Đình Đại Phùng Đan Phượng là một trong những ngôi đình cổ đẹp nhất xứ Đoài, với khoảng một nghìn mảng chạm khắc gỗ từ nửa cuối thế kỷ XVII, từ cảnh vinh quy bái tổ, đấu vật tới con mèo, con thạch sùng. Năm 2019, đình được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt. Bài này giải thích vì sao đình được xếp hạng cao như vậy, đường xe máy từ nội thành, chỗ để xe và cách xem chạm khắc cho đúng mực.
Đình Đại Phùng Đan Phượng nay thuộc đâu
Từ ngày 1/7/2025, theo Nghị quyết 1656/NQ-UBTVQH15, thị trấn Phùng và các xã Đồng Tháp, Song Phượng, Thượng Mỗ, Đan Phượng được gộp thành xã Đan Phượng mới. Đình nằm ở thôn Đại Phùng, nay là thôn Đại Phùng, xã Đan Phượng, Hà Nội. Lưu ý tên dễ nhầm: xã Đan Phượng cũ là một xã nhỏ của huyện Đan Phượng, còn xã Đan Phượng mới rộng hơn nhiều.
Xưa đình là nơi thờ chung của cả tổng Phùng gồm tám làng, theo báo Phụ nữ Thủ đô.
Đình cổ Đan Phượng: vì sao được xếp hạng đặc biệt
- Di tích quốc gia từ năm 1991, và di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định 1954/QĐ-TTg ngày 31/12/2019; bằng xếp hạng được trao ngày 15/2/2025, tức 18 tháng Giêng năm Ất Tỵ.
- Niên đại: tòa đại đình dựng vào nửa cuối thế kỷ XVII; theo thần phả, việc thờ cúng có từ thời Trần.
- Thờ ai: đình thờ Tích Lịch Hỏa Quang, tức Pháp Điện trong Tứ Pháp, và tướng Vũ Hùng thời vua Trần Nghệ Tông. Theo truyền thuyết, tướng Vũ Hùng từng đóng quân ở Đại Phùng.
Ngắm ngôi đình gỗ: nên xem gì
Theo báo Phụ nữ Thủ đô, Tiền Phong và cổng thông tin của huyện Đan Phượng cũ:
- Hướng đình: đình quay về hướng tây, nhìn về phía sông Đáy cũ và núi Tản Viên; bên trái là chùa Tam Giáo, đầu hồi bên phải có giếng đá ong cổ.
- Bố cục: tiền tế, đại đình và hậu cung; hậu cung được làm thêm vào thế kỷ XIX.
- Bộ khung: đình có 64 cột, cột lớn nhất đường kính hơn 0,6 m, mái lớn mà thân thấp. Khung gốc bằng gỗ xoan; trong đợt tu bổ năm 2010, các cột xoan được thay bằng gỗ lim nhưng giữ lại các mảng chạm.
- Chạm khắc: khoảng một nghìn họa tiết, kỹ thuật chạm bong, chạm lộng, với cảnh vinh quy bái tổ có phường ca trù, đấu vật, đá cầu, tiên tắm đầm sen, đôi trai gái tình tự, uống rượu, đánh cờ, cùng rồng, phượng, ngựa, voi, mèo, thạch sùng, chim, cá.
Đứng ở mỗi gian, hãy nhìn lên các đầu dư, cốn và bẩy, vì phần lớn chạm khắc nằm trên cao. Mang theo ống nhòm nhỏ hoặc dùng chế độ phóng to của điện thoại sẽ dễ xem hơn, thay vì trèo lên bệ.
Đi đình Đại Phùng bằng xe máy
Theo cổng thông tin của huyện Đan Phượng cũ, từ Hà Nội đi theo quốc lộ 32, qua khu trung tâm Phùng, nay là trung tâm xã Đan Phượng, rồi rẽ phải vào đình. Khi tới gần, đặt điểm đến trên bản đồ là “đình Đại Phùng”. Vài lưu ý:
- Quốc lộ 32 đông xe, nhiều xe tải và xe khách; đi sát bên phải, không chen giữa hai xe lớn.
- Không đi vào đường cao tốc hay đường trên cao cấm xe máy nếu bản đồ gợi ý.
- Đường làng gần đình nhỏ, đi chậm, nhường người đi bộ.
Cùng khu Đan Phượng còn có hội diều sáo Bá Dương Nội; xem bài hội diều sáo Bá Dương Nội ở Đan Phượng. Muốn so sánh với các đình gỗ cổ khác của xứ Đoài, xem bài đình Tây Đằng ở Ba Vì và bài đình So ở Quốc Oai.
Chỗ để xe và xem đình đúng mực
Chúng tôi chưa thấy nguồn chính thức về bãi gửi xe của đình. Hãy hỏi người trông coi xem có được để xe trong sân không; nếu không, dựng xe gọn ở chỗ được chỉ, không chắn cổng đình hay lối vào chùa Tam Giáo.
- Ăn mặc kín đáo, nói nhỏ.
- Không leo lên bệ hay sàn để chụp chạm khắc trên cao.
- Không chạm tay vào các mảng chạm gỗ.
- Hỏi trước khi chụp ảnh trong hậu cung; cách ứng xử khi chụp ảnh có ở bài chụp ảnh thợ làng nghề và người dân ngoại thành.
Chọn lúc vào đình
- Ngày thường, buổi sáng: vắng, ánh sáng tốt để xem chạm khắc.
- Ngày 18 tháng Giêng âm lịch: ngày hội chính của đình, có rước kiệu và nhiều trò chơi; vui nhưng đông, nên đi sớm.
- Ngày 12 tháng Hai âm lịch: theo cổng thông tin huyện cũ, là ngày lễ Tích Lịch Hỏa Quang của cả tổng Phùng.
Câu hỏi thường gặp
Đình Đại Phùng được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt khi nào?
Theo Quyết định 1954/QĐ-TTg ngày 31/12/2019; bằng xếp hạng được trao tại đình ngày 15/2/2025.
Đình Đại Phùng nay thuộc xã nào?
Đình ở thôn Đại Phùng, nay thuộc xã Đan Phượng mới của Hà Nội.
Đi đình Đại Phùng bằng xe máy theo đường nào?
Theo quốc lộ 32 qua khu trung tâm Phùng rồi rẽ phải vào đình; khi tới gần, đặt bản đồ tới “đình Đại Phùng”.
Thuê xe máy đi xứ Đoài
Quốc lộ 32 đông xe lớn, nên chọn xe phanh tốt, đèn sáng và đổ đầy xăng trước khi đi. Trên bảng giá của Cho Thuê Xe Máy Nguyễn Tú, Honda Vision và Honda Air Blade có giá ngày 200.000 đồng, Honda Wave và Honda Click có giá ngày 150.000 đồng; tiền cọc tùy dòng xe và được xác nhận trực tiếp khi đặt. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 tới 21:00 tất cả các ngày trong tuần, điện thoại và Zalo 0942 467 674.
Thêm gợi ý đi trong ngày quanh thủ đô có ở chuyên mục Ngoại thành Hà Nội và trang du lịch Hà Nội bằng xe máy.