Đường thu hẹp nút thắt cổ chai là chỗ dòng xe đang chạy đều bỗng dồn lại: hai làn thành một làn, ô tô và xe máy cùng muốn qua trước. Ở Hà Nội, cảnh này hay gặp ở đoạn đường chưa mở rộng xong, quanh khu thi công và ở đầu cầu lúc tan tầm, từ Long Biên tới Cầu Giấy hay Đống Đa. Bài này nói cách nhận ra sớm, chọn làn từ xa, nhập làn luân phiên và tránh bị ép sát mép đường.
Đường thu hẹp nút thắt cổ chai: vì sao dễ va chạm
Ba chuyện xảy ra cùng lúc. Phần đường còn lại biến mất nhanh hơn dòng xe kịp nhận ra, nên người ở đầu đoạn phanh sớm còn người phía sau chưa biết gì. Mọi phương tiện cùng nhắm vào một khe chung, và xe lớn thường chiếm chỗ trước. Xe máy nhỏ nhất nên dễ bị đẩy về mép, nơi có rãnh, nắp cống, cát đá hoặc vật liệu thi công.
Nhận ra đường bị thu hẹp đột ngột từ xa
Tín hiệu thường đến trước điểm thắt khá lâu, chỉ là nhiều người mải nhìn xe phía trước nên bỏ qua. Điều 11 khoản 5 điểm b viết biển báo nguy hiểm dùng “để cảnh báo các tình huống nguy hiểm có thể xảy ra”. Dòng xe cũng tự báo:
-
Đèn phanh phía trước sáng liên tiếp, dòng xe chậm dần mà chưa thấy lý do.
-
Rào chắn, cọc tiêu hoặc đống vật liệu thò ra từ một bên đường.
-
Vạch kẻ đường chuyển hướng về một phía, hoặc một làn bỗng không còn tiếp tục.
-
Xe buýt, xe tải bật xi nhan sớm và dạt dần sang một làn.
Điều 12 khoản 3 yêu cầu “quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại để bảo đảm an toàn” khi “Có báo hiệu cảnh báo nguy hiểm” (điểm b) và ở “Nơi cầu, cống hẹp” (điểm đ). Hiểu đơn giản: thấy dấu hiệu đầu tiên là nhả ga, đừng đợi tới sát điểm thắt.
Chọn làn từ xa trước khi tới điểm thắt
Quyết định làn nào nên xong lúc còn xa. Hãy xem làn nào sẽ còn lại theo biển, rào chắn hoặc hướng dòng xe đang dồn, rồi vào dần làn đó từng làn một, không đợi tới sát rào mới đánh lái. Cách này giống bài chọn nhánh và làn trước điểm tách ở ngã ba chữ Y.
Trên đường có vạch phân làn, Điều 13 khoản 2 viết người lái “chỉ được chuyển làn đường ở những nơi cho phép”, mỗi lần chỉ sang “một làn đường liền kề”, “phải có tín hiệu báo trước” và “phải quan sát bảo đảm khoảng cách an toàn với xe phía trước, phía sau và hai bên mới được chuyển làn”. Điều 14 khoản 6 điểm b không cho vượt “Trên cầu hẹp có một làn đường”. Bài không kết luận đoạn thu hẹp nào thuộc trường hợp ấy, nhưng ý chung là đừng tăng ga vượt lên ở chỗ hẹp.
Nhập làn luân phiên xe máy thay vì chen lấn
Bản luật hợp nhất không có chữ “luân phiên”, và bài không tìm thấy điều nào nói xe nào được đi trước ở điểm nhập. Vì vậy nhập làn luân phiên nên hiểu là cách ứng xử thông dụng, không phải quy tắc pháp luật.
Một số hướng dẫn giao thông ở nước ngoài mô tả cách này giống hai hàng răng khóa kéo: cả hai làn cùng chạy tới điểm thu hẹp rồi xe hai bên lần lượt vào một làn. Các tài liệu ấy viết chủ yếu cho ô tô và nói cách này có ích nhất khi dòng xe đông, chậm; bài chỉ lấy ý chính. Với xe máy, cách làm gọn là:
-
Giảm tốc từ sớm và giữ khoảng cách với xe phía trước, để còn chỗ dừng nếu dòng xe khựng lại.
-
Bật xi nhan phía sắp nhập trước điểm thu hẹp, đúng ý “tín hiệu báo trước” của Điều 13 khoản 2.
-
Nhìn gương và hông xe bên cạnh, nhất là xe lớn, tìm khoảng hở thật sự thay vì khoảng hở bạn đang mong có.
-
Vào khi khoảng hở đã đủ, giữ ga đều, không vọt ga, không tạt ngang đầu xe khác. Xe bên cạnh đang nhích vào cùng lúc thì nhường một nhịp.
-
Giữ nhịp theo dòng xe, không bám sát đuôi xe trước và chưa tắt xi nhan khi bánh xe chưa nằm gọn trong làn mới.
Tới lượt bạn thì đi, tới lượt người khác thì chờ; bên kia không nhường thì bạn nhường.
Tránh bị ô tô ép sát mép đường
Xe máy thường là bên bị ép vì nhỏ hơn. Vài cách giữ vị trí:
-
Đi bên phải trong làn nhưng chừa một dải với mép. Điều 10 khoản 1 yêu cầu “đi bên phải theo chiều đi”, còn Điều 12 khoản 3 điểm m nhắc mặt đường “có nhiều đất đá, vật liệu rơi vãi” cần giảm tốc.
-
Đừng nằm lâu ở sát hông ô tô hay xe tải, nơi người lái khó nhìn thấy bạn: lùi nhẹ hoặc chờ xe lớn đi qua.
-
Không đi dàn hàng ngang với xe máy khác. Điều 33 khoản 3 điểm a cấm “Đi xe dàn hàng ngang”, và hai xe song song tới điểm thắt thường cùng muốn vào một khe.
-
Không đưa xe lên vỉa hè để thoát. Điều 77 khoản 1 ghi “vỉa hè được sử dụng cho người đi bộ”.
Vẫn bị ép thì giảm tốc, giữ xe thẳng và để ô tô đi qua; đừng bẻ lái gấp hay tranh cãi. Điều 21 khoản 2 ghi “Không sử dụng còi liên tục”, nên tiếng còi dồn cũng không đẩy được ai đi nhanh hơn.
Những lúc nên chờ
Hãy chờ ở chỗ an toàn nếu chưa nhìn rõ làn nào còn lại, xe lớn đang nhích vào cùng lúc, hoặc khe không còn dư cho cả tay lái lẫn gương. Ban đêm hoặc khi mưa, bụi làm hạn chế tầm nhìn, Điều 20 khoản 1 yêu cầu bật đèn chiếu sáng phía trước. Đứng yên trong hàng là lựa chọn nhẹ đầu hơn, như trong bài lách lên đầu hàng chờ đèn đỏ.
Khi đi xe thuê ở Hà Nội
Xe thuê có độ nhạy tay ga và phanh khác xe bạn quen; hãy làm quen ở đoạn vắng gần chỗ nhận trước khi vào dòng xe. Bố trí phổ biến là tay phải phanh trước, nhưng hãy kiểm lại trên chính chiếc xe bạn nhận. Gương lệch, tay phanh rơ hay tay ga trả về chậm thì đừng tự tháo hay chỉnh: dừng ở nơi an toàn rồi gọi tiệm theo số 0942467674 trong giờ 09:00–21:00.
Đoạn kẹt cũng làm bạn về muộn. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên không nhận hay giao xe ngoài giờ, nên hẹn trả cuối giờ thì hãy tính dư thời gian. Trả muộn, hỗ trợ ngoài giờ hay đổi xe cần hỏi và xác nhận trực tiếp trước chuyến đi.
Xem thêm nhóm bài tình huống giao thông, mục kỹ năng lái cơ bản và chuyên mục kỹ năng. Cần xe để tập thì xem mục thuê xe hoặc trang liên hệ.
Điều luật trích theo Luật số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH. Thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, không thay thế huấn luyện hoặc tư vấn chuyên môn.