Người đi xe máy qua Nguyễn Văn Cừ hằng ngày ít khi để ý, nhưng sau bức tường dài ở số 551 là Nhà máy Xe lửa Gia Lâm, xưởng sửa chữa đầu máy có từ năm 1905. Nơi này từng đón Bác Hồ, từng bị ném bom liên tục mà vẫn sản xuất, và vài năm gần đây trở thành điểm hẹn của những sự kiện sáng tạo. Bài này kể ngắn lịch sử nhà máy, gợi ý cách ngắm từ bên ngoài bằng xe máy và cách theo dõi những dịp được vào bên trong.
Nhà máy Xe lửa Gia Lâm ở đâu
Địa chỉ của Công ty Cổ phần Xe lửa Gia Lâm là 551 Nguyễn Văn Cừ, trước thuộc phường Gia Thụy. Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, báo Hà Nội Mới tháng 9/2026 ghi nhà máy thuộc phường Bồ Đề. Khu nhà máy rộng khoảng 20 ha, nằm ở nơi bốn tuyến đường sắt phía Bắc gặp nhau.
Nhiều người gắn nhà máy với phố Ngọc Lâm vì ga Gia Lâm ở ngay khu này, lối vào ga theo địa chỉ đăng ký là ngõ 481 Ngọc Lâm. Tuy vậy, địa chỉ chính thức của nhà máy là trên Nguyễn Văn Cừ, nên khi hẹn gặp hay tra bản đồ, hãy dùng số 551 Nguyễn Văn Cừ.
Hơn trăm năm của một xưởng đầu máy
- Năm 1905, người Pháp lập kho cơ khí để bảo dưỡng, sửa chữa đầu máy, còn gọi là Hỏa xa Gia Lâm. Năm 2025, nhà máy kỷ niệm 120 năm thành lập.
- Ngày 19/5/1955, đúng dịp sinh nhật Người, Bác Hồ về thăm nhà máy.
- Tháng 4/1962, phong trào thi đua “Ngày thứ bảy đẩy mạnh sản xuất, đấu tranh thống nhất nước nhà” phát động từ đây, theo báo Nhân Dân.
- Thời kháng chiến chống Mỹ, nhà máy liên tục bị máy bay Mỹ ném bom nhưng vẫn duy trì sản xuất.
- Ngày 22/12/1964, đầu máy hơi nước Tự Lực xuất xưởng. Theo báo chí, đầu máy này vẫn được trưng bày trong vườn nhãn của nhà máy.
- Năm 2003 nhà máy chuyển thành Công ty Xe lửa Gia Lâm, và từ năm 2017 là công ty cổ phần.
Theo báo Nhân Dân năm 2025, công nhân vẫn làm việc theo ca ở đây; đây là nơi sản xuất đang hoạt động chứ không phải bảo tàng.
Di sản công nghiệp Long Biên giữa bài toán di dời
Theo báo Nhân Dân năm 2023 và Thanh Niên năm 2024, nhà máy nằm trong diện di dời khỏi nội đô. Một bài trên trang của TTXVN tháng 10/2025 viết rằng theo kế hoạch, chín nhà máy lớn, trong đó có Nhà máy Xe lửa Gia Lâm, phải hoàn thành di dời trước hết năm 2025. Năm 2022, ngành đường sắt lại cho rằng theo quy hoạch, khu đất nên giữ làm cơ sở sửa chữa đầu máy, toa xe và tàu đường sắt đô thị.
Chúng tôi chưa thấy nguồn nào xác nhận việc di dời đã xong, và tháng 9/2026 khu nhà máy vẫn tổ chức sự kiện. Vì vậy, hãy coi đây là một di sản công nghiệp đang chờ định hướng, và kiểm tra tin mới trước khi lên kế hoạch.
Nhà máy Xe lửa Gia Lâm tham quan được không
Nhà máy không mở cửa đón khách thường xuyên. Những lần công chúng được vào đều gắn với sự kiện:
- Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2023, chủ đề “Dòng chảy”, diễn ra từ ngày 17 tới 26/11/2023, khai mạc tại nhà máy tối 17/11. Trong dịp này có chuyến tàu “Hành trình di sản” chạy từ ga Hà Nội qua ga Long Biên, cầu Long Biên tới ga Gia Lâm.
- Lễ hội âm nhạc Bốc Fest, tổ chức tối 19/9/2026 tại nhà máy, là sự kiện bán vé một đêm.
Cần lưu ý: Lễ hội Thiết kế Sáng tạo năm 2024 diễn ra ở khu Hoàn Kiếm, năm 2025 không tổ chức vì lễ hội chuyển sang hai năm một lần, còn lễ hội năm 2026 từ 20/11 tới 10/12 được thông báo tổ chức ở khu Đồng Xuân – Bắc Qua, phố cổ, công viên và bãi giữa sông Hồng, không phải ở nhà máy. Muốn vào bên trong, hãy theo dõi thông báo của ban tổ chức từng sự kiện, đừng tự ý đi vào cổng.
Đi xe máy ngang Nguyễn Văn Cừ và phố Ngọc Lâm
Một vòng ngắn để ngắm khu di sản này từ bên ngoài:
- Chạy chậm qua đoạn 551 Nguyễn Văn Cừ, nhìn cổng và tường nhà máy từ làn đường của mình. Không dừng xe dưới lòng đường để chụp ảnh; muốn chụp, gửi xe ở chỗ hợp lệ rồi đi bộ trên vỉa hè.
- Nối sang phố Ngọc Lâm, con phố dài nối khu chân cầu Long Biên với hướng Nguyễn Văn Cừ, qua khu ga Gia Lâm. Cách đi khi đón người ở ga có ở bài xuống tàu ở ga Gia Lâm.
- Dừng ăn vặt buổi chiều theo gợi ý ở bài ăn vặt phố Ngọc Lâm bằng xe máy.
Nguyễn Văn Cừ đông vào giờ tan tầm; cách chọn làn và giờ đi có ở bài Nguyễn Văn Cừ giờ tan tầm. Ngày có sự kiện ở nhà máy, đường quanh cổng thường đông người hơn, nên đến sớm và gửi xe theo hướng dẫn của ban tổ chức.
Câu hỏi thường gặp
Nhà máy Xe lửa Gia Lâm ở đâu?
Ở số 551 Nguyễn Văn Cừ, nay thuộc phường Bồ Đề, Hà Nội; ga Gia Lâm nằm ngay khu này, lối vào ga ở phố Ngọc Lâm.
Có vào tham quan Nhà máy Xe lửa Gia Lâm được không?
Không thường xuyên. Công chúng chỉ vào được trong các sự kiện như Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2023 hay đêm nhạc tháng 9/2026.
Nhà máy đã di dời chưa?
Nhà máy nằm trong diện di dời, nhưng chưa có nguồn nào xác nhận việc di dời đã hoàn tất.
Thuê xe máy dạo Long Biên
Cửa hàng ở cùng trục Nguyễn Văn Cừ, tiện nhận xe rồi chạy một vòng quanh khu ga và nhà máy. Trên bảng giá của Cho Thuê Xe Máy Nguyễn Tú, Honda Vision có giá ngày 200.000 đồng, Honda Wave và Honda Click có giá ngày 150.000 đồng; tiền cọc tùy dòng xe và được xác nhận trực tiếp khi đặt. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 tới 21:00 tất cả các ngày trong tuần, điện thoại và Zalo 0942 467 674.
Thêm gợi ý quanh khu này có ở chuyên mục Long Biên và Gia Lâm và trang du lịch Hà Nội bằng xe máy.