Bé vừa chọn xong một chiếc xe ở cửa hàng đồ trẻ em, hoặc muốn mang scooter ra công viên Thống Nhất, và bố mẹ đứng ngoài bãi xe tự hỏi: chở xe đạp trẻ em bằng xe máy có được không? Câu trả lời trung thực là tùy món, và trước khi nghĩ đến cách buộc phải biết luật nói gì. Bài này đi theo thứ tự: luật, cách tự đo, cách đặt và buộc nếu món đồ còn trong giới hạn, rồi những lúc nên thôi.
Chở xe đạp trẻ em bằng xe máy: luật nói gì, và bài này không phán gì
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (Luật 36/2024/QH15), Điều 33 khoản 3 điểm đ, quy định người lái xe mô tô hai bánh, xe gắn máy không được “sử dụng xe để kéo, đẩy xe khác, vật khác, dẫn dắt vật nuôi, mang, vác và chở vật cồng kềnh; chở người đứng trên xe, giá đèo hàng hoặc ngồi trên tay lái; xếp hàng hóa trên xe quá giới hạn quy định”. Khoản 4 điểm a nói người được chở không được “mang, vác vật cồng kềnh”.
Giới hạn xếp hàng nằm ở khoản 5: xe mô tô, xe gắn máy “không được xếp hàng hóa vượt quá chiều rộng giá đèo hàng về mỗi bên 0,3 mét, vượt quá về phía sau giá đèo hàng 0,5 mét theo thiết kế của nhà sản xuất; chiều cao xếp hàng hóa tính từ mặt đường xe chạy không vượt quá 02 mét”. Toàn văn có trên cổng văn bản của Chính phủ.
Điều cần nói thẳng: luật không định nghĩa thế nào là vật cồng kềnh, cũng không liệt kê xe đạp trẻ em, xe chòi chân hay scooter gấp có thuộc nhóm đó không. Vì vậy bài này không kết luận món nào hợp lệ, không đặt ngưỡng kích thước hay cân nặng, không nêu mức phạt; vi phạm có thể bị xử phạt theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Riêng ba mốc ở khoản 5 thì luật ghi bằng số, nên bạn đo được.
Tự đo theo giới hạn trong luật bằng thước dây
Làm ngay tại bãi xe, với chính chiếc xe sẽ chở, kể cả xe thuê:
- Tìm giá đèo hàng của chiếc xe. Mốc ở khoản 5 tính theo giá đèo hàng và thiết kế của nhà sản xuất, nên số đo phụ thuộc vào xe. Xe không có giá đèo hàng rõ ràng thì hỏi tiệm, vẫn lấn cấn thì thà không chở.
- Đặt món đồ đúng tư thế định buộc, rồi đo từ mép giá đèo hàng ra mỗi bên. Tính cả ghi đông, bàn đạp, tay vịn, bánh phụ: có phần nào nhô quá 0,3 mét không.
- Đo phía sau: có phần nào vượt quá giá đèo hàng 0,5 mét về phía đuôi xe không.
- Đo chiều cao từ mặt đường lên điểm cao nhất của món đồ khi xe đứng thẳng: có vượt hai mét không.
Chỉ cần một số đo vượt là dừng. Số đo sát mốc cũng nên coi là vượt vì dây buộc rung dịch; đây là khuyến nghị an toàn của bài, không phải điều luật.
Đo đạt chưa có nghĩa là chở được: con số chỉ trả lời câu “xếp quá giới hạn”, chưa trả lời câu “có phải vật cồng kềnh”. Nếu món đồ bắt bạn nghiêng người để nhìn hay che gương, đèn hậu, biển số, đừng chở.
Ba món, ba mức khó
Bài không phán món nào cồng kềnh, chỉ nói món nào dễ vướng giới hạn hơn:
- Xe chòi chân thường gọn nhất vì không có bàn đạp, thân ngắn, nhưng vẫn phải xoay ghi đông và đo.
- Scooter gấp gọn khi đã gập cột lái, nhưng nhiều mẫu còn bàn đạp rộng, bánh cứng nhô ra. Khóa gập phải chắc, không bung khi xóc.
- Xe đạp trẻ em thường khó nhất: ghi đông ngang, bàn đạp, có thể thêm bánh phụ. Nhiều khả năng một số đo sẽ vượt giới hạn, và khi đó câu trả lời là không chở.
Nếu vẫn trong giới hạn: xoay ghi đông, buộc khung, tránh chạm bánh sau
Chỉ làm khi đo đạt và món đồ không buộc người lái đổi tư thế. Về vị trí và hình dáng:
- Chọn chỗ thấp: sàn để chân xe ga, hoặc giá sau nếu giá chắc. Không đặt cao quá yên, không để thò ra trước tay lái.
- Xoay ghi đông song song với khung nếu cơ cấu cho phép, gập hết cỡ cột lái. Tháo bánh phụ nếu tháo được theo cách của hãng.
- Giữ bánh, ghi đông, bàn đạp cách xa bánh sau xe máy, ống xả và chỗ để chân. Bánh quay được thì buộc cho đứng yên, kẻo xoay chạm lốp.
Về dây buộc:
- Buộc vào khung kim loại của món đồ, không buộc vào tay cầm nhựa hay giỏ. Phía xe máy, móc vào khung giá hoặc tay dắt sau, không móc vào ốp nhựa.
- Hai điểm buộc chéo nhau, dây co giãn giữ phụ, dây rút giữ chính. Lót khăn giữa kim loại và thân xe.
- Lắc thử mạnh, rồi ngồi lên xe, hai tay cầm lái, nhìn hai gương và liếc xuống đèn hậu: không bị che mới được đi.
Dừng kiểm tra dây sau vài phút đầu, giữ tốc độ thấp, tránh phanh gấp, và chọn tuyến ngắn trong nội thành, như từ cửa hàng ở Cầu Giấy về nhà. Nếu dây lỏng giữa đường, xem bài đồ buộc sau xe bị lỏng hoặc rơi.
Người ngồi sau và xe thuê
Đừng để người ngồi sau ôm hay giữ món đồ. Khoản 4 điểm a cấm người được chở mang, vác vật cồng kềnh, và tay người ngồi sau còn phải để bám. Nếu bé ngồi sau, đừng đưa xe chòi chân hay scooter cho bé cầm; bài người ngồi sau ôm đồ trên đùi nói kỹ hơn.
Xe thuê thì hỏi tiệm trước. Đừng tự ý lắp thêm giá, khung, túi hay khoan đục xe. Bài này không nói tiệm cho phép hay cấm điều gì; hãy xác nhận trực tiếp qua 0942467674 hoặc ghé 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00.
Khi nào không nên chở xe đạp trẻ em bằng xe máy
Hãy thôi và tìm cách khác nếu gặp một trong các tình huống sau:
- Đo thấy vượt bất kỳ mốc nào ở khoản 5: 0,3 mét mỗi bên, 0,5 mét phía sau, hay hai mét chiều cao.
- Phải nhờ người ngồi sau ôm, giữ hoặc đỡ món đồ.
- Món đồ che gương, đèn hậu, biển số, hoặc buộc bạn xoay người, nghiêng đầu để nhìn.
- Dây buộc lắc thử vẫn xê dịch, hoặc không có điểm móc chắc.
- Định dắt xe bên cạnh một tay hay kéo bằng dây. Điều 33 khoản 3 điểm đ cấm kéo, đẩy xe khác, và điểm d cấm buông cả hai tay.
- Trời mưa, gió mạnh, hoặc đường xa, đông, nhiều dốc cầu.
Cách thay thế: nhờ cửa hàng bán xe giao tận nhà, hỏi rõ thời gian và chi phí tại chỗ; thuê dịch vụ vận chuyển; hoặc chọn món gọn nhất, để món còn lại ở nhà.
Tóm lại
Luật không nói xe đạp trẻ em có cồng kềnh hay không, nên thà thận trọng: đo theo ba mốc ở khoản 5, không nhờ người ngồi sau giữ, và bỏ ý định khi còn lấn cấn. Các cách chở đồ khác được gom trong mục chở đồ và hành lý, còn kỹ năng lái xe máy ở Hà Nội nói chung nằm trong chuyên mục kỹ năng.