Làng gỗ Thiết Úng Vân Hà ở phía bắc sông Hồng là nơi thợ chạm khắc tượng Phật, hoành phi, câu đối và đồ thờ, tiếng đục đẽo và tiếng máy cưa vang khắp các ngõ. Từ nội thành, chạy xe máy lên đây chỉ mất một buổi, nhưng xưởng nằm xen giữa nhà dân, xe chở gỗ ra vào nhiều. Bài này giúp bạn biết làng nay thuộc đâu, xem gì, đi đường nào và giữ an toàn trong khu xưởng.
Làng gỗ Thiết Úng Vân Hà nay thuộc đâu
Từ ngày 1/7/2025, theo Nghị quyết 1656/NQ-UBTVQH15, toàn bộ xã Vân Hà và xã Thụy Lâm cũ cùng một phần các xã, thị trấn lân cận được gộp thành xã Thư Lâm. Báo Hà Nội Mới năm 2026 viết “làng nghề gỗ mỹ nghệ Thiết Úng, xã Thư Lâm”. Người địa phương vẫn quen nói “Vân Hà, Đông Anh”, nhưng khi tra bản đồ hay hỏi đường, hãy nhớ cả tên xã mới.
Tên Nôm của làng là làng Ống. Trước năm 1945, làng thuộc tổng Hà Lỗ, huyện Đông Ngàn, tỉnh Bắc Ninh.
Làng nghề gỗ Đông Anh: chạm khắc từ thế kỷ XVII
Theo báo Hà Nội Mới, Thiết Úng nổi tiếng về chạm khắc gỗ từ thế kỷ XVII; thợ làng từng tham gia làm đình, chùa, cung điện. Ngày nay làng làm:
- Tượng gỗ như tượng Phật, Di Lặc, Tam đa, La Hán.
- Hoành phi, câu đối và đồ thờ.
- Đồ nội thất như bàn ghế, tủ, sập.
Theo Hà Nội Mới, làng có hàng trăm lao động, 28 nghệ nhân và 5 nghệ nhân ưu tú; một số sản phẩm đạt chứng nhận OCOP. Thiết Úng được công nhận là điểm du lịch làng nghề năm 2025. Nghề lan từ Thiết Úng sang các thôn khác của Vân Hà cũ, và quanh đây có cụm công nghiệp Vân Hà làm đồ gỗ.
Đình Thiết Úng và chùa Thiết Úng là di tích được xếp hạng quốc gia; cạnh đình có nhà thờ Tổ nghề mộc. Hội làng diễn ra vào giữa tháng Giêng âm lịch. Đầu năm 2026, xã Thư Lâm tổ chức chương trình “Tinh hoa đồ gỗ Thư Lâm lần thứ I” từ ngày 24/2 tới 4/3, tức mùng 8 tới 16 tháng Giêng.
Đi Vân Hà bằng xe máy
Từ Long Biên, có thể qua cầu Đông Trù sang Đông Anh rồi đặt điểm đến trên bản đồ là “làng Thiết Úng”; cách đi cầu Đông Trù có ở bài cầu Đông Trù qua sông Đuống. Từ nội thành phía tây, nhiều người qua cầu Nhật Tân rồi đi tiếp theo bản đồ. Vài lưu ý:
- Không đi vào cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên chạy qua địa bàn xã; xe máy không được đi đường cao tốc.
- Quốc lộ 3 cũ và tỉnh lộ 179 có nhiều xe tải; đi sát bên phải.
- Gần làng, đường nhỏ, xe tải và xe ba gác chở gỗ ra vào các xưởng; đi chậm, không vượt xe đang chở gỗ dài.
Muốn ghép thêm điểm ở Đông Anh như thành Cổ Loa, xem bài thuê xe máy một ngày đi Cổ Loa và Đông Anh.
Xem chạm khắc mà tránh bụi xưởng
Xưởng gỗ nằm xen giữa nhà dân, nhiều máy cưa, máy đục, nên:
- Đeo khẩu trang khi vào xưởng, vì có bụi gỗ; người có bệnh hô hấp nên đứng ngoài.
- Hỏi chủ xưởng trước khi bước vào, đứng xa máy đang chạy, không để trẻ nhỏ lại gần.
- Không chạm vào tượng đang làm hay đống gỗ xếp cao.
- Xin phép trước khi chụp ảnh thợ; xem bài chụp ảnh thợ làng nghề và người dân ngoại thành.
Theo báo Lao động Thủ đô, máy móc nay làm phần lớn công đoạn thô, còn nghệ nhân tập trung vào phần chạm tay. Muốn xem đường đục tay, hãy hỏi những xưởng của nghệ nhân, và đi vào buổi sáng ngày thường khi thợ đang làm.
Nên đi lúc nào
- Sáng ngày thường: thợ đang làm việc, dễ xem các công đoạn đục, chạm và đánh bóng.
- Giữa tháng Giêng âm lịch: dịp hội làng và lễ Tổ nghề, có trưng bày sản phẩm, nhưng đường làng đông hơn.
- Tránh giữa trưa hè: trong xưởng nóng, bụi gỗ nhiều, chạy xe trên quốc lộ cũng mệt.
- Hỏi trước khi đi: nếu muốn xem một xưởng cụ thể, gọi hỏi xem hôm đó xưởng có làm không, để khỏi chạy xa mà gặp cửa đóng.
Chọn món gỗ nhỏ mang về
- Chọn món vừa cốp xe như tượng nhỏ, hộp, khay; đồ lớn như sập, tủ thì nhờ xưởng giao.
- Bọc kỹ bằng giấy hoặc khăn để khỏi trầy, đặt thấp, buộc chắc.
- Hỏi rõ loại gỗ và cách bảo quản trước khi mua.
Muốn so với một làng gỗ khác, xem bài làng đồ gỗ Đồng Kỵ.
Câu hỏi thường gặp
Làng gỗ Thiết Úng nay thuộc xã nào?
Từ ngày 1/7/2025, làng Thiết Úng thuộc xã Thư Lâm, Hà Nội, trên địa bàn Đông Anh cũ.
Thiết Úng làm những sản phẩm gỗ gì?
Tượng gỗ như tượng Phật, Di Lặc, Tam đa, cùng hoành phi, câu đối, đồ thờ và đồ nội thất.
Đi xem xưởng gỗ Thiết Úng cần lưu ý gì?
Đeo khẩu trang vì bụi gỗ, hỏi chủ xưởng trước khi vào, đứng xa máy đang chạy và giữ trẻ nhỏ bên cạnh.
Thuê xe máy đi Đông Anh
Đường sang Đông Anh có nhiều xe lớn, nên chọn xe phanh tốt, đèn sáng. Trên bảng giá của Cho Thuê Xe Máy Nguyễn Tú, Honda Vision và Honda Air Blade có giá ngày 200.000 đồng, Honda Wave và Honda Click có giá ngày 150.000 đồng; tiền cọc tùy dòng xe và được xác nhận trực tiếp khi đặt. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 tới 21:00 tất cả các ngày trong tuần, điện thoại và Zalo 0942 467 674.
Thêm gợi ý đi trong ngày quanh thủ đô có ở chuyên mục Ngoại thành Hà Nội và trang du lịch Hà Nội bằng xe máy.