Chạy xe dọc phố Phan Đình Phùng, gần như ai cũng ngoái nhìn khi đi ngang góc phố có ngôi nhà thờ tường vàng, mái ngói xếp lớp và một gác chuông vuông. Đó là nhà thờ Cửa Bắc, nằm ở góc Phan Đình Phùng và Nguyễn Biểu, khu Ba Đình. Muốn dừng lại ngắm cho kỹ hay chụp vài tấm ảnh, người đi xe máy hay gặp cùng một câu hỏi: dừng xe ở đâu cho đúng luật, không chắn đường, không làm phiền người đi lễ. Bài này đi lần lượt: nhìn gì, đi đường nào, để xe ra sao, chụp thế nào và cư xử khi có lễ.
Nhà thờ Cửa Bắc có gì đặc biệt về kiến trúc
Theo các bài viết trên báo chí, nhà thờ được xây vào cuối những năm hai mươi của thế kỷ trước, theo thiết kế của kiến trúc sư người Pháp Ernest Hébrard. Tên ban đầu gắn với các Thánh Tử Đạo, còn cái tên quen miệng là “Cửa Bắc” vì công trình ở gần cổng Bắc của thành Hà Nội cũ.
Điều làm nhà thờ này khác với Nhà thờ Lớn bên Hoàn Kiếm là cách pha trộn Đông và Tây. Hébrard lấy bố cục nhà thờ phương Tây làm khung, nhưng khoác lên đó lớp vỏ mang dáng kiến trúc Á Đông. Khi đứng ngắm, bạn có thể để ý mấy điểm:
- Một gác chuông duy nhất. Thay vì hai tháp đôi như nhiều nhà thờ kiểu Gothic, ở đây chỉ có một gác chuông vuông, mái ngói nhiều tầng.
- Mái ngói xếp lớp. Ngói phủ từ gác chuông xuống mái vòm, mái hiên rộng che nắng mưa, rất hợp với khí hậu Hà Nội.
- Cửa sổ hoa hồng. Ô cửa tròn lớn lấy sáng cho lòng nhà thờ, nhìn rõ nhất khi đứng chếch phía trước.
- Màu tường vàng. Màu vàng nhạt đặc trưng của nhiều công trình thời Pháp ở Hà Nội, nổi bật dưới tán cây xanh.
Đường xe máy tới nhà thờ Cửa Bắc trên Phan Đình Phùng
Phan Đình Phùng là trục phố rộng rợp bóng cây trong khu Ba Đình, nối khu Hàng Đậu, Quán Thánh với khu vực quảng trường Ba Đình. Một số cách đi:
Từ Hoàn Kiếm và phố cổ
Đi lên hướng Bắc về phía Hàng Đậu, Quán Thánh rồi chuyển sang Phan Đình Phùng. Đoạn từ phố cổ ra có nhiều nút giao đông, nên giữ tốc độ thấp và để ý đèn tín hiệu.
Từ Long Biên qua sông
Qua cầu Long Biên, xuống dốc về phía Hàng Đậu, sau đó đi tiếp sang Phan Đình Phùng. Cầu Long Biên hẹp và đông vào giờ cao điểm, hãy đi đúng làn dành cho xe máy và không dừng lại chụp ảnh trên cầu.
Từ Tây Hồ, Ba Đình
Từ đường Thanh Niên hoặc Quán Thánh, bạn chỉ cần vài phút là tới.
Khu Ba Đình có nhiều tuyến một chiều và đoạn hạn chế phương tiện theo giờ. Trước khi rẽ vào phố, hãy nhìn biển báo ở đầu phố thay vì chỉ nghe theo bản đồ trên điện thoại. Nếu bạn thích cảm giác chạy xe dưới tán cây cổ thụ, bài chạy xe tránh nắng dưới hàng cây Phan Đình Phùng, Hoàng Diệu gợi ý cả một vòng phố, còn bài này tập trung vào chuyện dừng lại ở nhà thờ.
Dừng xe ở đâu để ngắm mà không vi phạm
Đây là phần dễ sai nhất. Phố Phan Đình Phùng đẹp nhưng không phải chỗ để tấp xe tùy ý. Vài nguyên tắc:
- Không dừng, đỗ xe dưới lòng đường để chụp ảnh, kể cả chỉ “một phút”. Dừng đột ngột rất dễ bị va từ sau.
- Không để xe trên vỉa hè có biển cấm dừng, cấm đỗ. Đọc kỹ biển trước khi dựng chân chống. Nếu chưa chắc ý nghĩa từng biển, xem bài đọc biển cấm đỗ và cấm dừng trên vỉa hè.
- Không chắn cổng nhà thờ, cổng nhà dân, lối đi bộ. Những ngày có lễ, cổng là nơi người già, trẻ nhỏ ra vào.
- Ưu tiên điểm trông xe có vé. Hỏi người dân hoặc bảo vệ quanh khu vực chỗ gửi xe gần nhất, gửi xong thì đi bộ quay lại.
Nếu đi hai người, một cách đơn giản là người ngồi sau xuống xe ở chỗ dừng hợp lệ để đi bộ chụp ảnh, người lái gửi xe rồi đi bộ tới sau.
Chụp ảnh nhà thờ Cửa Bắc: góc đứng và ánh sáng
- Đứng chếch từ vỉa hè bên kia đường. Góc này thấy được cả gác chuông, mái ngói và một phần tán cây, ảnh có chiều sâu.
- Đứng ở góc phố Nguyễn Biểu. Từ đây thấy thân nhà thờ trải dài theo Phan Đình Phùng, hợp với ống kính góc rộng của điện thoại.
- Chụp chi tiết. Cửa sổ hoa hồng, các lớp mái, khung cửa gỗ là những chi tiết làm nên nét riêng của công trình.
Ánh sáng đẹp nhất thường là sáng sớm và cuối buổi chiều, khi nắng lọt qua kẽ lá thành từng vệt trên tường vàng.
Vài lưu ý khi chụp: không đứng giữa lòng đường để lấy góc, không đặt chân máy chắn lối đi bộ, và không chụp cận mặt người đến dự lễ khi chưa hỏi ý họ.
Tôn trọng giờ lễ của giáo xứ
Nhà thờ Cửa Bắc là nơi sinh hoạt tôn giáo của giáo xứ, không phải điểm tham quan thuần túy. Lịch lễ có thể thay đổi theo ngày thường, Chủ nhật và các dịp lễ lớn, nên hãy xem bảng thông báo tại nhà thờ hoặc kênh thông tin chính thức của giáo xứ trước khi đến, đừng dựa vào giờ ai đó truyền miệng.
Khi đang có lễ:
- Không vào bên trong để chụp ảnh hay đi lại tham quan.
- Nếu muốn dự lễ, vào nhẹ nhàng, tắt chuông điện thoại, ngồi phía sau.
- Mặc quần dài hoặc váy qua gối, áo có tay; tháo mũ bảo hiểm và khẩu trang trước khi bước vào.
Những ngày lễ lớn, người dự lễ rất đông, việc tìm chỗ gửi xe gần đó khó hơn hẳn. Nếu mục đích chỉ là ngắm kiến trúc, hãy chọn ngày thường, ngoài giờ lễ.
Ghép nhà thờ Cửa Bắc vào một buổi dạo Ba Đình
Nhà thờ nằm gần nhiều điểm đáng ghé. Cổng Cửa Bắc của thành cũ ở ngay trên Phan Đình Phùng, theo nhiều tài liệu vẫn còn dấu vết đạn pháo từ thời Pháp đánh thành. Đi thêm một quãng là tới Hoàng thành Thăng Long, nơi có thể gửi xe một lần rồi đi bộ thăm lâu hơn.
Nếu muốn so sánh hai phong cách nhà thờ trong cùng một buổi, có thể chạy tiếp xuống Hoàn Kiếm ghé Nhà thờ Lớn Hà Nội. Một bên tháp đôi kiểu Gothic, một bên gác chuông đơn mái ngói, khác nhau rõ rệt.
Ngắm nhà thờ Cửa Bắc trọn vẹn nhất là khi gửi xe ở nơi đúng chỗ, đi bộ dưới hàng cây và chọn thời điểm ngoài giờ lễ. Các điểm di tích và bảo tàng khác trong nội thành có trong mục bảo tàng và di tích, gợi ý đi chơi Hà Nội bằng xe máy ở chuyên mục du lịch.