Lách lên đầu hàng chờ đèn đỏ là cảnh quen ở các ngã tư lớn quanh Cầu Giấy, Đống Đa hay Hoàn Kiếm giờ tan tầm: thấy khe giữa hai xe là có người nhích lên cho kịp vạch dừng, nhiều người gọi là chen lên đầu đèn đỏ. Bài này không phán xét ai mà nhìn vào rủi ro: khe hẹp, điểm mù của xe lớn, cú xuất phát lúc đèn chuyển xanh, và những lúc đứng yên trong hàng là lựa chọn nhẹ đầu hơn.
Lách lên đầu hàng chờ đèn đỏ: vì sao nhiều người làm, và cái giá phải trả
Lý do thì dễ hiểu: hàng xe dài, khói bụi phả vào mặt, xe sau bấm còi giục, và đèn đỏ lúc nào cũng có vẻ lâu hơn thực tế. Cái giá thì ít khi được tính trước. Người lách rời vị trí còn nhìn thấy cả hàng xe để chui vào khoảng hẹp, nơi hai chiếc gương chạm nhau hoặc một cánh cửa ô tô mở ra là đủ làm xe loạng choạng. Lên tới đầu hàng, họ thường dừng ở chỗ khó nhìn nhất của ngã tư: sát đầu xe lớn, gần vạch người đi bộ, giữa hai luồng xe sắp cùng tăng tốc.
Khe hẹp, điểm mù và vị trí khó được nhìn thấy
Khi xe nhích chậm giữa hai hàng, đầu gương, đầu cần phanh và đồ treo trên tay lái là những thứ dễ vướng nhất. Cách ước lượng bề ngang thật của xe nằm trong bài ước lượng bề ngang xe máy và gương khi lọt qua khe hẹp. Nguyên tắc ở đó đúng cả ở ngã tư: không chắc lọt thì đừng thử.
Những thứ không thấy trước:
-
Cánh cửa ô tô có thể mở ra khi người trong xe tưởng hàng đã đứng yên hẳn.
-
Người đi bộ đôi khi băng qua giữa các xe đang dừng.
-
Xe bên cạnh có thể nhích hoặc đánh lái nhẹ đúng lúc bạn sát hông nó.
Xe đứng sát đầu xe tải hoặc xe buýt thường nằm ngoài tầm mắt người lái vì họ ngồi cao và thân xe che chắn. Chữ “thường” vì còn tùy loại xe và góc gương; bài không có số liệu để khẳng định chung. Nguyên tắc dễ nhớ là không thấy gương của xe lớn thì người lái xe đó cũng có thể không thấy bạn. Vùng sát hông mà gương không chiếu tới được gọi là điểm mù, và xe nào cũng có vùng như vậy.
Luật nói gì, và điều luật không nói
Bài đối chiếu bản hợp nhất Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (Luật số 36/2024/QH15). Điều 11 khoản 4 điểm c viết: “Tín hiệu đèn màu đỏ là cấm đi.” Khoản 6 ghi “Vạch kẻ đường là vạch chỉ sự phân chia làn đường, vị trí hoặc hướng đi, vị trí dừng lại.” Điều 18 khoản 4 điểm g không cho dừng xe, đỗ xe “Trên phần đường dành cho người đi bộ qua đường”, nên bánh xe đè lên vạch người đi bộ lúc chờ đèn là chỗ đáng tránh; bài không kết luận từng trường hợp cụ thể.
Trên đường nhiều làn có vạch phân làn, Điều 13 khoản 2 viết người lái “chỉ được chuyển làn đường ở những nơi cho phép”. Điều 9 khoản 5 cấm “lạng lách, đánh võng, rú ga liên tục”, và Điều 77 khoản 1 ghi “vỉa hè được sử dụng cho người đi bộ”, nên đừng lên vỉa hè cho nhanh.
Bài không tìm thấy điều nào trong bản luật này gọi tên việc lách lên đầu hàng chờ đèn, nên không kết luận từng cách luồn giữa các xe đang dừng là được phép hay không. Điều đó tùy làn đường, vạch kẻ, biển báo tại chỗ và cách cơ quan có thẩm quyền xác định. Điều văn bản nói rõ chỉ là đèn đỏ cấm đi và có loại vạch kẻ đường dùng để chỉ vị trí dừng lại.
Xuất phát khi đèn chuyển xanh: ba rủi ro của người đứng đầu hàng
Một, người đi bộ có thể còn ở lòng đường. Điều 11 khoản 4 điểm a viết khi đèn xanh mà “người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật đang đi ở lòng đường”, người điều khiển phương tiện “phải giảm tốc độ hoặc dừng lại nhường đường”. Đứng sát vạch, bạn nằm ngay trên lối đi của họ.
Hai, xe ở hướng ngang có thể còn đang cố qua nốt cuối pha, nên hãy nhìn hai bên một nhịp trước khi nhả phanh, kể cả khi xe sau đã bấm còi.
Ba, cú xuất phát vội. Bị cả khối xe phía sau dồn lên, người ở đầu hàng dễ vặn ga mạnh để thoát chỗ đó: xe vọt, bánh trước rời vạch trước khi mắt quét xong, và bạn vào ngã tư đúng lúc người có đèn xanh ở hướng kia đang tới. Nhả phanh rồi tăng ga đều ngay từ đầu êm hơn nhiều so với một cú vọt.
Khi nào nên đứng yên trong hàng
Đứng yên không phải chịu thua mà là một quyết định có lý do. Nên giữ nguyên chỗ khi:
-
Khe giữa hai xe không còn dư rõ ràng cho cả gương lẫn tay lái.
-
Bên cạnh là xe lớn, hoặc phía trước bị thân xe tải, xe buýt che kín.
-
Vạch người đi bộ đã có người đứng hoặc đang băng qua.
-
Muốn lên phải đổi làn hay cắt qua đầu xe khác.
-
Mặt đường ướt, vạch sơn trơn hoặc trời tối, mắt khó đọc khoảng cách.
-
Xe thuê còn lạ tay, hoặc bạn mới tập lái và chưa quen độ nhạy của tay ga, cần phanh.
Cách đứng yên cho gọn: vào hàng từ xa, dừng sau xe phía trước vừa đủ để thấy cả thân xe đó, giữ xe thẳng theo làn, một chân chạm đất, tay đặt hờ cần phanh, bánh trước còn sau vạch dừng. Mắt nhìn đèn tín hiệu và khoảng trống phía trước, thỉnh thoảng liếc gương.
Tiếng còi giục từ phía sau không thay được đèn tín hiệu.
Xe thuê ở Hà Nội: làm quen xe trước khi vào hàng đèn đông
Người mới thuê xe nên dành vài phút ở đoạn vắng gần chỗ nhận để làm quen tay ga, cần phanh và tầm nhìn của gương, rồi mới vào hàng chờ ở ngã tư đông. Bố trí phổ biến là tay phải phanh bánh trước, nhưng hãy kiểm lại trên chiếc xe bạn nhận. Gương lệch hoặc lỏng, cần phanh rơ, tay ga nặng hay trả về chậm thì đừng tự tháo hay chỉnh: dừng ở nơi an toàn và gọi tiệm theo số 0942467674 trong giờ 09:00–21:00. Gương cọ xước thì chụp ảnh và báo sớm. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên; chi phí, đổi xe hay hỗ trợ ngoài giờ cần hỏi và xác nhận trực tiếp.
Tóm lại
Luồn giữa các xe để lên đầu hàng là đổi vài nhịp chờ lấy khe hẹp, điểm mù và một cú xuất phát vội; khi chưa chắc, đứng yên trong hàng là lựa chọn an toàn hơn. Các kỹ năng nền khác nằm trong mục kỹ năng lái cơ bản, cách xử lý từng tình huống có ở nhóm tình huống giao thông và chuyên mục kỹ năng. Cần xe để tập thì xem mục thuê xe hoặc trang liên hệ.
Điều luật trích theo Luật số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất 55/VBHN-VPQH. Thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, không thay thế huấn luyện hoặc tư vấn chuyên môn.