Ghé Nhà thờ Lớn Hà Nội đi xe máy vào một ngày thường là lựa chọn dễ chịu hơn nhiều so với tối cuối tuần hay dịp lễ: phố bớt người, bãi trông xe còn chỗ, và bạn có thể đứng ngắm hai tháp chuông mà không phải chen. Nhưng khu này nhỏ hơn người ta tưởng. Nhà thờ nằm ở giao điểm của mấy phố hẹp là Nhà Thờ, Ấu Triệu, Nhà Chung và Lý Quốc Sư, đi sai một phố là phải vòng lại. Bài này dành cho khách thích kiến trúc và chụp ảnh muốn đến vào ngày thường: chọn hướng vào, để xe đúng chỗ, xem nhà thờ thế nào cho phải phép.
Khu Nhà thờ Lớn trông thế nào khi đến gần
Nhà thờ Lớn, tên chính thức là Nhà thờ chính tòa Thánh Giuse, được người Pháp xây cuối thế kỷ 19, mang dáng dấp kiến trúc Gothic với hai tháp chuông vuông và mặt tường đá đã sẫm màu theo thời gian. Theo sử sách, công trình dựng trên nền chùa Báo Thiên xưa. Trước mặt nhà thờ là một khoảng sân nhỏ, quanh đó các phố tỏa ra như nan quạt.
Hiểu bố cục này giúp bạn đi xe dễ hơn:
- Phố Nhà Thờ chạy từ phía Hàng Trống, gần hồ Hoàn Kiếm, tới thẳng trước mặt nhà thờ. Phố ngắn, nhiều cửa hàng, quán cà phê, nhà hàng.
- Ấu Triệu là phố nhỏ sát khuôn viên nhà thờ, vỉa hè hẹp, hay có hàng trà, cà phê bày ghế thấp.
- Lý Quốc Sư dẫn lên phía Hàng Bông, có đền Lý Quốc Sư ở giữa phố.
- Nhà Chung đi về phía Tràng Thi.
Nhà thờ Lớn Hà Nội đi xe máy: chọn hướng vào theo nơi xuất phát
Không có một đường vào duy nhất. Cách hợp lý là xuất phát từ đâu thì chọn hướng gần nhất, và đặt đích đến là chỗ gửi xe chứ không phải cửa nhà thờ.
- Từ hồ Hoàn Kiếm hoặc Long Biên sang: theo các phố ven hồ tới khu Hàng Trống, rồi tiếp cận theo phố Nhà Thờ. Người ở Long Biên qua cầu Chương Dương hoặc cầu Long Biên, rồi theo các trục quanh hồ.
- Từ phía Hàng Bông, Hàng Gai: đi vào theo hướng Lý Quốc Sư hoặc Ấu Triệu, gửi xe sớm vì càng vào sâu phố càng hẹp.
- Từ phía Tràng Thi, Quán Sứ: tiếp cận theo Nhà Chung.
Chiều đi của từng phố có thể là một chiều hoặc thay đổi theo phân luồng, nên đọc biển ở đầu mỗi phố thay vì tin hoàn toàn bản đồ. Gặp biển cấm hoặc phố đông người thì vòng ra trục khác, không lách ngược chiều. Bài biển báo cấm xe máy hay gặp khi đi phố cổ giải thích từng loại biển.
Ngày thường, giữa buổi sáng và đầu giờ chiều là lúc khu vực dễ chạy nhất. Từ chiều muộn, khách ra ngồi cà phê, trà quanh nhà thờ đông dần, vỉa hè Ấu Triệu và phố Nhà Thờ gần như kín ghế, xe máy nên dừng ở vòng ngoài.
Gửi xe Nhà thờ Lớn: chỗ có người trông, không chắn lối
Tôi không chỉ đích danh một bãi nào, vì chỗ trông xe trong phố cổ thay đổi theo giờ và theo ngày. Vài nguyên tắc thì áp dụng được ở mọi điểm:
- Chỉ gửi ở nơi có người trông và có vé. Hỏi giá trước khi đưa xe, trả đúng mức nơi đó niêm yết, và hỏi mấy giờ đóng cửa.
- Không dựng xe trước cổng nhà thờ, trên khoảng sân trước hay sát lối vào. Đây là lối đi của giáo dân và khách, xe chắn lối vừa mất lịch sự vừa dễ bị nhắc dời.
- Không tự dựng trên vỉa hè trước quán chỉ vì thấy có xe khác. Nếu quán có người coi xe cho khách, hỏi rõ rồi mới để.
- Khóa cổ, rút chìa, chụp ảnh vé và tên phố. Các phố quanh đây na ná nhau, ảnh chụp giúp bạn tìm lại xe nhanh.
Gửi một lần cho cả buổi rồi đi bộ là cách gọn nhất. Từ nhà thờ, vài phút đi bộ là tới đền Lý Quốc Sư, và theo phố Nhà Thờ ra Hàng Trống là thấy hồ. Những gợi ý chung về đường đi và khung giờ cho khu này có trong bài đến Nhà thờ Lớn Hà Nội bằng xe máy.
Tôn trọng giờ lễ và trang phục khi vào thăm
Nhà thờ Lớn trước hết là nơi thờ phượng của giáo xứ, không phải một điểm tham quan thuần túy. Lịch thánh lễ và giờ mở cửa cho khách do nhà thờ sắp xếp, có thể khác giữa ngày thường, Chủ nhật và các dịp lễ. Tôi không ghi giờ cụ thể ở đây; hãy xem bảng thông báo tại nhà thờ hoặc hỏi người phụ trách khi tới.
Khi có thánh lễ:
- Không đi lại tham quan hay chụp ảnh bên trong. Nếu đã vào, ngồi yên ở hàng ghế cuối hoặc ra ngoài.
- Giữ yên lặng ở khu sân trước, tắt chuông điện thoại.
- Không dừng xe, nổ máy chờ người ngay trước cổng lúc giáo dân ra vào.
Về trang phục, mặc kín vai và quá gối, tháo mũ bảo hiểm, mũ lưỡi trai và kính râm trước khi bước vào. Đi xe máy thì dễ mặc quần ngắn cho mát, nên mang theo một chiếc áo khoác mỏng hoặc khăn choàng để trong cốp.
Chụp ảnh kiến trúc vào ngày thường
Ngày thường là lúc hợp nhất cho người thích chụp ảnh, vì sân trước ít người đứng chắn. Vài gợi ý:
- Đứng lùi về phía đầu phố Nhà Thờ để lấy trọn mặt tiền và hai tháp chuông trong một khung hình.
- Buổi sáng mặt tiền nhận ánh sáng dịu hơn; buổi chiều muộn đẹp nhưng đông người hơn.
- Đến gần để nhìn chi tiết tường đá, cửa vòm và ô kính, những thứ dễ bị bỏ qua khi chỉ chụp toàn cảnh.
- Không đứng giữa lòng đường để chụp. Phố hẹp, xe máy và người đi bộ đi sát nhau, hãy đứng trên vỉa hè hoặc ở góc sân.
Nếu ngồi quán nhìn ra nhà thờ, chọn quán có chỗ trông xe hoặc đã gửi xe từ trước, đừng để xe dưới chân bàn ghế vỉa hè.
Ngày thường khác hẳn mùa lễ
Toàn bộ những gì ở trên áp dụng cho ngày thường. Vào đêm Giáng sinh hay các dịp lễ lớn, khu này đông đến mức xe máy gần như không vào được, có phân luồng và cách đi khác hẳn. Nếu định đến vào dịp đó, đọc bài đêm Noel quanh Nhà thờ Lớn bằng xe máy.
Nếu thuê xe từ cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, lưu ý cửa hàng mở từ 09:00 đến 21:00; giao xe tận nơi cũng chỉ trong khung giờ này, thời gian và chi phí giao nhận cần xác nhận trước khi đặt. Với phố hẹp quanh nhà thờ, xe ga nhỏ gọn hoặc xe số nhẹ dễ dắt và dễ quay đầu hơn.
Một buổi ghé Nhà thờ Lớn ngày thường bằng xe máy chỉ cần nhớ: chọn hướng vào theo nơi xuất phát, gửi xe ở chỗ có người trông, không chắn lối, và tôn trọng giờ lễ. Các bài khác về khu này nằm ở mục phố cổ Hoàn Kiếm, còn các hành trình khác có ở trang du lịch Hà Nội bằng xe máy.