Một buổi ký họa phố cổ Hà Nội thường kéo dài ba bốn tiếng, và thứ làm bạn mệt hiếm khi là nét vẽ. Cái khó nằm ở chuyện chở ghế, hũ nước, sổ vẽ trên xe máy, tìm chỗ ngồi không vướng ai và gửi xe đủ lâu mà yên tâm. Bài này dành cho người vẽ và sinh viên mỹ thuật muốn ngồi trọn buổi trong phố cổ và ven Hồ Gươm.
Chọn giờ cho buổi ký họa phố cổ Hà Nội
Sáng sớm là lúc dễ vẽ nhất: phố còn vắng, cửa hàng chưa bày kín vỉa hè, nắng nghiêng làm mái ngói và mặt tiền nhà ống có khối rõ. Ven hồ từ tinh mơ đã có người tập thể dục, đủ nhân vật cho những trang vẽ người nhanh; nhịp buổi sáng quanh hồ được tả kỹ trong bài Hồ Gươm lúc sáng sớm.
Giữa trưa nắng gắt, bóng đổ ngắn, nên dành cho việc tô màu trong quán nước. Chiều muộn ánh sáng ấm nhưng phố bắt đầu đông. Tối cuối tuần quanh hồ có không gian đi bộ, hợp để vẽ người nhưng khó giữ chỗ ngồi yên. Mùa thu thường dễ chịu nhất để ngồi ngoài trời; mùa hè hay có mưa rào bất chợt, nên luôn tính sẵn chỗ trú.
Nếu thuê xe, nhớ cửa hàng mở từ 09:00 đến 21:00; muốn ra hồ lúc sáng sớm thì nhận xe từ chiều hôm trước.
Khi trời đổi mưa giữa buổi, đừng cố ngồi ngoài. Bọc sổ bằng túi nilon, chuyển vào hiên một quán nước hoặc tầng trên quán cà phê và vẽ tiếp từ cửa sổ; mưa phố cổ cũng là một đề tài hay, với mái ô, áo mưa và mặt đường loang ánh đèn. Đừng chạy xe khi đang mưa to chỉ để đổi chỗ vẽ, đường trong phố cổ hẹp và trơn.
Góc vẽ phố cổ: đẹp mà không chắn lối
Phố cổ có nhiều đề tài: mái ngói lô xô nhìn từ trên cao, dãy nhà ống với ban công sắt, cổng đền, gánh hàng rong. Vài góc quen với người vẽ ký họa Hà Nội:
- Ven Hồ Gươm: ghế đá nhìn ra Tháp Rùa, cầu Thê Húc dẫn vào đền Ngọc Sơn, Tháp Hòa Phong phía đông hồ.
- Trong phố cổ: cổng đền Bạch Mã trên phố Hàng Buồm, Ô Quan Chưởng ở đầu phố Hàng Chiếu.
- Rìa phố cổ: Bốt Hàng Đậu và vườn hoa xung quanh, có chỗ ngồi thoáng và xa dòng xe.
Nguyên tắc chọn chỗ: không ngồi dưới lòng đường, không chiếm lối đi trên vỉa hè, không chắn cửa nhà dân hay cửa hàng. Muốn ngồi trước một cửa hàng thì hỏi chủ một câu; kê ghế sát tường, chừa lối cho người đi bộ.
Một cách hay là ngồi tầng trên quán cà phê nhìn xuống ngã tư hoặc ra mặt hồ: có mái che, có bàn để đồ, gọi đồ uống là đủ lịch sự để ngồi lâu. Hỏi nhân viên trước khi bày màu ra bàn. Muốn vẽ cận một người bán hàng, hãy xin phép và cho họ xem bản vẽ; nhiều câu chuyện phố cổ bắt đầu từ đó.
Vẽ ở đền, chùa và di tích
Đền Bạch Mã, đền Ngọc Sơn là nơi thờ tự đang có người đến lễ. Ngồi vẽ ở sân hay ngoài cổng thì nên hỏi người trông đền trước, ăn mặc kín đáo, không bày màu trên bậc thềm hay gần bàn thờ, không kê ghế chắn lối người vào lễ. Ngày rằm, mùng Một đền đông, nên chọn hôm khác hoặc vẽ từ phía bên kia đường. Quy định trong từng di tích có thể khác nhau, cứ hỏi tại cổng là chắc nhất.
Dụng cụ gọn cho cả buổi
Mang ít mà đủ:
- Sổ ký họa khổ vừa tay, bút chì, bút kim, hộp màu nước nhỏ hoặc vài cây bút màu.
- Cọ nước có bình chứa hoặc hũ nước nắp vặn chặt, khăn lau.
- Kẹp giấy giữ trang khi gió hồ thổi.
- Ghế gấp nhỏ, mũ, nước uống, áo mưa mỏng, túi nilon bọc sổ.
- Túi rác cho giấy lau màu và cốc nhựa.
Giá vẽ đứng chỉ nên mang khi chắc có chỗ rộng như vườn hoa; trong phố hẹp, nó chiếm quá nhiều lối đi.
Chở ghế gấp và đồ vẽ trên xe máy
Đồ vẽ nhẹ nhưng lỉnh kỉnh. Cách xếp an toàn:
- Sổ vẽ và dụng cụ nhỏ cho vào ba lô đeo hai vai, sổ để sát lưng cho khỏi cong.
- Hũ nước, màu ướt cho vào túi zip riêng, đặt đứng để không đổ ra sổ.
- Ghế gấp: xe có cốp thì thử xem vừa không; không vừa thì buộc lên giá sau bằng dây chun hai móc, buộc chéo, chân ghế không chìa ra hai bên.
- Không treo túi ở tay lái, không cầm đồ trên tay khi chạy.
Trước khi đi, lắc thử ghế xem đã chặt chưa, vì trong phố cổ phải phanh liên tục. Bản vẽ còn ướt kẹp giữa hai tấm bìa cứng rồi mới cất vào ba lô.
Ở cửa hàng Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Honda Vision có cốp giá 200.000 đ/ngày; Honda Wave gọn nhẹ, dễ buộc đồ phía sau, giá 150.000 đ/ngày; Honda Click, Yamaha Mio 150.000 đ/ngày. Xem đủ ở bảng giá thuê xe, đặt xe qua 0942 467 674.
Gửi xe dài giờ ở phố cổ và ven Hồ Gươm
Ngồi vẽ vài tiếng thì cần chỗ trông xe lâu, không phải chỗ dừng tạm:
- Gửi ở điểm có người trông, nhận vé và giữ kỹ; hỏi trước giá và giờ đóng của điểm gửi, vì có chỗ chỉ trông đến một giờ nhất định.
- Cuối tuần các phố quanh hồ thành không gian đi bộ, nên gửi ở vành ngoài rồi đi bộ vào.
- Chụp ảnh biển số nhà cạnh điểm gửi; phố cổ nhiều phố na ná nhau, vẽ xong dễ quên đường.
- Khóa cổ xe, mang theo giấy tờ; mũ bảo hiểm thì hỏi điểm gửi có giữ không.
- Không dựng xe tự do trên vỉa hè cạnh chỗ ngồi chỉ để tiện trông.
Giá gửi và giờ trông có thể thay đổi, hỏi tại chỗ trước khi đi. Chọn các góc vẽ gần nhau để chỉ gửi xe một lần là cách đỡ mệt nhất, như gợi ý trong bài lịch đi phố cổ chỉ gửi xe một lần.
Một buổi mẫu xuất phát từ Long Biên
Bạn nhận xe từ chiều hôm trước. Sáu giờ sáng qua cầu Chương Dương, gửi xe ở một điểm trông xe phía đông hồ (điểm nào nhận xe sớm thì nên hỏi từ hôm trước), ngồi ghế đá vẽ Tháp Rùa và người tập thể dục. Tám giờ rưỡi đi bộ vào phố cổ, vẽ cổng đền Bạch Mã rồi lên Ô Quan Chưởng. Gần trưa nghỉ ở một quán nước tô màu, sau đó quay lại lấy xe. Cả buổi gửi xe một lần, ghế và đồ vẽ nằm gọn trong ba lô.
Thêm góc phố và lối đi xung quanh trong mục phố cổ Hoàn Kiếm; điểm vẽ ngoài khu này xem ở chuyên mục du lịch Hà Nội bằng xe máy.