Mới chạy được nửa tiếng từ Cầu Giấy ra Hoàn Kiếm mà cẳng tay đã căng cứng, mấy ngón tay tê rần như kiến bò, dừng đèn đỏ phải buông tay vẩy vẩy cho máu chạy lại. Mỏi tay tê ngón khi chạy xe máy là chuyện gần như người mới nào cũng gặp trong những buổi đầu, và nguyên nhân phần lớn không nằm ở xe hay quãng đường, mà ở chỗ bạn đang bám tay lái như bám vào thành cầu. Bài này giải thích vì sao tay siết chặt, rồi đi từng bước: đặt tay, hạ cổ tay, thả vai và chia lại lực cho cả người.
Vì sao người mới hay siết tay lái quá chặt
Siết tay lái quá chặt là phản xạ tự vệ. Khi chưa tin vào thăng bằng của mình, cơ thể tìm một chỗ để bám, và tay lái là thứ gần nhất. Ở Hà Nội, dòng xe dày đặc, xe buýt áp sát, tiếng còi liên tục càng khiến bạn gồng lên mà không biết.
Vấn đề là tay lái xe máy không cần lực bám mạnh để giữ hướng. Xe đi thẳng nhờ tốc độ và trọng tâm, tay chỉ cần dẫn hướng nhẹ. Khi bạn bóp chặt, cơ cẳng tay co liên tục, máu lưu thông kém hơn, và rung động từ mặt đường truyền thẳng vào lòng bàn tay. Sau một lúc, cảm giác tê bắt đầu từ ngón út, ngón áp út rồi lan ra cả bàn tay.
Một số dấu hiệu cho thấy bạn đang gồng quá mức:
- Đốt ngón tay trắng bệch khi nhìn xuống.
- Vai nhô cao, gần sát tai, cổ cứng.
- Khuỷu tay duỗi thẳng tắp như hai thanh sắt.
- Xe hơi lắc qua lại dù đường thẳng, vì tay đang vô tình điều chỉnh quá tay.
Mỏi tay tê ngón khi chạy xe máy: chỉnh cách đặt tay trước
Bước đầu tiên không phải tập cơ cho khỏe hơn, mà là cầm lại cho đúng. Hãy thử ngay khi xe đang dựng chân chống:
- Cầm bằng lòng bàn tay và gốc ngón, không bằng đầu ngón. Các ngón quấn quanh tay nắm như cầm một cốc nước, đủ chắc để không tuột, không bóp như vắt chanh.
- Cổ tay thẳng hàng với cẳng tay. Với tay ga bên phải, nhiều người mới đặt cổ tay gập lên trên, khiến mỗi lần vặn ga phải bẻ cổ tay rất mạnh. Hãy đặt tay sao cho khi ga ở vị trí nghỉ, cổ tay hơi thấp xuống một chút, lúc vặn ga ra cổ tay mới về thẳng.
- Hai ngón trỏ và giữa đặt hờ lên tay phanh khi đi trong phố đông, thay vì cả bàn tay nắm chặt cả tay phanh lẫn tay nắm.
- Khuỷu tay hơi chùng, hướng xuống dưới. Khuỷu tay chùng giống như bộ giảm xóc, hấp thụ rung động thay cho cổ tay và ngón tay.
Nếu bạn chưa quen phối hợp tay ga, bài vào ga và trả ga mượt cho người mới giải thích kỹ phần cổ tay phải.
Thả vai và dùng thân người để giữ thăng bằng
Tay nắm chặt thường đi kèm với vai gồng. Hãy nghĩ đến cơ thể như một chuỗi: vai căng kéo khuỷu tay thẳng, khuỷu thẳng đẩy toàn bộ lực xuống cổ tay và bàn tay.
Cách thả lỏng hiệu quả là chuyển việc giữ thăng bằng sang phần thân dưới:
- Ngồi đủ sâu trên yên, không chồm người về phía trước.
- Hai đầu gối khép nhẹ vào thân xe với xe số, hoặc hai bàn chân đặt chắc trên sàn để chân với xe ga.
- Lưng thẳng tự nhiên, hơi đổ người về trước, trọng lượng dồn xuống mông và chân chứ không dồn vào tay lái.
- Hít thở chậm khi dừng đèn đỏ, hạ vai xuống thấp, buông lỏng hai tay vài giây rồi cầm lại.
Một mẹo đơn giản: khi chạy trên đoạn thẳng và vắng như đường ven hồ Tây hay đường Thanh Niên, thử nhấc nhẹ từng ngón tay khỏi tay nắm rồi đặt lại. Nếu xe vẫn đi thẳng bình thường, bạn sẽ tự cảm nhận được tay lái không cần bị bóp chặt mới chịu nghe lời.
Chia lại lực theo từng tình huống trên phố Hà Nội
Không phải lúc nào cũng thả lỏng như nhau. Cầm tay lái thế nào cho đỡ mỏi phụ thuộc vào việc bạn đang làm gì:
Đi thẳng, tốc độ đều
Đây là lúc nên lỏng nhất. Cầm vừa đủ, khuỷu chùng, tay chỉ dẫn hướng. Ví dụ đoạn đường Võ Chí Công hay đường Âu Cơ lúc vắng là chỗ tốt để tập cảm giác này.
Đi chậm trong dòng xe đông
Trên các trục như Xã Đàn, Tây Sơn hay Nguyễn Trãi giờ cao điểm, bạn phải bò chậm, dừng liên tục. Đây là lúc người mới gồng nhất. Hãy để lực giữ thăng bằng đến từ chân và độ ổn định của ga, tay phải vặn ga nhỏ và đều. Đừng vừa vặn ga vừa bóp phanh cùng lúc, cách đó khiến cả hai tay căng cứng.
Qua ổ gà, gờ giảm tốc, mặt đường gồ ghề
Nắm chắc hơn một chút trong vài giây, nhưng giữ khuỷu tay chùng để hấp thụ cú dằn. Qua xong thì thả lỏng lại ngay. Nhiều người siết tay khi gặp ổ gà rồi quên không nhả ra cho đến hết chuyến.
Phanh
Bóp phanh bằng hai ngón, đều tay, không bấu cả bàn tay. Khi phanh, lực người đổ về trước nên càng phải dồn sức vào chân và hông, không chống thẳng tay vào tay lái.
Nghỉ giữa chặng và giãn tay đúng cách
Ngay cả khi đã cầm đúng, chạy liên tục lâu vẫn có thể mỏi. Người mới nên dừng nghỉ sau khoảng ba mươi đến bốn lăm phút chạy phố, đặc biệt trong những ngày đầu. Mỗi lần dừng, làm vài động tác nhỏ:
- Mở rộng bàn tay, xòe hết các ngón rồi nắm lại, lặp vài lần.
- Xoay cổ tay chậm theo hai chiều.
- Duỗi thẳng cánh tay ra trước, lòng bàn tay hướng ra ngoài, dùng tay kia kéo nhẹ các ngón về phía mình.
- Lắc nhẹ hai vai, xoay cổ.
Nếu bạn cảm thấy mỏi cả vai và lưng, xem thêm bài đau lưng khi chạy xe máy đường dài: tư thế và điểm nghỉ.
Khi nào cần xem lại xe hoặc găng tay
Đôi khi nguyên nhân không hoàn toàn ở cách cầm. Hãy để ý vài điều sau:
- Tay ga nặng hoặc trả ga chậm khiến bạn phải dùng nhiều lực. Báo cửa hàng nếu thấy tay ga không tự về vị trí nghỉ.
- Tay lái quá thấp hoặc quá xa so với dáng người. Người cao có thể thấy xe nhỏ gò bó; bài chọn xe máy cho người cao to có gợi ý khi chọn xe.
- Găng tay quá dày hoặc quá chật làm bạn phải bóp mạnh hơn để cảm nhận tay nắm. Găng mỏng, vừa tay thường dễ chịu hơn khi đi phố.
Nếu tê ngón kéo dài nhiều giờ sau khi đã nghỉ, hoặc xuất hiện cả khi không chạy xe, nên đi khám để kiểm tra, đừng chỉ coi đó là chuyện tay lái.
Thả lỏng tay lái là kỹ năng cần vài buổi để quen, không phải một mẹo áp dụng xong là hết mỏi. Mỗi buổi chạy, hãy tự kiểm tra lại vai, khuỷu tay và các ngón vài lần. Các câu hỏi khác của người mới cầm lái được gom ở mục hỏi đáp người mới, còn toàn bộ câu hỏi thường gặp nằm trong chuyên mục hỏi đáp.