Chở gạch ốp lát bằng xe máy nghe đơn giản cho tới khi bạn đứng ở cửa hàng vật liệu ngoài Gia Lâm hay Đông Anh, nhìn thùng gạch men, chiếc chậu lavabo và bộ đồ sứ vệ sinh vừa chọn cho căn nhà đang sửa. Ba thứ này gom đủ điều khó nhất của hàng hóa: nặng, giòn và có cạnh sắc. Bài này đi theo thứ tự: đối chiếu luật, tự kiểm tra tại cửa hàng, cân nhắc thuê vận chuyển, rồi mới tới cách bọc nếu chỉ chở ít.
Chở gạch ốp lát bằng xe máy: luật nói gì và không nói gì
Căn cứ là Điều 33 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, đọc theo văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH. Điểm đ khoản 3 cấm người lái xe mô tô hai bánh, xe gắn máy “mang, vác và chở vật cồng kềnh” và “xếp hàng hóa trên xe quá giới hạn quy định”. Giới hạn ấy nằm ở khoản 5, nguyên văn:
“Xe mô tô, xe gắn máy không được xếp hàng hóa vượt quá chiều rộng giá đèo hàng về mỗi bên 0,3 mét, vượt quá về phía sau giá đèo hàng 0,5 mét theo thiết kế của nhà sản xuất; chiều cao xếp hàng hóa tính từ mặt đường xe chạy không vượt quá 02 mét.”
Luật không giải thích thế nào là vật cồng kềnh và trong điều này cũng không nêu khối lượng tối đa, nên bài không đưa số kilôgam hay số viên gạch nào, không nói món nào chắc chắn hợp lệ hay chắc chắn bị phạt. Vi phạm có thể bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP; bài không nêu mức phạt, và quy định có thể thay đổi nên hãy đối chiếu bản mới nhất. Khoản 4 điểm a cấm người được chở “mang, vác vật cồng kềnh”, nghĩa là người ngồi sau cũng không ôm thùng gạch hay chiếc chậu.
Nặng, giòn, cạnh sắc: ba đặc tính của hàng vệ sinh
Nặng. Gạch là khối cứng, đặc, nặng dồn trong diện tích nhỏ. Một thùng nhấc lên thấy vừa sức, nhưng nhiều thùng cùng một chỗ thì xe đổi tính nết: đuôi sệ xuống, đầu xe nhẹ đi, phanh phải bóp sớm và dài hơn. “Nặng” ở đây chỉ nói theo cảm nhận; tải của từng mẫu xe xem trong sách hướng dẫn của hãng. Muốn ước lượng cho thật, hãy hỏi cửa hàng khối lượng cả kiện rồi tự nhấc thử một thùng bằng hai tay.
Giòn. Gạch men, chậu lavabo và bệ xí đều là gốm sứ. Xe máy rung liên tục qua ổ gà, gờ giảm tốc hay mặt cầu Chương Dương, và rung làm mẻ góc, rạn men nhanh hơn một cú va. Góc mẻ nhỏ đến lúc lát mới lộ ra.
Cạnh sắc. Mép gạch và mép gốm vỡ cắt được ngón tay lẫn cổ chân. Hàng vỡ ngay trên xe thì mảnh văng sát chân người lái, nên hãy mang găng khi bốc và bọc mép trước khi đặt lên xe.
Kiểm tra ngay tại cửa hàng, trước khi trả tiền
Đừng đợi hàng đã buộc xong mới thấy không ổn. Hãy kiểm tra lúc còn đứng cạnh kệ:
- Đặt thử kiện cạnh xe, nhìn từ phía sau. Hàng có chìa ra hai bên giá đèo hàng, thò ra sau hay cao hơn mốc ở khoản 5 không. Xe tay ga không có giá đèo hàng thì mốc khó đo hơn; đó là lý do chở ít đi, không phải lý do bỏ qua.
- Nhìn gương chiếu hậu, đèn hậu, biển số. Hàng che một trong ba thứ này thì đừng chở.
- Nhấc cả kiện lên. Phải gồng hai tay hoặc nhờ người đỡ lên xe thì chiếc xe cũng sẽ gồng theo.
- Đặt hàng lên xe, ngồi vào và nhún nhẹ. Xe chúi hẳn một phía, hoặc bạn phải dùng tay giữ hàng khi lái, là dấu hiệu để dừng.
Chỉ cần một câu trả lời “không ổn”, cả chuyến nên chuyển sang thuê vận chuyển.
Khi nào nên thuê vận chuyển thay vì chở bằng xe máy
Với nhóm hàng này, thuê vận chuyển nên là lựa chọn đầu tiên; xe máy chỉ dành cho lượng rất nhỏ. Bốn dấu hiệu rõ nhất:
- Món có thân rộng như bệ xí, bồn tắm, tủ chậu lavabo: rất dễ vượt mốc ở khoản 5 hoặc buộc bạn nghiêng người để nhìn đường.
- Nhiều thùng gạch phải chia thành vài chuyến: mỗi chuyến là thêm một lần rung, một lần phanh.
- Đường về có cầu dốc như Chương Dương, Vĩnh Tuy, ngõ gồ ghề hoặc trời đang mưa.
- Nhà ở tầng cao không thang máy: lúc đó bạn cần người khiêng, không cần thêm chuyến xe máy.
Hãy hỏi chính cửa hàng bán hàng xem có giao tận nơi không, hoặc tìm xe ba gác, xe tải nhỏ, dịch vụ vận chuyển trong khu vực. Dù chọn cách nào, nhắn tin xác nhận trước địa chỉ, giờ giao, ai bốc xuống, có khiêng lên tầng không và chi phí. Nhận hàng thì mở kiểm tra ngay, chụp ảnh nếu có vỡ.
Nếu chỉ chở lượng nhỏ: giữ nguyên thùng, bọc mép, chèn góc
Hợp lý nhất để dùng xe máy là vài viên gạch mang đi so màu, vài viên dự phòng hoặc phụ kiện nhỏ, miễn là qua được bốn bước kiểm tra ở trên. Khi đó:
- Giữ nguyên thùng hoặc bao bì nhà sản xuất. Đừng bóc ra xếp lại; kiện gốc thường đã được đóng sẵn để hạn chế va chạm.
- Bọc mép bằng bìa cứng, lót giấy giữa các viên. Tay chân đỡ bị cắt, góc gạch đỡ mẻ.
- Chèn khăn cũ, áo mưa gấp hoặc xốp quanh thùng cho thùng không xê dịch.
- Đặt thấp, sát thân xe, cạnh sắc không hướng vào chân người lái.
- Không treo tay lái hay móc trước. Hàng nặng đung đưa kéo lệch hướng lái, và gốm sứ đập vào yếm xe là vỡ.
Buộc bằng dây co giãn hoặc lưới ràng, không siết dây thẳng vào mép gốm rỗng như chậu lavabo vì dễ nứt. Dây tránh ống xả, bánh xe, chân người ngồi sau; không che đèn, biển số, gương; lắc thử trước khi nổ máy. Chạy chậm, phanh nhẹ và dài, chậm hẳn qua gờ giảm tốc, rồi dừng chỗ an toàn kiểm tra dây sau vài phút đầu. Người ngồi sau không ôm hàng, xem bài người ngồi sau ôm đồ trên đùi.
Với xe thuê: đừng tự lắp thêm giá hay khoan đục để chở gạch
Nếu đang thuê xe, đừng tự ý lắp thêm giá, khung hay túi, và không khoan đục xe. Hãy hỏi cửa hàng trước và xác nhận trực tiếp qua số 0942467674. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở 09:00–21:00; bài không nói tiệm cho phép hay cấm điều gì, vì việc đó do tiệm trả lời.
Tóm lại: ưu tiên thuê, xe máy chỉ cho lượng nhỏ
Gạch, bồn rửa và đồ sứ vệ sinh nặng, giòn, sắc; luật lại không cho biết món nào là cồng kềnh, nên thà thận trọng. Hàng lớn hoặc nhiều thì thuê vận chuyển; hàng rất ít thì giữ nguyên thùng, bọc mép, đặt thấp. Cách tự đo theo khoản 5 có trong hai bài về đệm cuộn hút chân không và xe đạp trẻ em, scooter gấp. Các cách chở đồ khác nằm ở mục chở đồ và hành lý, còn kỹ năng lái xe máy ở Hà Nội nói chung nằm trong chuyên mục kỹ năng.