Nhắc tới Ninh Hiệp, nhiều người chỉ nghĩ tới chợ vải, nhưng làng Nành còn một nghề mà truyền thuyết kể có từ thế kỷ X: nghề thuốc. Làng thuốc Bắc Ninh Hiệp ngày nay vẫn có những hộ phơi, thái, sao dược liệu ngay trong nhà, và một ngôi đình thờ bà tổ nghề. Bài này kể ngắn lịch sử nghề, chỉ cách tìm đình thờ tổ và hộ làm thuốc bằng xe máy mà không phải chen qua chợ vải.
Làng thuốc Bắc Ninh Hiệp nay ở đâu
Ninh Hiệp cũ gồm ba làng là Ninh Giang, Hiệp Phù và Phù Ninh. Theo báo VietnamPlus năm 2010, nghề thuốc từng có ở nhiều xóm, nhưng nay tập trung ở Ninh Giang, tức xóm 8; các xóm 6, 7 và 9 đã chuyển sang buôn vải. Năm 2009, Hà Nội công nhận “làng nghề thuốc nam, thuốc bắc Ninh Giang” là làng nghề truyền thống.
Từ ngày 1/7/2025, theo Nghị quyết 1656/NQ-UBTVQH15, toàn bộ xã Ninh Hiệp cũ thuộc xã Phù Đổng mới. Tên thôn, xóm cũng có thể đã đổi, nên khi hỏi đường hãy nói cả tên cũ “Ninh Giang” hoặc “xóm 8”.
Nghề thuốc Bắc làng Nành: bà tổ nghề và các ngự y
Theo truyền thuyết được báo Nhân Dân và VietnamPlus kể lại, khoảng thế kỷ X có một người phụ nữ tên Lý Nương đi qua làng, dùng lá cây chữa bệnh cho dân rồi ở lại truyền nghề. Bà được tôn là “Lý Nhũ Thái Lão dược sư thần linh”. Đây là chuyện tương truyền, mỗi nguồn kể chi tiết hơi khác nhau.
Dưới triều Nguyễn, làng có Chánh ngự y Nguyễn Tán và Phó ngự y Nguyễn Khắc Hoạt làm quan ngành y. Tháng 6/1990, Chi hội Đông y xã Ninh Hiệp được thành lập để khôi phục nghề.
Dược liệu xưa lấy từ rừng Báng bên đất Bắc Ninh; theo báo chí, nay người làng mua từ các tỉnh phía Bắc và nhập một phần lớn từ Trung Quốc, rồi phơi, thái, sao tại làng. Theo VietnamPlus, phố Lãn Ông trong phố cổ từng là nơi tiêu thụ chính, và gần nửa số người ở phố này có gốc Ninh Hiệp. Về phố Lãn Ông hôm nay, xem bài phố nghề nào ở phố cổ còn giữ nghề thật.
Đình thờ tổ nghề thuốc Ninh Hiệp: đình Ninh Giang
Theo sách “Hà Nội Danh thắng và Di tích” được báo Người Hà Nội dẫn lại, đình Ninh Giang ở xóm 8 thờ thành hoàng Hoài Đạo Vương Nguyễn Nộn, và hiện còn thờ bà Lý Nhũ Thái Lão. Trước kia bà được thờ ở điếm Kiều thuộc xóm 6, sau đó ngai và bài vị được rước về đình. Vài điều nên biết:
- Xây dựng năm 1605 tới 1607, theo tấm bia “Hậu thần bia ký”; trùng tu lớn năm 1825, dựng thêm phương đình năm 1910.
- Di tích lịch sử, kiến trúc nghệ thuật được Bộ Văn hóa – Thông tin xếp hạng năm 1997.
- Hội làng vào ngày 8 và 9 tháng Giêng âm lịch.
- Lễ giỗ tổ nghề vào ngày 18 tháng Giêng âm lịch, do những người làm thuốc ở hai thôn 6 và 8 tổ chức, theo VietnamPlus.
Báo Hà Nội Mới tháng 10/2026 còn nhắc tới “nhà thờ Tổ thuốc nam ở thôn 4 Ninh Hiệp”, nơi các hộ làm nghề giới thiệu sản phẩm. Chưa rõ đây là đình Ninh Giang hay một nơi thờ riêng, nên hãy hỏi người làng trước. Vào đình, ăn mặc kín đáo, nói nhỏ và không tự ý vào gian thờ khi cửa đóng.
Tìm hộ làm thuốc và hiệu thuốc cũ trong ngõ
Không có danh sách chính thức nào về các hiệu thuốc cũ trong làng. Phần lớn hộ làm thuốc làm ngay tại nhà, trong các ngõ của xóm 8. Báo chí năm 2010 và 2014 từng tả cảnh sân nhà, lối ngõ, cả sân nhà văn hóa thôn 8 dùng để phơi dược liệu. Cách tìm gọn nhất:
- Gửi xe ở chỗ có người trông rồi đi bộ vào ngõ, để ý mùi thảo dược và những nong, nia phơi thuốc.
- Hỏi người lớn tuổi trong xóm chỉ đường tới những nhà còn làm thuốc.
- Xin phép trước khi chụp ảnh người đang phơi hay thái thuốc; xem thêm bài chụp ảnh thợ làng nghề và người dân ngoại thành.
Nếu định mua dược liệu, hãy nhớ đây là thuốc chứ không phải quà quê. Năm 2016, theo báo Hà Nội Mới, Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội kiểm tra làng nghề đông dược Ninh Hiệp và ghi nhận có nơi sơ chế chưa bảo đảm vệ sinh, dùng diêm sinh, nhãn mác chưa đầy đủ. Vì vậy:
- Chỉ mua ở nơi ghi rõ tên dược liệu, nguồn gốc và có nhãn.
- Không tự bốc thuốc theo lời truyền miệng; hỏi thầy thuốc hoặc dược sĩ trước khi dùng, nhất là cho người già, trẻ nhỏ và phụ nữ có thai.
- Mua vừa đủ, đựng túi kín và cất vào cốp xe.
Lộ trình xe máy: né khu chợ vải đông đúc
Đường từ Long Biên lên Ninh Hiệp qua cầu Đuống và Yên Viên đã có ở bài chợ vải Ninh Hiệp bằng xe máy. Chuyến này bạn không cần vào chợ:
- Đi buổi chiều hoặc ngày thường: buổi sáng là lúc khách buôn lấy hàng, xe ba gác và xe chở vải ra vào liên tục.
- Tìm “đình Ninh Giang” trên bản đồ thay vì chọn chợ làm điểm đến; không thấy thì hỏi đường tới xóm 8.
- Đường làng hẹp: đi chậm, nhường xe hàng, không dừng giữa ngõ.
- Gửi xe đầu ngõ hay chạy vào trong: xem bài gửi xe đầu làng hay chạy vào ngõ làng cổ.
Ghép thêm chùa Nành và đền Gióng
Trong làng còn chùa Nành (Pháp Vân tự), di tích quốc gia từ năm 1989; lễ hội chùa từ mùng 4 tới mùng 6 tháng Hai âm lịch được công nhận di sản văn hóa phi vật thể quốc gia năm 2025. Còn thời gian thì ghé đền Phù Đổng thờ Thánh Gióng, cùng thuộc xã Phù Đổng; xem bài đền Phù Đổng bằng xe máy từ Long Biên.
Câu hỏi thường gặp
Làng thuốc Bắc Ninh Hiệp ở đâu?
Nghề thuốc nay tập trung ở Ninh Giang, tức xóm 8 của Ninh Hiệp cũ, từ 1/7/2025 thuộc xã Phù Đổng, Hà Nội.
Đình nào ở Ninh Hiệp thờ tổ nghề thuốc?
Đình Ninh Giang ở xóm 8, nơi thờ bà tổ nghề Lý Nhũ Thái Lão; lễ giỗ tổ vào ngày 18 tháng Giêng âm lịch.
Có nên mua thuốc Bắc ở làng về dùng không?
Chỉ mua ở nơi có nhãn, ghi rõ nguồn gốc, và hỏi thầy thuốc hoặc dược sĩ trước khi dùng.
Thuê xe máy đi Ninh Hiệp
Đường lên Ninh Hiệp nhiều xe tải, ngõ làng hẹp, nên chọn xe gọn, dễ dắt. Trên bảng giá của Cho Thuê Xe Máy Nguyễn Tú, Honda Vision có giá ngày 200.000 đồng, Honda Wave và Honda Click có giá ngày 150.000 đồng; tiền cọc tùy dòng xe và được xác nhận trực tiếp khi đặt. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 tới 21:00 tất cả các ngày trong tuần, điện thoại và Zalo 0942 467 674.
Thêm gợi ý quanh khu này có ở chuyên mục Long Biên và Gia Lâm và trang du lịch Hà Nội bằng xe máy.