Giữa những dãy chung cư mới phía tây Hồ Tây, chùa Khai Nguyên Quán La và đình Quán La vẫn đứng cạnh nhau trên một gò đất cao của làng cổ, với cây đa vài trăm năm tuổi và những câu chuyện kéo dài từ thời Bắc thuộc. Đây là cụm di tích ít khách du lịch biết tới, hợp với ai thích một buổi sáng yên tĩnh. Bài này giúp bạn hiểu giá trị của cụm đình chùa, biết những gì nên xem, cách đi xe máy vào ngõ và chọn giờ viếng.
Chùa Khai Nguyên Quán La ở đâu
Chùa có tên chữ là Khai Nguyên tự, người địa phương quen gọi là chùa Quán La; trong chùa còn bức hoành “Khai Nguyên tự” và quả chuông “Khai Nguyên tự chung”. Chùa và đình Quán La cùng nằm trên gò Thất Diệu giữa làng Quán La, thuộc phường Xuân La cũ. Theo báo VietnamPlus, khu vực chùa nay thuộc phường Xuân Đỉnh; đình nằm trong ngõ 38 đường Xuân La.
Hai điều hay bị nhầm:
- Không phải chùa Trấn Quốc. Chùa Trấn Quốc trên đường Thanh Niên có tên gốc là Khai Quốc, nghe gần giống nhưng là ngôi chùa khác.
- Không phải chùa Khai Nguyên ở Sơn Tây. Ở thị xã Sơn Tây cũ cũng có một chùa Khai Nguyên; khi tìm đường, hãy gõ đủ “chùa Khai Nguyên Quán La” hoặc “đình Quán La”.
Từ đạo quán thời Đường tới ngôi chùa thời Trần
Theo sách Tây Hồ chí được báo Người Hà Nội và VietnamPlus dẫn lại, vào niên hiệu Khai Nguyên nhà Đường, viên quan đô hộ Lư Hoán đóng quân ở vùng này và dựng một đạo quán tên Khai Nguyên trên gò Thất Diệu. Làng về sau lấy tên quán mà gọi, thành Quán La. Đây là truyện ghi trong sách cổ, nên nên kể như một truyền thuyết của làng.
Thời Trần, dưới triều vua Trần Dụ Tông, nhà sư Vân Thao sửa lại đạo quán thành chùa, đặt tên An Dưỡng tự. Cuối thế kỷ XVII, chùa được dựng lại bên cạnh đình Quán La và mang tên Khai Nguyên tự như ngày nay. Năm 1992, đình và chùa được xếp hạng di tích cấp quốc gia.
Những gì nên xem ở chùa và đình
Ở chùa:
- Tòa Tam bảo hướng nam, tiền đường bảy gian, hậu điện ba gian, hai bên có hành lang dài.
- Hồ bán nguyệt kè đá, có cây cầu dẫn tới pho tượng Quan Âm bằng đá trắng.
- Quả chuông “Khai Nguyên tự chung” đúc đời Thiệu Trị, thay cho quả chuông cũ đã mất.
- Cây đa cổ trong chùa, theo báo Hà Nội Mới đã được công nhận Cây di sản Việt Nam năm 2011.
Ở đình:
- Theo báo Hà Nội Mới, đình còn giữ 18 đạo sắc phong, đạo sớm nhất từ năm 1653. Theo sắc phong thời Tự Đức, đình thờ thành hoàng Linh Phù và Duệ Trang.
- Phía sau đình là một hang nhỏ, dân gian gọi là động Thông Thiền hay Chùa Hang. Truyền thuyết kể đây là hang tu đạo từ thời Lý; các nhà khảo cổ thì cho rằng đó là một ngôi mộ gạch thời Hán. Hai cách giải thích cùng tồn tại, khiến chỗ này càng thú vị.
- Cây thị và cây đa của đình cũng là cây di sản.
Hai nguồn báo cùng ghi Chủ tịch Hồ Chí Minh từng về thăm làng Quán La năm 1958, dưới bóng cây đa cổ.
Đường đi xe máy vào làng Quán La
Làng nằm phía tây Hồ Tây, giữa đường Lạc Long Quân và trục Võ Chí Công. Từ Lạc Long Quân hay Võ Chí Công, rẽ vào đường Xuân La rồi tìm ngõ vào làng theo bản đồ. Ngõ làng hẹp, nhiều khúc ngoặt, có nhà dân và trẻ con chơi trước cửa, nên đi thật chậm, nhường người đi bộ và không bấm còi inh ỏi.
Cách đi từ trục lớn vào khu này được nói ở bài đường Võ Chí Công bằng xe máy, còn một vòng các ngõ làng cũ có ở bài làng Xuân La và đường Vệ Hồ.
Gửi xe và chọn giờ viếng yên tĩnh
- Hỏi người trông coi đình, chùa chỗ để xe; nếu không có, gửi ở điểm trông giữ gần đầu ngõ rồi đi bộ vào.
- Không dựng xe chắn cổng đình, cổng chùa hay lối đi chung của xóm.
- Buổi sáng ngày thường là lúc vắng nhất; ngày rằm, mùng một thường đông người đi lễ hơn.
- Ăn mặc kín đáo, nói nhỏ, hỏi trước khi chụp ảnh bên trong gian thờ.
- Không trèo lên gốc đa hay bẻ cành, vì đây là cây di sản.
Gợi ý chọn đi lễ sáng hay chiều có ở bài đi lễ chùa ngày rằm, mùng một ở Hà Nội bằng xe máy thuê. Sau khi viếng, có thể ra đường Lạc Long Quân ngắm hồ theo bài đường Lạc Long Quân chạy xe buổi chiều.
Câu hỏi thường gặp
Chùa Khai Nguyên Quán La có phải là chùa Trấn Quốc không?
Không. Chùa Khai Nguyên ở làng Quán La phía tây Hồ Tây, còn chùa Trấn Quốc ở đường Thanh Niên và có tên gốc là Khai Quốc.
Đình Quán La thờ ai?
Theo sắc phong thời Tự Đức được báo Hà Nội Mới dẫn, đình thờ thành hoàng Linh Phù và Duệ Trang.
Đi xe máy vào làng Quán La có khó không?
Không khó, nhưng ngõ làng hẹp và nhiều khúc ngoặt; đi chậm, dùng bản đồ và gửi xe ở chỗ có người trông.
Thuê xe máy khám phá làng cổ quanh Hồ Tây
Một chiếc xe ga nhỏ gọn giúp bạn len vào ngõ làng dễ hơn. Trên bảng giá của Cho Thuê Xe Máy Nguyễn Tú, Honda Vision có giá ngày 200.000 đồng, Honda Click và Yamaha Mio có giá ngày 150.000 đồng; tiền cọc tùy dòng xe và được xác nhận trực tiếp khi đặt. Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 tới 21:00 tất cả các ngày trong tuần, điện thoại và Zalo 0942 467 674.
Thêm gợi ý quanh hồ có ở chuyên mục Hồ Tây và lân cận và trang du lịch Hà Nội bằng xe máy.