Nhà thờ đổ Ba Vì là điểm nhiều nhóm bạn trẻ và người mê chụp ảnh muốn tới một lần: mấy bức tường cũ, ô cửa vòm phủ rêu và rễ cây giữa rừng. Cái khó không nằm ở chỗ tìm ra núi Ba Vì, mà ở hai đoạn cuối: chạy xe dốc trong vườn quốc gia lên cốt 400, rồi gửi xe và đi bộ vào rừng. Bài này đi đúng theo thứ tự đó, kèm những gì nên chuẩn bị để cả nhóm về nhà an toàn.
Nhà thờ đổ Ba Vì nằm ở đâu và vì sao phải đi bộ
Khu nhà thờ đổ nằm trong Vườn quốc gia Ba Vì, phía tây Hà Nội, là phế tích một nhà thờ do người Pháp xây trên núi. Hiện chỉ còn phần tường, mái vòm cửa và khung tháp đã xuống cấp, cây rừng mọc chen vào từng mảng gạch. Người đi thường gọi gắn nó với “cốt 400”, tức khu vực ở độ cao khoảng 400 m trên đường lên núi.
Xe máy không chạy tới tận chân tường nhà thờ. Bạn chạy theo đường trong vườn lên khu cốt 400, gửi xe, rồi đi bộ theo lối mòn dưới tán rừng. Người đi trước tả quãng đi bộ khác nhau, thường từ vài trăm mét tới khoảng một cây số tùy lối và chỗ gửi xe, nên cứ hỏi người trông xe hoặc nhân viên vườn chỉ lối khi tới nơi.
Từ Hà Nội tới cổng vườn quốc gia Ba Vì
Từ trung tâm Hà Nội tới cổng vườn khoảng 60 km, chạy xe máy thường mất hai tiếng hoặc hơn, tùy giờ và điểm xuất phát. Nhận xe ở Long Biên thì cộng thêm thời gian qua cầu, đi xuyên phố sang Cầu Giấy.
Hai hướng hay dùng:
- Quốc lộ 32 qua Sơn Tây. Từ Cầu Giấy ra Nhổn, bám quốc lộ qua Phùng, Phúc Thọ vào Sơn Tây. Từ đây đi tiếp theo biển chỉ dẫn vườn quốc gia về phía Tản Lĩnh. Đường qua nhiều chợ nên chậm, đổi lại có chỗ ăn sáng, đổ xăng.
- Đường gom Đại lộ Thăng Long. Hợp với người ở Mỹ Đình, Thanh Xuân. Xe máy chỉ đi đường gom hai bên, không được lên làn chính. Tới khu Hòa Lạc thì theo biển chỉ hướng Ba Vì.
Dù đi lối nào, hãy đổ đầy bình ở Sơn Tây hoặc gần chân núi. Vào sâu trong vườn, cây xăng không còn, mà leo dốc thì xe ăn xăng hơn đường bằng. Ai mới chạy quen trong phố, lần đầu ra quốc lộ có xe tải, nên đọc trước bài lần đầu ra tỉnh lộ ngoại thành.
Đường lên nhà thờ đổ Ba Vì: từ cổng vườn tới cốt 400
Tới cổng vườn, bạn mua vé tham quan theo niêm yết. Mức vé và quy định cho xe máy đi trong vườn có thể thay đổi theo thời điểm, nên đọc bảng thông báo ở cổng và hỏi nhân viên nếu chưa rõ.
Từ cổng trở lên, đường hẹp, quanh co, dốc liên tục, nhiều khúc cua gập dưới tán cây. Sáng sớm hoặc sau mưa, mặt đường ẩm, có chỗ đọng rêu và lá rụng. Đây là phần cần tập trung nhất của cả chuyến.
Lên dốc
- Xe số: về số thấp ngay từ chân dốc, đừng đợi xe hụt hơi giữa dốc mới về.
- Xe ga: giữ ga đều, không vặn giật, không dừng đột ngột giữa con dốc gắt.
- Vào cua: giảm tốc trước cua, đi sát phần đường bên phải, bóp còi nhẹ ở khúc khuất tầm nhìn.
- Chở hai người: người ngồi sau ngồi yên, ôm chắc, không nhổm người hay ngoái lại chụp ảnh khi xe đang leo.
Xuống dốc lúc về
Chiều về khó hơn lúc lên. Không tắt máy hay về số mo để thả trôi. Với xe số, giữ số thấp để động cơ ghìm xe; với xe ga, bóp phanh trước và sau nhẹ theo nhịp, nhả ra rồi bóp lại, tránh bóp chết một mạch khiến phanh nóng và kém ăn. Thấy tay mỏi thì tấp vào chỗ rộng nghỉ vài phút.
Kỹ thuật chạy dốc buổi sáng, khi sương còn đọng trên mặt đường, có trong bài chạy xe máy lên Ba Vì buổi sáng.
Gửi xe ở cốt 400
Khu cốt 400 có chỗ trông xe cho khách, phí gửi theo niêm yết tại chỗ. Gửi xe ở đây yên tâm hơn nhiều so với dựng ven đường rồi bỏ đi bộ cả tiếng trong rừng.
Vài thói quen nên giữ:
- Nhận vé, chụp ảnh vé cùng biển số xe.
- Khóa cổ, rút chìa; xe có khóa thông minh thì tắt hẳn.
- Không để ví, điện thoại dự phòng, máy ảnh trong cốp.
- Treo mũ bảo hiểm vào xe hoặc mang theo, đừng để rơi giữa bãi.
- Nhớ vị trí xe; ngày đông khách, bãi kín xe trông na ná nhau.
Đây cũng là lúc đi vệ sinh, mua thêm nước. Vào lối mòn rồi thì không có dịch vụ gì cả.
Đoạn đi bộ trong rừng tới nhà thờ đổ
Lối mòn là đường đất dưới tán cây, có đoạn bậc, có đoạn rễ cây trồi lên mặt đất, lá mục phủ dày. Trời khô thì đi dễ; sau mưa hay khi sương xuống, đất trơn, nhất là đoạn đi xuống.
Kinh nghiệm cho đoạn này:
- Đi giày đế bám. Dép tông, dép lê là thứ khiến người ta trượt chân nhiều nhất.
- Đi theo nhóm, giữ người đi cuối. Trong rừng có lối mòn nhánh, đừng ai tách riêng để tìm góc chụp.
- Tải bản đồ ngoại tuyến trước. Sóng điện thoại trên núi có thể chập chờn.
- Mang nước, áo khoác mỏng, thuốc chống côn trùng. Trên núi lạnh và ẩm hơn dưới phố, mùa mưa rừng có nhiều muỗi, vắt.
- Quay lại trước khi trời tối. Chiều muộn sương có thể xuống rất nhanh, lối mòn tối sớm hơn đường nhựa.
Tới nơi, đừng trèo lên tường hay đứng dưới mảng gạch đã nứt. Công trình đã xuống cấp nhiều, gạch có thể rơi bất cứ lúc nào.
Chụp ảnh ở nhà thờ đổ cốt 400
Ánh sáng đẹp nhất thường vào buổi sáng, khi nắng xuyên qua tán cây và qua các ô cửa vòm. Ngày có sương, khung cảnh mờ ảo hơn nhưng máy ảnh dễ đọng hơi nước, nên mang khăn lau ống kính.
- Chân máy gọn, nhẹ là đủ; đường đi bộ không hợp với đồ nặng.
- Flycam trong vườn quốc gia cần hỏi quy định của ban quản lý trước khi bay.
- Ngày đông khách, chờ lượt chụp, đừng chiếm một góc quá lâu.
- Mang rác về, không khắc tên lên tường cũ.
Chuẩn bị xe thuê cho chuyến Ba Vì
Cả đi và về khoảng trên dưới 130 km, cộng thêm đoạn dốc trong vườn, nên chiếc xe phải ổn ngay từ lúc nhận. Kiểm tra cùng nhân viên: hai phanh ăn đều, lốp còn gai rõ, đèn và còi hoạt động. Honda Wave giá 150.000 đ/ngày leo dốc tốt nếu về số đúng; Honda Air Blade 200.000 đ/ngày khỏe máy, hợp đi hai người. Xem chi tiết từng dòng ở trang bảng giá thuê xe.
Tiệm Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở cửa 09:00–21:00, không giao nhận xe ngoài giờ. Muốn đi từ sáng sớm, bạn nhận xe từ chiều hôm trước. Đặt cọc và giấy tờ cần mang xác nhận trực tiếp với cửa hàng qua số 0942 467 674. Chiều Chủ nhật về phố dễ kẹt ở cửa ngõ phía tây, cách chọn giờ có trong bài từ ngoại thành về phố chiều Chủ nhật.
Muốn tìm thêm điểm cho chuyến sau, bạn xem các cung đường trong mục ngoại thành Hà Nội hoặc cả chuyên mục du lịch bằng xe máy.