Trước mỗi chuyến xuống phía nam, khách thuê xe ở tiệm tôi bên Long Biên hay hỏi: quốc lộ 21B đi xe máy có khó không, đoạn nào phải để ý, nghỉ ở đâu cho yên tâm. Tuyến này không có đèo dốc. Cái khó là nó xuyên qua nhiều thị trấn, chợ quê và công trường. Bài này đi lần lượt từ Hà Đông xuống Thanh Oai, Ứng Hòa rồi hướng về Mỹ Đức.
Quốc lộ 21B đi xe máy: hình dung cả tuyến trước khi lăn bánh
Theo các trang tra cứu đường bộ và thông báo phân luồng giao thông của Hà Nội, quốc lộ 21B bắt đầu từ khu Ba La ở Hà Đông, chạy về phía nam qua vùng Thanh Oai, xuyên trung tâm Kim Bài, xuống Vân Đình của vùng Ứng Hòa rồi tiếp tục về phía Mỹ Đức. Đây là quốc lộ thường, xe máy đi được suốt tuyến, nhưng phải chia đường với xe khách, xe buýt, xe tải chở vật liệu và xe đạp của học sinh.
Mỗi thị trấn ven quốc lộ là một quãng đông đúc, xen giữa là làng mạc, cánh đồng. Kim Bài, Vân Đình là tên vùng quen gọi; sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, tên trên giấy tờ đã đổi nhiều nơi, nên khi tra bản đồ hãy gõ thẳng tên đình, chùa hay tên làng.
Từ tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, bạn qua cầu Vĩnh Tuy hoặc cầu Chương Dương, vào nội thành rồi theo trục Nguyễn Trãi về Hà Đông. Cầu Thanh Trì và đường Vành đai 3 trên cao đều cấm xe máy, nên đặt bản đồ ở chế độ xe máy ngay từ lúc xuất phát.
Đoạn đầu: ngã ba Ba La và công trường quanh Kim Bài
Ngã ba Ba La là chỗ nhập tuyến và cũng rối nhất chặng đầu: xe khách, xe buýt, dòng xe từ trục Quang Trung đổ về, người rẽ trái rẽ phải cùng lúc. Chọn làn sớm, bật xi nhan từ xa, đi theo đèn tín hiệu, đừng cắt chéo qua đầu ô tô.
Rời Hà Đông, đường qua vùng Bích Hòa rồi tới Kim Bài. Báo chí năm nay đưa tin đoạn qua Kim Bài từng thi công dở dang nhiều năm vì vướng mặt bằng, gần đây mới được đẩy nhanh. Trên đường, điều đó hiện ra thành nhựa mới xen mặt đường cũ, rào tôn, làn tạm nắn sang một bên, bụi khi hanh và nước đọng khi mưa. Khi qua công trường:
- Giảm ga trước rào chắn, đi theo cọc tiêu và biển tạm, không bám vệt xe tải đi tắt.
- Giữ khoảng cách xa hơn thường lệ với xe chở cát đá vì vật liệu rơi vãi.
- Nhìn kỹ mép nối giữa mặt đường cũ và mới; bánh xe máy dễ trượt dọc theo gờ đó.
Đoạn Thanh Oai có vài điểm hay được ghé. Ngã tư Vác trên quốc lộ là lối vào làng lồng chim Canh Hoạch; người muốn đi lễ thì vùng Bình Minh gần trục này có đền Nội Bình Đà.
Qua thị trấn và chợ ven đường: Kim Bài, Vân Đình
Rủi ro của tuyến dồn vào những quãng xuyên trung tâm thị trấn. Hàng quán bày sát mép đường, xe của người đi chợ đỗ dọc lề, xe khách đón trả khách ngay trên quốc lộ, giờ tan trường thì học sinh đạp xe ra thành từng tốp. Buổi sáng, lúc chợ quê họp, là lúc đông nhất.
Chậm lại ở những chỗ này là việc luật yêu cầu. Điều 12 khoản 3 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 buộc người điều khiển phương tiện “phải quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại để bảo đảm an toàn” trong nhiều trường hợp; điểm e ghi: “Khu vực có trường học, bệnh viện, bến xe, công trình công cộng tập trung đông người, khu vực đông dân cư, chợ, khu vực đang thi công trên đường bộ, hiện trường vụ tai nạn giao thông đường bộ”. Điểm i nhắc thêm: “Điểm dừng xe, đỗ xe trên đường bộ có khách đang lên, xuống xe”.
Cách đi qua một khu chợ ven quốc lộ:
- Nhả ga từ xa khi thấy mái chợ hay hàng xe đỗ dày lên.
- Đi bên phải nhưng cách hàng xe đỗ một khoảng, phòng người bước ra hay xe dắt ra bất ngờ.
- Xe khách dừng phía trước thì đừng lách sát bên phải thân xe, vì đó là phía khách bước xuống.
- Muốn mua gì thì tấp hẳn vào chỗ trống, tắt máy rồi mới xuống, không dừng giữa lòng đường hỏi giá.
Vân Đình là trung tâm của vùng Ứng Hòa. Năm 2024, Hà Nội đã phê duyệt dự án đường tránh quốc lộ 21B qua khu Vân Đình; tùy lúc bạn đi, đoạn tránh có thể đang thi công hoặc đã dùng được, còn bản đồ trên điện thoại chưa chắc cập nhật. Cứ theo biển tại chỗ. Báo chí cũng từng phản ánh công trường mở rộng tuyến qua vùng Ứng Hòa thiếu biện pháp an toàn, nên đừng mặc định chỗ nguy hiểm nào cũng có biển cảnh báo.
Chọn chỗ nghỉ hợp lý dọc tuyến
Tôi không đưa số quãng đường giữa các lần nghỉ, vì nó tùy sức người lái và thời tiết hôm đó. Vai mỏi, mắt khô, nhìn biển chậm đi là lúc nên dừng. Chỗ nghỉ tốt cần ba điều: dựng được xe hẳn khỏi lòng đường, không nằm ngay ngã ba hay khúc cua, có người qua lại.
- Cây xăng: vừa đổ xăng vừa có sân và mái che. Nên đổ đầy trước khi rời khu Hà Đông.
- Quán nước, quán cơm có sân ở trung tâm thị trấn: hỏi chủ quán chỗ dựng xe, khóa cổ, rút chìa.
- Điểm trông giữ xe cạnh chợ: hỏi giá gửi trước, giữ vé, chụp lại chỗ để xe.
- Sân đình, sân chùa: chỉ dựng xe khi người trông coi cho phép, vì đây là nơi thờ tự.
Tránh dừng ở lề ngay sau khúc cua, sát rào công trường, trước cổng trường lúc tan học, hoặc ngay sau đuôi xe tải đang đỗ, vì xe phía sau không kịp thấy bạn. Mưa to thì vào hẳn mái hiên cây xăng hay quán.
Lúc nhập lại dòng xe, Điều 18 khoản 3 điểm a yêu cầu “Có tín hiệu báo cho người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ khác biết khi ra, vào vị trí dừng xe, đỗ xe”. Bật xi nhan, nhìn gương, ngoái lại một lần rồi mới ra.
Đi Mỹ Đức theo quốc lộ 21B: phần cuối vào đường nhỏ
Qua Vân Đình, đi Mỹ Đức theo quốc lộ 21B là hướng nhiều người chọn khi xuống vùng chùa Hương hay hồ Tuy Lai. Phần cuối thường phải rời trục chính theo biển chỉ dẫn vào đường nhỏ qua thôn xóm. Đặt điểm đến cụ thể trên bản đồ ở chế độ xe máy và chạy chậm hơn hẳn. Mùa lễ chùa Hương, xe khách, xe đoàn dồn về rất đông; kế hoạch giờ đi và gửi xe cho chuyến đó có trong bài một ngày đi chùa Hương bằng xe máy thuê.
Chuẩn bị xe và giờ giấc cho một ngày trên 21B
- Kiểm tra lốp, phanh, đèn, còi; đường bằng nên xe số hay xe tay ga đều hợp.
- Mang áo mưa, khăn che bụi, kính; mũ bảo hiểm cài quai đúng cách.
- Báo cửa hàng khi định đi xa xuống Mỹ Đức.
- Về trước khi trời tối, vì nhiều quãng qua làng ít đèn và rào công trường ban đêm khó nhận ra.
- Tiệm mở cửa 09:00–21:00, không giao xe ngoài khung giờ này; thời gian, chi phí giao nhận và khoản đặt cọc xác nhận trực tiếp khi đặt.
Tóm lại, coi mỗi thị trấn, mỗi công trường là một đoạn phải chậm lại, và chỉ nghỉ ở nơi dựng được xe hẳn khỏi lòng đường. Các điểm đi về trong ngày khác quanh thủ đô có ở mục ngoại thành Hà Nội, còn gợi ý đi chơi, đi lễ nằm trong chuyên mục du lịch.