Muốn ghé đình So Quốc Oai bằng xe máy, người mê di tích xứ Đoài thường vướng ba câu hỏi: chạy đường nào để không lạc lên làn ô tô của Đại lộ Thăng Long, tới nơi để xe ở đâu, và nên đi ngày thường hay đúng dịp hội làng tháng Hai. Bài này đi theo thứ tự một chuyến thật, từ lúc lấy xe ở Long Biên tới lúc đứng trên đê sông Đáy nhìn về ngôi đình.
Đình So Quốc Oai là ngôi đình thế nào
Đình So là đình của làng So, nằm sát sông Đáy, trước mặt là con đê và một hồ nước hình bán nguyệt. Các bài viết về đình, từ trang của Cục Di sản văn hóa tới báo chí, cùng nhắc tới tòa nghi môn lớn nhìn xuống mặt hồ và dãy bậc đá dẫn từ cổng xuống nước. Đình đã được xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt.
Nhiều tư liệu ghi đình được dựng vào thế kỷ 17, mốc hay được nhắc là năm 1673. Theo phần lớn tài liệu, đình thờ ba vị Thành hoàng tương truyền có công giúp Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn mười hai sứ quân. Các nguồn không hoàn toàn thống nhất ở chi tiết, nên nếu cần dùng cho bài học hay nghiên cứu, hãy đọc thêm bia ký và bảng thuyết minh tại chỗ.
Vì sao gọi là ngôi đình có tường bao
Đình làng Bắc Bộ thường để thoáng, đứng giữa khoảng sân rộng không quây kín. Đình So lại được dựng theo lối “nội công ngoại quốc”: khối thờ chính nằm bên trong, các dãy nhà và tường bao quây ra ngoài thành một khuôn kín, giống nét chữ Quốc. Bước qua nghi môn, bạn đi vào một khoảng sân trong yên tĩnh, tách hẳn khỏi tiếng xe ngoài đường làng.
Ai từng ghé đình Tây Đằng ở Ba Vì có thể đặt hai nơi cạnh nhau để so cách bố cục. Nhiều bài báo gọi đình So là một trong những ngôi đình đẹp nhất xứ Đoài, và cảm giác khép kín ấy là thứ nên dành thời gian để ngồi lại.
Đình So bằng xe máy: đi đường song hành Đại lộ Thăng Long
Từ cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, khách thường qua cầu Chương Dương hoặc cầu Long Biên vào phố, đi về phía Cầu Giấy, Trần Duy Hưng để vào đầu Đại lộ Thăng Long ở khu Trung Hòa. Từ đây, việc quan trọng nhất là chạy đúng phần đường:
- Xe máy chỉ đi đường song hành hai bên, không vào phần đường chính ở giữa dành cho ô tô. Biển cấm xe máy ở đầu nhánh lên làn chính là dấu hiệu rõ nhất.
- Vành đai 3 trên cao ở khu Trung Hòa cũng cấm xe máy, hãy đi đường dưới.
- Đặt bản đồ ở chế độ xe máy với điểm đến “Đình So”; khi bản đồ và biển báo nói khác nhau thì đi theo biển.
Cách nhận ra lối nhập chỉ dành cho ô tô có trong bài đi xe máy trên Đại lộ Thăng Long chỉ chạy đường song hành. Đường song hành có đèn tín hiệu, ngã ba vào làng, xe tải ra vào khu công nghiệp, nên chạy như trong phố đông. Đoạn đồng trống về phía Quốc Oai hay có gió ngang, giữ tay lái chắc.
Rời đại lộ và đoạn cuối ra phía sông Đáy
Tới khu vực Quốc Oai, rời đại lộ theo biển chỉ dẫn và bản đồ. Làn chính ngăn đôi hai dải song hành, lối sang bên kia chỉ có ở một số nút giao, nên xem trước điểm rẽ nằm bên nào để khỏi vòng tìm chỗ quay đầu.
Đoạn cuối là đường làng hẹp hơn, có trường học, chợ, xe đạp chở hàng. Chạy chậm, bấm còi nhẹ ở khúc cua khuất, và cứ hỏi người dân khi không chắc. Gần tới nơi, nhìn về phía con đê sông Đáy là dễ định hướng.
Nếu lên đê ngắm đình soi bóng xuống hồ bán nguyệt, nhớ mặt đê hẹp, xe địa phương chạy quen tay. Tấp hẳn vào chỗ rộng mới dừng chụp, không dựng xe chắn dốc lên xuống.
Để xe và ứng xử khi vào đình
Đình nằm trong làng chứ không phải khu du lịch có bãi đỗ lớn, và chỗ để xe mỗi dịp mỗi khác. Cách làm an toàn:
- Hỏi người trông coi đình hoặc người dân gần đó xem có được để xe ở khoảng đất trống, góc sân ngoài hay điểm trông giữ nào không. Có người trông thì hỏi giá trước, giữ vé.
- Không chạy xe qua nghi môn vào sân trong, không dựng xe chắn cổng, lối lên đê hay cửa nhà dân.
- Khóa cổ, rút chìa, mang theo giấy tờ và đồ có giá trị.
Đình làng không mở theo giờ cố định như bảo tàng. Nếu cửa khép, hỏi xem ai đang giữ chìa khóa, đừng trèo tường hay tự đẩy cửa. Vào trong thì mặc kín đáo, nói khẽ, không ngồi lên bệ đá, không sờ tay vào mảng chạm, và xin phép trước khi chụp gian thờ.
Hội làng So tháng Hai: đi xem thế nào
Theo nhiều bài báo, hội làng So mở vào tháng Hai theo âm lịch, thường bắt đầu khoảng mùng 8 và kéo dài vài ngày tùy năm. Trong hội có lễ rước kiệu từ đình sang đền Ông và đền Bà, nơi thờ cha mẹ của các vị Thành hoàng. Ngày giờ cụ thể có thể đổi theo từng năm, nên trước khi đi hãy hỏi người quen ở làng hoặc theo dõi thông báo chính thức của địa phương.
Vài lưu ý cho người đi xe máy ngày hội:
- Đến sớm, gửi xe ở điểm trông giữ phía ngoài rồi đi bộ vào.
- Gặp đoàn rước thì dừng hẳn, tắt máy, đứng sang một bên; không len xe cắt ngang.
- Không bóp còi, không rú ga gần khu vực làm lễ.
- Ai chỉ muốn ngắm kiến trúc thì nên chọn một ngày thường trong tuần.
Ghép chùa Thầy và miến làng So trong cùng chuyến
Chùa Thầy, cũng là di tích quốc gia đặc biệt, nằm trong cùng vùng Quốc Oai, nên nhiều người ghép hai điểm trong một ngày. Muốn leo núi Sài Sơn và vào hang kỹ, xem bài thuê xe máy một ngày đi chùa Thầy và hang động núi Sài Sơn để sắp giờ; khi đó đình So nên là chặng xem nhẹ.
Làng So còn có nghề làm miến dong, nhộn nhịp nhất dịp cận Tết. Mua vài gói làm quà thì cho vào túi kín, đặt trong cốp hoặc buộc gọn trên giá đèo hàng, đừng để túi lủng lẳng ở móc phía trước.
Chuẩn bị xe và giờ quay về
- Đổ đầy xăng, kiểm tra lốp, phanh, đèn, còi trước khi rời phố.
- Khi đặt xe ở Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, báo trước bạn sẽ đi Quốc Oai. Cửa hàng mở 09:00–21:00, không giao xe ngoài giờ; thời gian, chi phí giao nhận và tiền đặt cọc đều xác nhận trực tiếp.
- Mang áo mưa mỏng; sau mưa, sân lát gạch và bậc đá có thể trơn.
- Rời Quốc Oai sớm để về tới phố trước khi trời tối.
Xe có vấn đề giữa đường thì dắt vào lề an toàn rồi gọi cửa hàng theo số 0942 467 674 trước khi tự sửa.
Đình So hợp với người chịu đi chậm: chạy đúng đường song hành, để xe gọn ngoài nghi môn, rồi dành thời gian cho khoảng sân trong khép kín và mặt hồ trước đê sông Đáy. Các di tích và làng nghề khác quanh thủ đô nằm ở chuyên mục ngoại thành Hà Nội, còn những chuyến đi khác có trong mục du lịch Hà Nội.