏ, xe ra vào hầm và ánh sáng không đều. Đó có phải đường bộ theo luật giao thông hay do ban quản lý đặt quy tắc riêng thì tùy từng nơi; bài không kết luận. Hãy hỏi ban quản lý trước và chỉ tập trong khu vực được phép, ở bãi trống, bằng, đủ sáng, ngoài làn xe chạy.
Với đường giao thông công cộng, Điều 56 khoản 4 viết người lái xe gắn máy “phải hiểu biết quy tắc giao thông đường bộ, có kỹ năng điều khiển phương tiện”, còn Điều 59 khoản 1 điểm a viết “Người đủ 16 tuổi trở lên được điều khiển xe gắn máy”. Xe bạn định tập thuộc nhóm nào và cần giấy tờ gì, hãy hỏi và xác nhận trực tiếp. Bài không hướng dẫn tập trên đường công cộng cho người chưa đủ điều kiện.
Về giờ, bài không đưa giờ vàng vì không có nguồn đủ tin cho người mới tập xe máy. Nguyên tắc dùng được là tập lúc đủ sáng để nhìn rõ mặt đường và còn người xung quanh để nhờ khi cần, như buổi sáng cuối tuần hoặc chiều muộn khi trời còn sáng. Nếu chỉ rảnh buổi tối, đừng để buổi tập đầu tiên rơi vào lúc đó.
Kế hoạch ba chặng từ ban ngày sang buổi tối
-
Ban ngày, bãi vắng. Khởi hành, chạy vòng rộng, dừng, phanh từng nấc cho tới khi tay ga và phanh bớt lạ.
-
Chiều muộn, trời còn sáng. Lặp lại bài cũ, bật đèn xe khi ánh sáng yếu và để ý mắt thích nghi ra sao với bóng đổ.
-
Buổi tối, đúng chỗ đã quen. Chỉ khi hai chặng đầu đã nhàn: người đi kèm có kinh nghiệm đứng ở rìa bãi, ngoài vùng tập; chạy chậm, thẳng, dừng ngay khi thấy mỏi.
Giữ hai nếp trong cả kế hoạch. Một là mũ bảo hiểm “cài quai đúng quy cách” theo Điều 33 khoản 2. Hai là chưa chở ai khi còn tập: khoản 1 cùng điều viết người lái “chỉ được chở một người” trừ các trường hợp luật nêu, còn việc chưa chở ai khi tay chân còn lạ là khuyến nghị của bài. Phần kỹ năng ngoài sân bãi có trong bài thi đỗ bằng A1 rồi vẫn ngại ra phố Hà Nội.
Xe thuê: kiểm đèn, phanh và đừng dồn buổi tập sát giờ trả
Nếu thuê xe để tập, hãy kiểm đèn pha, đèn hậu và xi nhan bằng mắt trước khi rời tiệm và báo ngay nếu có bóng không sáng. Bố trí phổ biến là tay phải phanh bánh trước, nhưng hãy kiểm lại trên chiếc xe bạn nhận. Đèn lệch, phanh rơ hay tay ga nặng thì đừng tự tháo hay chỉnh: dừng ở nơi an toàn và gọi tiệm theo số 0942467674 trong giờ 09:00–21:00.
Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên và không nhận hay giao xe ngoài giờ 09:00–21:00, nên đừng để buổi tập buổi tối kéo sát giờ trả. Thuê qua đêm, trả muộn, đổi xe hay hỗ trợ ngoài giờ cần hỏi và xác nhận trực tiếp.
Tóm lại
Buổi tối vắng xe chưa chắc đã dễ tập: tầm nhìn hẹp, xe khác nhanh, người đã uống rượu bia và mệt mỏi cộng lại. Các kỹ năng nền khác nằm trong mục kỹ năng lái cơ bản và chuyên mục kỹ năng; cần xe thì xem mục thuê xe hoặc trang liên hệ.
Điều luật trích theo Luật số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH. Thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, không thay thế huấn luyện hoặc tư vấn chuyên môn.