Dây buộc đồ xe máy loại nào cho đúng việc? Ai hay chở đồ quanh Hà Nội cũng có một nắm dây trong cốp: vài sợi chun có móc, một tấm lưới, cuộn dây dù, có khi cả đai bản dẹt kèm khóa cam. Loại nào trông cũng chắc, nhưng mỗi loại làm tốt một việc và dở ở việc khác. Bài này so sánh bốn họ dây, gợi ý chọn theo loại hàng, chỉ cách nhận ra dây đã giãn hay mòn, và nhắc điều luật mà sợi dây nào cũng không gỡ giúp bạn được.
Dây buộc đồ xe máy loại nào: bốn họ dây và việc mỗi loại làm tốt
Bài không nêu sức chịu của bất kỳ sợi dây nào vì không có nguồn chung; mua dây mới thì đọc thông tin in trên bao bì.
Dây chun có móc là loại quen nhất: lõi cao su bọc vỏ sợi, hai đầu có móc kim loại. Co giãn lớn, móc nhanh, tháo nhanh, hợp túi đồ chợ, áo mưa gấp, hộp bánh. Nhược điểm là giãn dần theo thời gian. Móc cũng có thể bật ra khi dây đang căng, nên lúc móc hãy giữ mặt và tay tránh khỏi hướng bật.
Lưới ràng là tấm lưới co giãn có móc quanh viền. Nó giữ cả khối đồ nhiều mảnh nhỏ cùng lúc, thứ mà từng sợi chun riêng lẻ hay để lọt. Hạn chế là món bé hơn mắt lưới vẫn lọt, và lưới không hợp món nhọn dễ làm rách.
Dây dù là sợi bện, ít giãn hơn dây chun nên giữ đồ đứng yên tại chỗ, nhưng bạn phải tự thắt nút và tự siết. Đổi lại nó luồn qua mấy điểm tùy ý.
Dây đai khóa cam là băng bản dẹt có khóa cam kẹp. Kéo đầu đai qua khóa, cam giữ lại, không cần thắt nút; muốn nới thì bấm cần nhả. Hợp với thùng, bao, hàng hình khối. Cái giá là dễ siết quá tay, làm móp thùng giấy hoặc nứt đồ nhựa mỏng.
Chọn dây theo loại hàng
Hãy hỏi món đồ mềm hay cứng, một khối hay nhiều mảnh.
- Đồ nhẹ, mềm, như túi đồ mua ở chợ Đồng Xuân mang về Long Biên qua cầu Chương Dương: dây chun móc hoặc lưới ràng là đủ, miễn túi gom thành một khối gọn.
- Đồ nhiều mảnh rời, như đồ dùng sinh viên dọn phòng ở Cầu Giấy hay Thanh Xuân: gom vào túi vải hoặc thùng rồi phủ lưới ràng lên cả khối.
- Đồ nặng, cứng, hình khối: đai khóa cam hoặc dây dù đã thắt nút, bắt chéo qua hai điểm. Dây chun chỉ làm dây phụ. “Nặng” ở đây nói định tính, bài không nêu số kilôgam.
- Đồ có góc cạnh: lót khăn hoặc tấm bìa chỗ dây đè qua góc cho khỏi mòn, ưu tiên đai bản dẹt hơn dây tròn mảnh.
Nguyên tắc chung là một dây chính ít giãn giữ vị trí, một dây chun phụ cho đồ bớt rung.
Điều 33: dây buộc chắc không làm món quá giới hạn thành hợp lệ
Chọn đúng dây chỉ giải quyết chuyện món đồ có xô lệch hay không. Chuyện có được chở hay không thuộc về luật. Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, theo văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH, quy định tại Điều 33 khoản 3 điểm đ rằng người lái xe mô tô hai bánh, xe gắn máy không được “sử dụng xe để kéo, đẩy xe khác, vật khác, dẫn dắt vật nuôi, mang, vác và chở vật cồng kềnh; chở người đứng trên xe, giá đèo hàng hoặc ngồi trên tay lái; xếp hàng hóa trên xe quá giới hạn quy định”.
Khoản 5 nêu mốc cụ thể: xe mô tô, xe gắn máy “không được xếp hàng hóa vượt quá chiều rộng giá đèo hàng về mỗi bên 0,3 mét, vượt quá về phía sau giá đèo hàng 0,5 mét theo thiết kế của nhà sản xuất; chiều cao xếp hàng hóa tính từ mặt đường xe chạy không vượt quá 02 mét”. Khoản 4 điểm a cấm người được chở “mang, vác vật cồng kềnh”.
Luật không giải thích thế nào là vật cồng kềnh, nên bài không tự đặt ngưỡng và không nói món nào chắc chắn hợp lệ hay chắc chắn bị phạt. Cách thận trọng: món nào lớn gần hoặc quá các mốc ở khoản 5, hoặc buộc xong mà bạn không giữ được tay lái và tầm nhìn, thì đừng tìm sợi dây tốt hơn mà đổi cách chở, như nhờ nơi bán giao tận nơi hoặc thuê dịch vụ vận chuyển. Vi phạm có thể bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP; quy định có thể thay đổi nên hãy đối chiếu văn bản mới nhất. Cách tự đo xe theo các mốc này có trong bài chở đệm cuộn hút chân không bằng xe máy.
Nhận ra dây đã giãn, mòn cần thay
Dây hiếm khi đứt ngay giữa đường, thường nó báo trước nếu bạn kiểm tra trước mỗi chuyến.
- Dây chun: kéo ra rồi thả, không co về độ dài cũ là đã giãn. Vỏ sợi sờn lộ lõi cao su, chỗ bẻ cong nứt, móc gỉ hoặc bẹt miệng đều nên bỏ.
- Lưới ràng: mắt lưới đứt, chân viền sờn, móc lỏng khỏi viền.
- Dây dù: vỏ xù lông, chỗ từng cọ cạnh sắc bị mòn mảng, vệt chảy hay cháy do chạm ống xả, hoặc cứng đơ giòn.
- Đai khóa cam: mép sờn xơ, vết cắt, khóa trượt không kẹp được đai, cần nhả bị kẹt.
Dây từng chạm ống xả hay cạnh sắc nên thay dù nhìn vẫn dùng được.
Móc vào đâu, tránh những chỗ nào
Phần này là khuyến nghị an toàn, không phải quy định của luật.
- Neo vào khung chịu lực như giá đèo hàng, tay dắt sau; không móc vào ốp nhựa, đèn hậu hay gương. Xe không có điểm neo rõ ràng thì xem sách hướng dẫn của hãng.
- Tránh xa ống xả, bánh sau và chỗ để chân người ngồi sau. Đầu dây thòng xuống bánh có thể cuốn vào, nên nhét đầu thừa gọn. Cách chừa khoảng hở quanh các điểm này nói kỹ trong bài túi treo hông hai bên xe máy.
- Không che đèn hậu, biển số và gương. Buộc xong, đứng sau xe nhìn lại một lượt.
- Lắc thử bằng cả hai tay trước khi chạy; còn xê dịch thì buộc lại.
- Dừng kiểm tra sau vài phút đầu ở chỗ được phép dừng, nhất là sau đoạn đê sông Hồng ở Long Biên hay các gờ giảm tốc trên Nguyễn Văn Cừ.
Chạy chậm, phanh sớm, tăng giãn cách. Dây lỏng giữa đường thì xem bài đồ buộc sau xe bị lỏng hoặc rơi giữa đường.
Nếu đang thuê xe máy
Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 đến 21:00. Muốn lắp thêm giá, khung, túi hoặc khoan đục xe thuê để có chỗ móc dây, hãy hỏi tiệm trước và xác nhận trực tiếp qua số 0942467674; chỉ tiệm mới trả lời được tiệm cho hay không.
Tóm lại, chun móc và lưới ràng hợp đồ nhẹ, dây dù và đai khóa cam hợp đồ nặng cứng, còn luật không đổi theo dây. Các kỹ năng chở đồ khác nằm ở mục chở đồ và hành lý, kỹ năng lái xe máy ở Hà Nội nói chung nằm trong chuyên mục kỹ năng.