Người đọc sử thời Lý Nam Đế thường biết tên Lý Bí, ít ai biết những vị tướng đứng cạnh ông. Quán Giá Yên Sở Hoài Đức là một trong số ít nơi còn giữ dấu một người như thế: tướng Lý Phục Man. Muốn về tận nơi bằng xe máy, bạn sẽ cần biết làng ở đâu, xem gì trong quán, hội Giá rơi vào lúc nào và để xe ra sao trong một ngôi làng không có bãi đỗ lớn. Bài này đi theo đúng thứ tự một chuyến đi từ Long Biên.
Một lưu ý trước khi mở bản đồ: Yên Sở ở đây là làng ven sông Đáy phía tây Hà Nội, không phải khu công viên Yên Sở ở phía nam thành phố. Gõ thiếu chữ “Hoài Đức” là rất dễ bị dẫn nhầm hướng.
Quán Giá Yên Sở Hoài Đức thờ ai
Quán Giá còn được gọi là đình Yên Sở. Người quanh vùng quen gọi đây là làng Giá, nên tên hội và tên quán đều mang chữ Giá. Các bài viết về di tích cùng thống nhất ở điểm chính: nơi đây thờ Lý Phục Man, vị tướng giúp Lý Bí trong cuộc khởi nghĩa năm 542, góp công dựng nên nhà nước Vạn Xuân.
Theo truyền tích được nhiều tư liệu nhắc lại, ông từng cầm quân chống quân Lâm Ấp ở phía nam. Còn tên gọi Phục Man có từ đâu thì mỗi tài liệu giải thích một kiểu. Về năm ông mất, các nguồn cũng ghi không giống nhau, nên nếu bạn cần con số chính xác cho bài học hay bài viết, hãy đọc bảng thuyết minh và bia ký tại chỗ thay vì tin một trang mạng duy nhất.
Quán Giá đã được xếp hạng di tích cấp quốc gia. Mốc năm xếp hạng lại được ghi khác nhau tùy tài liệu, nên bài này không nêu cụ thể.
Phần còn lại sau năm 1947
Theo các bài viết về làng, năm 1947 quán bị quân Pháp đốt phá. Những gì còn lại gồm nghi môn, tam quan nội, hai bức tường và khu hậu cung. Sau này dân làng góp công dựng lại trên nền cũ. Khi đứng trong sân, thử để ý chỗ chuyển tiếp giữa phần cũ rêu phong và phần dựng mới, bạn sẽ hình dung được ngôi quán đã trải qua những gì.
Đường xe máy từ Long Biên về làng Yên Sở
Từ cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, cách đi dễ nhớ nhất là bám quốc lộ 32:
- Qua cầu Chương Dương hoặc cầu Long Biên vào phố, đi về phía Cầu Giấy.
- Theo Xuân Thủy, Hồ Tùng Mậu, qua Cầu Diễn tới Nhổn, rồi đi tiếp quốc lộ 32 về phía Trạm Trôi.
- Tới khu ngã tư Trôi, để bản đồ ở chế độ xe máy dẫn rẽ về phía sông Đáy. Điểm đến nên gõ là “Quán Giá” hoặc “Đình Yên Sở” kèm chữ Hoài Đức.
Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, khu làng Yên Sở nằm trong xã Dương Hòa. Bản đồ có thể hiển thị tên mới này, nhưng hỏi đường thì cứ nói “làng Giá” hay “Quán Giá” là người quanh vùng hiểu.
Nếu bạn xuất phát từ phía Mỹ Đình, An Khánh và bản đồ gợi ý Đại lộ Thăng Long, nhớ rằng xe máy chỉ được chạy đường song hành hai bên, không vào làn chính ở giữa. Cách nhận biết lối nhập chỉ dành cho ô tô có trong bài đi xe máy trên Đại lộ Thăng Long chỉ chạy đường song hành.
Đoạn cuối về làng là đường làng và đường đê. Mặt đê hẹp, hay có xe chở vật liệu, nên muốn dừng nhìn sông thì tấp hẳn vào chỗ rộng, không dựng xe ở dốc lên xuống. Cùng trục quốc lộ 32 còn có làng nhiếp ảnh Lai Xá, có thể ghép thành một buổi đi Hoài Đức.
Hội Giá Yên Sở: dịp đông người nhất trong năm
Theo nhiều bài báo, hội Giá Yên Sở mở vào mùng 10 tháng Ba âm lịch. Lịch cụ thể và quy mô mỗi năm có thể khác, nên trước khi đi hãy hỏi người quen ở làng hoặc theo dõi thông báo của địa phương.
Điểm được nhắc nhiều nhất là lễ rước kiệu và màn nghiềm quân, tái hiện cảnh tướng quân đánh quân Lương, giúp Lý Nam Đế dựng nước. Dân gian có câu “Bơi Đăm, rước Giá, hội Thầy”, xếp hội rước làng Giá cạnh hội bơi Đăm và hội chùa Thầy. Nghe câu ấy là hiểu vì sao ngày hội làng đông khác hẳn ngày thường.
Đi xe máy vào hôm hội, vài điều nên giữ:
- Đến sớm, gửi xe ở điểm trông giữ phía ngoài làng rồi đi bộ vào. Hỏi giá gửi trước, giữ vé cẩn thận.
- Gặp đoàn rước thì dừng hẳn, tắt máy, đứng sang một bên; không len xe cắt ngang đội hình.
- Không bóp còi, không nẹt pô gần khu làm lễ.
- Gặp hôm mưa, đường làng và mặt đê trơn hơn hẳn, giữ tốc độ chậm.
Ai chỉ muốn xem kiến trúc và đọc bia thì nên chọn một ngày thường trong tuần, vắng và yên hơn nhiều.
Để xe và ứng xử khi vào đình Yên Sở
Quán Giá nằm giữa làng chứ không phải khu du lịch có bãi đỗ rộng. Cách để xe an toàn:
- Hỏi người trông coi hoặc người dân gần đó xem có được để xe ở khoảng trống ngoài cổng hay có điểm trông giữ nào không.
- Không chạy xe qua nghi môn vào sân, không dựng xe chắn cổng, lối lên đê hay cửa nhà dân.
- Khóa cổ, rút chìa, mang theo giấy tờ và đồ có giá trị.
Đình làng không mở cửa theo giờ cố định như bảo tàng. Nếu cửa khép, hỏi xem ai giữ chìa khóa, đừng tự đẩy cửa. Vào trong thì mặc kín đáo, nói khẽ, không ngồi lên bệ đá, xin phép trước khi chụp gian thờ. Hương hoa chỉ đặt ở chỗ người trông coi chỉ dẫn.
Muốn so cách một làng giữ hội với nơi khác, bạn có thể đọc thêm bài đình Tương Phiêu ở Phúc Thọ, cũng là ngôi đình có hội làng riêng.
Chuẩn bị xe và giờ quay về
- Đổ đầy xăng, kiểm tra lốp, phanh, đèn, còi trước khi rời phố.
- Khi đặt xe ở Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, báo trước bạn sẽ về Hoài Đức. Cửa hàng mở 09:00–21:00, không giao xe ngoài giờ; thời gian, chi phí giao nhận và tiền đặt cọc đều xác nhận trực tiếp.
- Mang áo mưa mỏng và một chai nước; trong làng hàng quán thưa hơn trong phố.
- Rời làng sớm để về tới phố trước khi trời tối, tránh chạy đường đê lúc nhập nhoạng.
Xe có vấn đề giữa đường thì dắt vào lề an toàn rồi gọi cửa hàng theo số 0942467674 trước khi tự sửa.
Quán Giá hợp với người chịu đi chậm: chạy quốc lộ 32 thay vì làn chính đại lộ, để xe gọn ngoài cổng, rồi dành thời gian đọc những gì còn lại từ một vị tướng thời dựng nước. Các di tích và làng nghề khác quanh thủ đô nằm ở chuyên mục ngoại thành Hà Nội, còn những chuyến đi khác có trong mục du lịch Hà Nội.