Ở khu Ngọc Thụy cũ có đình làng cổ nào đáng ghé, đình Bắc Biên Ngọc Thụy thờ ai và đi xe máy thế nào? Có hai điểm vừa vặn cho nửa buổi: đình Bắc Biên, trên giấy tờ thường gọi là đình Phúc Xá, nơi thờ Thái úy Lý Thường Kiệt; và đình Gia Thượng nằm ngoài đê phía sông Đuống, thờ Linh Lang Đại vương cùng bốn vị thần khác. Cả hai đều ở bờ bắc sông Hồng, gần cửa hàng ở Nguyễn Văn Cừ, và đều không mở cửa thường xuyên như điểm tham quan.
Đình Bắc Biên Ngọc Thụy hay đình Phúc Xá: một đình, nhiều tên gọi
Người trong vùng gọi theo tên thôn là đình Bắc Biên, còn sách và báo hay ghi đình Phúc Xá. Theo báo Nhân Dân, làng có gốc là Cơ Xá, năm 1911 xin đổi tên thành Phúc Xá; năm 1956, phần dân Bãi Giữa gồm Trung Hà và Bắc Biên nhập vào xã Ngọc Thụy, huyện Gia Lâm. Xa hơn nữa, báo Quân đội nhân dân và tư liệu của làng kể tên cổ là An Xá, gắn với chuyện dân làng phải dời ra bãi sông khi nhà Lý dựng kinh thành.
Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính từ ngày 01/7/2025, phần lớn Ngọc Thụy thuộc phường Bồ Đề mới; đài VOV tháng 7/2026 cũng ghi đình Phúc Xá thuộc phường Bồ Đề. Trang thông tin của làng ghi địa chỉ số 1, ngõ 293 đường Ngọc Thụy, tổ 34. Bản đồ có thể vẫn hiện tên cũ, nên tìm “đình Phúc Xá” thường ra đúng chỗ hơn “đình Bắc Biên”.
Đình thờ Lý Thường Kiệt ở Long Biên: thờ ai, xếp hạng gì
Lý Thường Kiệt tên thật là Ngô Tuấn (1019–1105). Chứng cứ làng hay nhắc nhất là bài minh trên chuông cổ của chùa An Xá, ngôi chùa ngay cạnh đình, nói về ông và đất An Xá. Theo báo Quân đội nhân dân, dân làng tôn ông làm tổ địa vì ông từng tâu vua xác định mốc giới và miễn phu phen, thuế khóa cho làng; đền thờ ông ngoài Bãi Giữa bị lở nên bài vị được rước vào đình. VOV cho biết chùa hiện giữ Chuông An Xá, một Bảo vật Quốc gia; muốn xem, hãy hỏi người trông chùa.
Ngoài Lý Thường Kiệt, báo Nhân Dân liệt kê các vị cùng được thờ: ba vị tướng thời Hùng Vương là Minh Khiết, Bảo Trung, Hiếu Công Đại vương; Đào tướng quân, công thần của Hai Bà Trưng; và hai vị công chúa. Tượng đồng Lý Thường Kiệt trong đình hoàn thành tháng 3/2006. Đình từng bị đốt năm 1947, được dân làng dựng lại, rồi đại trùng tu xong năm 2005.
Về cấp di tích, báo Quân đội nhân dân năm 2024 dẫn lời lãnh đạo phường Ngọc Thụy: đình được xếp hạng di tích lịch sử – văn hóa cấp quốc gia năm 1993; bài báo Nhân Dân năm 2007 lại ghi mốc 1994. Năm lệch nhau, nhưng cấp quốc gia thì các nguồn thống nhất.
Hai dịp đông người nhất là hội làng mùng 6 tháng Ba âm lịch, có lễ rước nước từ sông Hồng, và lễ giỗ Lý Thường Kiệt mùng 2 tháng Sáu âm lịch. Năm 2026, VOV đưa tin lễ tưởng niệm diễn ra hai ngày 14 và 15/7 dương lịch, tức mùng 1 và mùng 2 tháng Sáu năm Bính Ngọ.
Ngày thường đến, đáng để ý nhất là khoảng sân và ao trước đình. Trang của làng mô tả lầu bia đặt giữa ao sen, bên trong là tấm bia năm 1935 khắc bài ký về lịch sử làng, cạnh đó là cây đa và khu tưởng niệm liệt sĩ khánh thành năm 2015.
Đình Gia Thượng Long Biên: dựng lại trên nền cũ ngoài đê
Theo báo Quân đội nhân dân, đình Gia Thượng do dân thôn Gia Thượng dựng ở ngoài đê, bên bãi sông Đuống, nay là tổ dân phố 20 của khu Ngọc Thụy cũ. Cổng thông tin phường Bồ Đề hiện đưa đình vào mục di tích của phường. Đình thờ năm vị thần: Linh Lang Đại vương, Cao Sơn Đại vương, Giang Khẩu Đại vương (thần cửa sông), Minh Trụ và Minh Khiết Đại vương. Muốn hiểu thêm về tục thờ Linh Lang ở bờ bắc sông Hồng, xem bài cụm đình chùa Trường Lâm ở Việt Hưng.
Một chi tiết thú vị khi đi cả hai đình: tên Minh Khiết Đại vương có mặt ở cả Phúc Xá lẫn Gia Thượng, nhưng tư liệu mỗi nơi xếp ngài vào thời khác nhau, bên là tướng thời Hùng Vương, bên là nhân thần thời Lý. Thần tích làng vốn hay khác nhau như vậy.
Thủ từ kể đình dựng cuối thời Lê Trung Hưng, nhưng không còn tư liệu gốc ghi việc khởi dựng; hiện vật cổ được nhắc là bộ kiệu bát cống chạm rồng thế kỷ XIX. Năm 1947, máy bay Pháp ném bom khiến đình cháy hoàn toàn, chỉ còn nền móng. Đầu những năm 2000, đình được dựng lại trên nền cũ theo lối ba gian hai chái, bốn mái đầu đao cong, lợp ngói mũi hài; hậu cung đặt năm bộ long ngai. Bài giới thiệu di tích trên trang Trường THCS Thanh Am lưu ý khu đất của đình là bãi trũng, hay bị ngập.
Đình được xếp hạng di tích lịch sử cấp thành phố theo Quyết định 1168/QĐ-UBND ngày 28/2/2025, cùng đợt với đền Rừng gần đó; lễ đón bằng tổ chức tháng 4/2025. Báo Quân đội nhân dân ghi lễ hội làng Gia Thượng diễn ra mùng 7 và mùng 8 tháng Ba âm lịch hằng năm.
Nửa buổi xe máy: thứ tự đi và lối xuống làng
Nên đi đình Phúc Xá trước vì gần phía cầu Long Biên hơn, sau đó theo đường đê Ngọc Thụy đi tiếp lên phía bắc, về hướng chỗ sông Đuống tách khỏi sông Hồng, để tìm Gia Thượng. Từ cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, đi về phía đầu cầu Long Biên rồi nhập vào đường Ngọc Thụy; đặt điểm đến trên bản đồ là “đình Phúc Xá”, xem xong đổi sang “đình Gia Thượng”. Quãng đường tùy lối bạn chọn; cách chạy trên mặt đê đã có trong bài chạy xe buổi sớm dọc đê Ngọc Thụy.
Vài lưu ý ở đoạn rời đê vào làng:
- Lối xuống từ mặt đê thường là dốc ngắn. Giảm tốc từ trên đê, bật xi nhan sớm và nhường xe đang đi lên.
- Gia Thượng nằm ngoài đê, trên đất bãi. Sau mưa lớn hoặc mùa nước lên, đường bãi có thể lầy hay ngập; hỏi người dân trên đê trước khi xuống.
- Đỗ xe trước cổng đình cho gọn. Dựng một hàng sát mép, không chắn cổng, không dựng trên bờ ao và không đỗ chắn ngõ nhà dân. Người trông coi chỉ chỗ nào thì để chỗ đó.
Xem xong hai đình mà còn thời gian, có thể lên đê tìm một quán nhìn sông theo gợi ý trong bài cà phê ven đê Ngọc Thụy.
Đình chỉ mở theo dịp: hỏi người trông coi trước
Hai đình là nơi thờ của làng, không phải điểm tham quan có giờ mở cửa cố định. Ngày thường cổng có thể khép, chỉ người trông coi hoặc tiểu ban di tích mới mở. Nếu đến lúc cửa đóng, vẫn đứng ngoài ngắm mái đình, ao và cây cổ thụ được; muốn vào trong thì hỏi người trông coi, đừng tự mở cửa hậu cung. Gặp lúc làng đang tế lễ, đứng lùi lại, chờ xong mới đi tiếp. Quần áo kín đáo như khi đi lễ, cởi mũ bảo hiểm trước khi bước vào sân.
Thuê xe ở Nguyễn Văn Cừ cho nửa buổi qua hai đình
Cửa hàng Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở cửa 09:00–21:00, không giao xe ngoài giờ, nên ai muốn lên đê từ sáng sớm hãy trao đổi trước việc nhận xe. Honda Wave thuê ngày 150.000 đồng. Honda Air Blade thuê ngày 200.000 đồng. Tiền cọc và giấy tờ được xác nhận trực tiếp trước khi ký; các dòng xe khác có trong bảng giá, số điện thoại cửa hàng là 0942 467 674. Thêm điểm đến bên này sông có ở mục du lịch Long Biên và chuyên mục du lịch.