Chùa Hòe Nhai Hàng Than nằm ngay rìa bắc phố cổ, chỉ cách đầu cầu Long Biên một quãng ngắn, vậy mà nhiều người đi qua hàng trăm lần vẫn không để ý cổng chùa. Ai đi lễ hay thích chùa cổ thường hỏi tôi ba câu: chùa ở đoạn nào trên phố, đi từ Hồ Gươm hay từ cầu Long Biên vào cho gọn, và gửi xe ở đâu. Bài này trả lời lần lượt từng câu theo kinh nghiệm chạy xe trong khu này.
Chùa Hòe Nhai Hàng Than nằm ở đoạn nào trên phố
Chùa có tên chữ là Hồng Phúc tự, địa chỉ số 19 phố Hàng Than. Trước đây khu này thuộc phường Nguyễn Trung Trực, quận Ba Đình; sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính, các nguồn ghi nay thuộc phường Ba Đình.
Phố Hàng Than dài chừng 400 m, rộng khoảng bảy mét, một đầu là đường Yên Phụ ven sông, đầu kia là chỗ phố Hàng Đậu nối sang phố Quán Thánh. Giữa phố có ngã ba với phố Hòe Nhai và Nguyễn Trường Tộ. Theo số nhà, chùa nằm ở quãng gần ngã ba ấy, cổng quay ra mặt phố, có biển ghi tên chùa.
Hàng Than còn quen thuộc với người Hà Nội nhờ các cửa hàng bánh cốm, bánh phu thê. Vì thế mặt phố khá đông khách dừng mua bánh, nhất là dịp cưới hỏi và lễ Tết. Đây là điều cần tính khi chọn chỗ để xe.
Đôi nét về ngôi chùa cổ sát rìa phố cổ
Tương truyền chùa có từ thời Lý. Theo văn bia năm Chính Hòa thứ 24, tức năm 1703, chùa dựng ở Hòe Nhai, gần bến Đông Bộ Đầu xưa. Nhờ tấm bia này, giới sử học lấy vùng quanh chùa làm mốc khi bàn về trận Đông Bộ Đầu thời Trần.
Chùa là chốn tổ của thiền phái Tào Động ở miền Bắc, nơi nhiều vị cao tăng từng trụ trì. Pho tượng được nhắc đến nhiều nhất là tượng một vị vua quỳ, cõng tượng Phật trên lưng. Tương truyền vua Lê Hy Tông từng khắt khe với giới tu hành, sau được thiền sư Tông Diễn cảm hóa, nên cho tạc tượng để tỏ lòng sám hối. Những câu chuyện này có nhiều dị bản, bạn nghe thêm từ người trông coi chùa sẽ thú vị hơn.
Theo các tài liệu phổ biến, chùa đã được công nhận là di tích lịch sử, văn hóa cấp quốc gia. Không gian bên trong khá yên, khác hẳn tiếng xe ngoài phố. Theo tư liệu, sân chùa có tháp và trong điện tượng cổ được bày thành nhiều lớp, nên cứ đi chậm và nhìn kỹ từng gian thay vì lướt qua cho xong.
Đi chùa Hòe Nhai từ Hồ Gươm
Từ Hồ Gươm lên Hàng Than chỉ khoảng hai cây số, nhưng phải đi xuyên phố cổ nên tốc độ rất chậm. Có hai cách tôi hay chỉ cho khách:
- Đi xuyên phố cổ: từ phía bắc Hồ Gươm, theo trục Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Đường lên phía chợ Đồng Xuân, rồi đi tiếp về khu vườn hoa Hàng Đậu. Hàng Than bắt đầu ở chỗ Hàng Đậu nối sang Quán Thánh. Lối này ngắn, nhưng tối cuối tuần nhiều đoạn phố cổ thành phố đi bộ, xe máy không vào được.
- Đi đường ven sông: từ Hồ Gươm ra Trần Quang Khải, chạy thẳng lên phía bắc qua Trần Nhật Duật rồi Yên Phụ, sau đó rẽ trái vào dốc Hàng Than. Đường rộng, ít phải luồn ngõ, hợp với người chưa quen phố cổ.
Phố cổ có nhiều phố một chiều. Nhìn biển ở đầu mỗi phố trước khi rẽ; bản đồ chỉ ngược chiều thì đi vòng, đừng cố đi lấn. Nếu chưa quen, đọc trước bài dạo phố cổ Hà Nội và đỗ xe ngoài rìa để hình dung nhịp đường trong khu này.
Từ cầu Long Biên và phía Long Biên sang
Khách thuê xe ở tiệm tôi bên Bồ Đề thường có hai lựa chọn:
- Qua cầu Long Biên: cây cầu thép cũ cho xe máy, xe đạp đi, và một điểm hay làm người lạ bất ngờ là trên cầu xe chạy bên trái. Đi chậm, giữ làn, không dừng giữa cầu để chụp ảnh. Xuống cầu phía Hoàn Kiếm, bạn ra khu Trần Nhật Duật, Hàng Đậu, chỉ cách Hàng Than vài trăm mét.
- Qua cầu Chương Dương: cầu rộng, đi bên phải như bình thường. Xuống cầu, rẽ lên phía bắc theo Trần Nhật Duật, Yên Phụ rồi vào dốc Hàng Than.
Tùy dải phân cách trên Yên Phụ, có lúc không rẽ trái thẳng vào dốc được; khi ấy đi quá một đoạn và quay đầu ở chỗ cho phép. Muốn ngắm cầu lúc chiều tà sau khi đi lễ, bài đi cầu Long Biên ngắm hoàng hôn bằng xe máy có lưu ý dừng xe an toàn trên cầu.
Chùa Hòe Nhai gửi xe ở đâu
Phố hẹp, hai bên là nhà dân và cửa hàng bánh, nên chỗ dựng xe rất có hạn. Cách làm gọn nhất:
- Tới cổng chùa, tắt máy, dắt xe sát lề rồi hỏi người trông coi xem có chỗ để xe cho người đi lễ trong khuôn viên không. Ngày thường có thể còn chỗ, ngày rằm thì thường kín sớm.
- Nếu chùa không còn chỗ, tìm điểm trông giữ xe có người trông, có vé trên Hàng Than hoặc các phố quanh đó. Hỏi giá trước, cất vé kỹ.
- Không dựng xe trước cửa hàng bánh hay cửa nhà dân, càng không đỗ lấn xuống lòng đường. Khách mua bánh cần chỗ dừng, chủ hàng sẽ nhắc ngay.
- Khóa cổ, rút chìa, cất mũ bảo hiểm vào cốp hoặc khóa vào xe; đồ lễ xách tay vào chùa, túi xách đeo trước người.
Ví dụ: một nhóm ba người đi ba xe đến đúng sáng rằm, đỗ dàn hàng trước cổng chùa và chắn mất lối vào. Lần sau họ đi chung hai xe, đến sớm hơn và gửi ở điểm có vé gần đó, đi bộ vài bước là tới cổng.
Đi lễ: chọn giờ, ăn mặc và cư xử
Chùa ở giữa phố đông, nên chọn giờ quyết định khá nhiều:
- Ngày thường buổi sáng là dễ chịu nhất: phố chưa đông, trong chùa yên.
- Rằm, mùng một và tháng Giêng người đi lễ đông, nên đến sớm hoặc chọn buổi chiều.
- Giờ tan tầm trên Yên Phụ và quanh Hàng Đậu thường ùn, tránh nếu được.
- Giờ mở cửa có thể thay đổi theo ngày lễ; đến vào ban ngày và hỏi người trông coi là chắc nhất.
Khi vào chùa, mặc kín vai và gối, tháo mũ bảo hiểm trước khi vào điện. Nói nhỏ, không sờ vào tượng, hỏi trước khi chụp ảnh, nhất là khi đang có khóa lễ.
Ghép chùa Hòe Nhai với vài điểm gần
Từ Hàng Than theo phố Quán Thánh đi thẳng là ra phía Hồ Tây, tiện ghé đền Quán Thánh rồi sang chùa Trấn Quốc bằng xe máy trong cùng buổi sáng. Đi ngược vào phố cổ thì có chợ Đồng Xuân; cách đỗ xe quanh chợ có trong bài đi chợ Đồng Xuân bằng xe máy nên đỗ ở đâu.
Thuê xe ở Long Biên để đi lễ
Tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00, gần cả cầu Long Biên lẫn cầu Chương Dương. Đi phố cổ, tôi hay gợi ý Honda Vision giá 200.000 đ một ngày vì gọn, dễ dắt; quen xe số thì Honda Wave 150.000 đ một ngày. Tiền cọc và việc có kèm mũ bảo hiểm hay không, bạn xác nhận trực tiếp khi gọi 0942 467 674.
Còn nhiều điểm nội thành đáng ghé trong mục Điểm đến Hà Nội; muốn lên lịch cả ngày, xem thêm chuyên mục du lịch Hà Nội bằng xe máy.