Đình Chu Quyến Ba Vì, người xứ Đoài quen gọi là đình Chàng, là một trong những ngôi đình gỗ bề thế nhất còn giữ được ở phía tây Hà Nội. Đình nằm sâu trong làng chứ không sát mặt quốc lộ, nên lần đầu đi xe máy nhiều người chạy quá rồi phải quay lại. Bài này chỉ đường vào làng, những mảng chạm khắc đáng xem và cách ghép với đình Tây Đằng trong một buổi.
Đình Chu Quyến Ba Vì nằm ở đâu
Đình thuộc làng Chu Quyến, xã Chu Minh cũ của huyện Ba Vì. Từ ngày 1/7/2025, sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính của Hà Nội, làng Chu Quyến và thị trấn Tây Đằng cũ cùng thuộc xã Quảng Oai mới, nên trên bản đồ và biển chỉ dẫn bạn có thể gặp cả tên cũ lẫn tên mới. Gõ “đình Chu Quyến” vào ứng dụng bản đồ là ra đúng chỗ.
Theo các tư liệu, đình cách trung tâm Hà Nội chừng 50 km về phía tây; đi từ Long Biên thì cộng thêm đoạn qua cầu và xuyên nội thành. Hai đình Chu Quyến và Tây Đằng chỉ cách nhau vài cây số, cùng nằm quanh trục quốc lộ 32.
Đường đến đình Chu Quyến bằng xe máy
Từ nội thành lên Tây Đằng
- Quốc lộ 32: qua Nhổn, Phùng, lên Sơn Tây rồi chạy tiếp về Tây Đằng. Đông xe tải nhưng dễ nhớ, dọc đường sẵn cây xăng, quán ăn.
- Đại lộ Thăng Long: chạy về phía tây rồi nối sang đường đi Sơn Tây. Đường rộng nhưng xe máy phải đi đúng phần đường được phép, để ý biển báo ở từng nút giao.
Từ Tây Đằng vào làng Chu Quyến
Từ khu trung tâm Tây Đằng sang làng Chu Quyến chỉ chừng mười lăm phút. Đoạn cuối là đường làng, ngõ hẹp, có chỗ ngoặt gấp. Cách đi đỡ lạc:
- Đặt điểm đến “đình Chu Quyến” từ lúc còn ở Sơn Tây, chọn chế độ đi xe máy trên ứng dụng bản đồ.
- Rời quốc lộ là giảm tốc ngay, vì đường làng có trẻ con, xe đạp và người đi chợ.
- Không chắc lối thì hỏi người dân “đình Chàng ở đâu”; tên nôm này người trong vùng dùng quen hơn.
- Gần tới nơi sẽ thấy hồ nước rộng. Đình có hồ phía trước, mái xòe thấp, nhìn qua là nhận ra.
Dừng xe khi tới đình
Đình nằm giữa khu dân cư, không có bãi đỗ lớn kiểu khu du lịch:
- Hỏi chỗ trông xe ở quán nước gần đình hoặc nhờ người trông coi đình chỉ chỗ để; có thu tiền thì hỏi giá trước.
- Không dựng xe sát mép hồ, nhất là sau mưa khi bờ đất mềm, chân chống dễ lún.
- Không chắn cổng đình, lối đi nhà dân; không chạy xe vào sân đình. Khóa cổ, rút chìa, mang theo đồ có giá trị.
- Hội làng theo các tư liệu thường mở từ 13 đến 15 tháng Giêng âm lịch, rất đông người. Khi đó gửi xe xa hơn rồi đi bộ vào.
Nên xem gì ở đình Chu Quyến
Đình có niên đại cuối thế kỷ XVII, thời Lê Trung Hưng, thờ thành hoàng làng là Nhã Lang Vương, và được Bộ Văn hóa xếp hạng di tích quốc gia từ năm 1962. Cùng với đền và chùa trong làng, nơi đây tạo thành cụm di tích đình, đền, chùa Chu Quyến.
Nhìn tổng thể từ phía hồ
Đình chỉ có một tòa đại đình ba gian hai chái, mái rất lớn hạ thấp xuống bốn phía, đầu đao uốn cong vươn lên. Lùi ra phía hồ để thấy trọn khối mái. Đình nhìn về hướng tây bắc, nên mặt tiền thường ăn nắng vào buổi chiều, buổi sáng dễ bị ngược sáng.
Con giống đất nung trên mái
Trên đầu nóc và đầu đao có những con giống bằng đất nung như lân, đầu rồng mắt to, miệng há rộng, xen giữa vân mây lửa. Ít đình làng còn giữ được lối trang trí này. Xem từ sân trước khi bước vào, vì đứng dưới hiên sẽ không thấy.
Cột cái gỗ lim
Bộ khung dựng bằng gỗ lim, có cột cái đường kính khoảng 80 cm, đặt trên chân tảng đá. Người xứ Đoài có câu “to như cột đình Chàng”. Nhìn kỹ sẽ thấy cột thon dần về hai đầu, kiểu thượng thu hạ thách. Đợt tu bổ lớn bắt đầu từ năm 2007 giữ lại và gia cố phần lớn cột gốc, chỉ thay rất ít cột hỏng nặng.
Mảng chạm khắc gỗ: rồng và cảnh đời thường
Rồng là đề tài chủ đạo, xuất hiện trên đầu dư, xà, cốn với nhiều dáng khác nhau. Phần đáng tìm nhất là cảnh sinh hoạt của cư dân làm nông: người làm ruộng, chọi gà, người đánh đàn, người cưỡi hổ, người dắt voi, cảnh múa hát. Mỗi mảng nhỏ và nằm cao, phải đứng đúng góc mới thấy rõ.
- Mang đèn pin nhỏ, chiếu xiên để nét chạm nổi khối.
- Dùng zoom điện thoại thay vì trèo lên sàn gỗ hay bệ thờ; chưa được phép thì đừng bước lên sàn.
- Không sờ tay vào mảng chạm, không tựa lưng vào cột.
Ghép đình Chu Quyến và đình Tây Đằng trong một buổi
Hai đình chênh nhau khoảng một thế kỷ: Tây Đằng dựng thời Mạc thế kỷ XVI, Chu Quyến muộn hơn. Xem liền nhau sẽ thấy nét chạm thời Mạc ở Tây Đằng mảnh và mềm, còn Chu Quyến nổi bật ở quy mô cột, mái và lớp đất nung trên nóc. Chi tiết ngôi đình kia có trong bài ghé đình Tây Đằng bằng xe máy.
Ví dụ một buổi xuất phát từ Long Biên
- Chiều hôm trước nhận xe ở cửa hàng tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên (mở cửa 09:00–21:00).
- Khoảng 6 giờ sáng rời Long Biên, ra trục phía tây khi đường còn vắng.
- Ăn sáng ở Sơn Tây, đổ đầy bình xăng.
- Tầm 8 giờ rưỡi tới đình Tây Đằng, xem chừng một tiếng.
- Sang làng Chu Quyến, dành một đến một tiếng rưỡi cho đình và một vòng quanh hồ.
- Ăn trưa ở Tây Đằng hoặc Sơn Tây rồi về, tránh khung chiều Chủ nhật. Còn sức thì ghé thêm đình Thụy Phiêu, cũng thuộc vùng Ba Vì.
Muốn chụp mặt tiền Chu Quyến có nắng thì để đình này sang đầu giờ chiều. Đình làng không mở cửa theo giờ cố định như bảo tàng; có hôm cửa khép, phải hỏi người trông coi. Giờ giấc có thể thay đổi theo dịp, nên đi ban ngày và chuẩn bị tinh thần xem từ bên ngoài.
Ứng xử và chuẩn bị cho người thuê xe
- Mặc kín đáo, nói khẽ, xin phép trước khi chụp khu vực ban thờ.
- Honda Vision hay Honda Air Blade (200.000 đ/ngày) đi êm, cốp chứa được áo mưa; quen đề số thì Honda Wave (150.000 đ/ngày) là đủ. Còn phân vân, đọc bài xe số hay xe ga cho chuyến Ba Vì; giá từng mẫu có ở bảng giá thuê xe.
- Kiểm tra phanh, đèn, còi; áp suất lốp bơm theo tem hoặc sổ hướng dẫn của xe.
- Đặt cọc, giấy tờ, mũ bảo hiểm kèm xe: hỏi cửa hàng khi đặt xe.
- Xe trục trặc giữa đường thì dắt vào lề an toàn rồi gọi 0942 467 674 trước khi tự sửa.
Tìm thêm điểm đến khác trong chuyên mục điểm đến Hà Nội và trang du lịch Hà Nội bằng xe máy.