Nhường người khiếm thị qua đường là tình huống ít gặp hơn nhiều so với đèn đỏ hay ngã tư đông, nhưng khi gặp thì cách bạn xử lý có thể quyết định người ấy qua đường an toàn hay hoảng sợ. Một người cầm gậy dò đường đứng ở mép đường ở Hà Nội thường không nhìn thấy xe, chỉ nghe tiếng động cơ để đoán khi nào qua được. Bài nói điều luật về người khiếm thị và trách nhiệm giúp đỡ người yếu thế, cách nhận ra từ xa, cách giảm tốc và dừng hẳn, vì sao không bấm còi hối, cách nói chuyện và cách giúp nếu họ cần. Đây là mô tả chung, không thay tư vấn pháp lý riêng.
Bài không nêu mức xử phạt, không biết tình huống cụ thể bạn gặp và không thay hướng dẫn của tổ chức hỗ trợ người khiếm thị. Những điều thuộc về tiệm đều là điều xác nhận trực tiếp.
Nhường người khiếm thị qua đường: luật nói gì về người khiếm thị và trách nhiệm giúp đỡ
Điều 30 khoản 2 điểm c của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định “Người khiếm thị khi đi trên đường bộ phải có người dẫn dắt hoặc có công cụ để báo hiệu cho người khác nhận biết là người khiếm thị”. Điểm đ của cùng khoản nói “Mọi người có trách nhiệm giúp đỡ trẻ em dưới 07 tuổi, phụ nữ mang thai, người già yếu, người khuyết tật, người mất năng lực hành vi dân sự khi đi qua đường”. Nguồn: bản hợp nhất Luật 36/2024. Nội dung có thể thay đổi, hãy kiểm tra bản hiện hành.
Như vậy khi bạn thấy người có công cụ báo hiệu hay có người dẫn dắt, đó là dấu hiệu cần nhường. Cùng lúc, Điều 12 khoản 3 yêu cầu giảm tốc độ hoặc dừng lại ở nơi có người đi bộ hay xe lăn của người khuyết tật đang qua đường.
Nhận ra người khiếm thị từ xa: gậy, người dẫn và dáng đứng ở mép đường
Công cụ báo hiệu hay gặp là chiếc gậy dài, người khiếm thị cầm gậy quét nhẹ trước mặt để dò đường. Có người đi cùng người dẫn dắt, nắm tay hoặc khoác tay. Bài không liệt kê hết các công cụ vì luật chỉ nêu chung là công cụ để báo hiệu.
Ngoài ra, người đứng yên ở mép đường, hơi nghiêng đầu nghe và không bước xuống có thể đang chờ tiếng xe thưa đi. Bạn không cần biết rõ người ấy có khiếm thị hay không: chỉ cần thấy dấu hiệu là đã đủ lý do giảm tốc sớm và chuẩn bị dừng.
Giảm tốc từ xa và dừng hẳn để họ biết bạn đã dừng
Người khiếm thị dựa vào âm thanh để quyết định bước đi. Xe chạy chậm dần rồi dừng hẳn giúp họ nghe được động cơ nhỏ dần, hiểu rằng đường đang vắng và có thể qua. Nếu xe chỉ chậm lại nhưng vẫn lăn, họ có thể không chắc đã an toàn.
Hãy dừng hẳn trước vạch hoặc cách người ấy một khoảng, không dừng sát. Đặt chân chống nếu cần và để xe thật yên. Đừng nhích xe từng chút khi họ đang bước, vì tiếng động cơ thay đổi liên tục dễ làm họ mất định hướng.
Không bấm còi hối và không lách qua
Đừng bấm còi để giục người khiếm thị đi nhanh. Tiếng còi bất ngờ có thể làm họ hoảng và dừng lại giữa đường, hoặc đi sai hướng. Điều 21 khoản 1 cũng chỉ cho dùng còi khi có tình huống có thể mất an toàn hoặc để báo hiệu chuẩn bị vượt, không phải để hối người đi bộ.
Đừng lách xe qua phía sau hay phía trước người đang qua đường, kể cả khi bạn thấy còn đủ chỗ. Điều 14 khoản 6 điểm i cấm vượt xe “Khi có người đi bộ, xe lăn của người khuyết tật qua đường”. Nếu xe phía trước đang dừng cho họ qua, bạn cũng dừng theo, không vượt.
Nói rõ bằng lời khi họ lúng túng
Nếu người ấy đứng lưỡng lự lâu, bạn có thể nói ngắn gọn bằng giọng bình thường, ví dụ: Xe đã dừng rồi ạ, mời bác qua. Nói rõ xe đã dừng giúp họ hiểu mà không cần phỏng đoán. Hãy nói một lần, rõ và chậm, đừng la to.
Đừng chạm vào người ấy hay kéo tay khi họ chưa đồng ý. Nếu họ cần giúp, hãy hỏi trước, ví dụ Bác có cần giúp qua đường không ạ?, và để họ nắm tay hoặc khuỷu tay bạn nếu họ muốn. Cách này giúp họ tự chủ hơn so với bị kéo đi.
Khi vạch kẻ đường bị lấn hoặc không có đèn tín hiệu
Ở nhiều nơi ở Hà Nội, vạch đi bộ mờ hoặc bị xe đỗ lấn, và không phải ngã tư nào cũng có đèn. Người khiếm thị vẫn qua đường ở những chỗ như vậy. Hãy dừng cách vạch một khoảng thay vì dừng sát lên vạch, và đừng để xe chắn lối đi bộ.
Nếu bạn gặp người khiếm thị ở đoạn không có vạch, hãy giảm tốc từ xa, nhìn cả hai phía và chờ cho đến khi họ qua hẳn. Bài đèn xanh vẫn phải nhường người đi bộ và xe lăn đang qua đường nói rõ nghĩa vụ nhường khi đèn xanh.
Chờ họ qua hết rồi mới đi tiếp
Người khiếm thị thường đi chậm và đi thận trọng, đôi khi dừng giữa đường để dò. Hãy chờ cho đến khi họ đã lên hẳn phần lề bên kia rồi mới đi tiếp. Đừng nổ máy rồi nhích lên khi họ mới qua nửa đường.
Nếu có nhiều xe phía sau, đừng để áp lực làm bạn vội. Một vài giây chờ không đáng so với nguy cơ va chạm. Nếu xe phía sau bấm còi, bạn có thể giơ tay ra hiệu cho họ biết đang có người qua đường. Bài bị bấm còi liên tục từ phía sau: hiểu tiếng còi ở Hà Nội và phản ứng bình tĩnh giúp bạn giữ bình tĩnh khi bị giục.
Khi bạn đang thuê xe: giữ phanh tốt và đừng vội
Phanh tốt giúp bạn dừng kịp khi thấy người qua đường. Khi nhận xe thuê, hãy thử cả hai phanh ở chỗ vắng. Nếu phanh yếu hay lệch, hãy báo tiệm ngay trước khi đi.
Nếu bạn có hẹn giờ trả xe, hãy chừa thời gian dự phòng cho những lần dừng nhường như vậy. Tiệm chỉ nhận xe trong khung 09:00–21:00 nên đừng cố rút ngắn thời gian bằng việc vượt hay nhích xe.
Báo tiệm: số liên hệ và giờ làm việc
Tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00 và không giao hay nhận xe ngoài khung giờ này; số liên hệ là 0942467674. Phanh của xe thuê có được kiểm tra trước khi giao không, giờ trả xe và cách xử lý khi xe gặp sự cố ra sao: bài không có dữ kiện về chính sách của tiệm, hãy hỏi và xác nhận trực tiếp, nhắn tin để có bằng chứng. Gọi hay nhắn khi xe đã dừng hẳn ở chỗ an toàn; đang chạy thì không dùng điện thoại.
Đây là thông tin chung, có thể thay đổi, không thay tư vấn pháp lý riêng. Xem thêm các bài khác trong chuyên mục tình huống giao thông và trang kỹ năng.
Tóm lại
Nhường người khiếm thị qua đường: thấy người cầm gậy hoặc có người dẫn dắt thì giảm tốc từ xa và dừng hẳn, không bấm còi hối, không lách qua và không vượt xe đang nhường, nói rõ bằng lời nếu họ lúng túng, hỏi trước khi giúp, chờ họ qua hết rồi mới đi tiếp và kiểm tra phanh khi nhận xe thuê. Xem thêm chuyên mục tình huống giao thông và trang kỹ năng.