Chuyến hang Phượng Hoàng suối Mỏ Gà là kiểu đi trong ngày mà nhóm bạn trẻ thuê xe ở tiệm tôi hay chọn vào mùa hè: sáng leo bậc đá lên hang, trưa xuống ngâm mình trong dòng suối lạnh chảy ra từ lòng núi. Từ Hà Nội lên Võ Nhai, Thái Nguyên khoảng 120 đến 130 km tùy điểm xuất phát. Đi được trong ngày, nhưng phải canh giờ chặt, nếu không rất dễ chạy quốc lộ lúc trời đã tối.
Đi hang Phượng Hoàng suối Mỏ Gà bằng xe máy: tuyến đường từ Hà Nội
Xe máy không được vào cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên, nên tuyến quen là quốc lộ 3 cũ. Từ Long Biên, bạn đi về phía Đông Anh, bám quốc lộ 3 qua Sóc Sơn, Phổ Yên lên trung tâm Thái Nguyên. Từ đó rẽ sang quốc lộ 1B, hướng đi Lạng Sơn, chạy thêm khoảng 40 đến 45 km vào địa phận Võ Nhai. Khu hang và suối nằm ngay cạnh quốc lộ 1B, có biển chỉ dẫn.
Về tên gọi: từ ngày 1/7/2025, Thái Nguyên và Bắc Kạn hợp thành tỉnh Thái Nguyên mới. Thị trấn Đình Cả, xã Phú Thượng và xã Lâu Thượng cũ nay gộp thành xã Võ Nhai, nên biển chỉ dẫn và ứng dụng bản đồ có thể ghi tên mới.
Mấy lưu ý trên đường:
- Bật chế độ xe máy trên ứng dụng bản đồ để không bị dẫn lên lối cao tốc.
- Quốc lộ 3 cũ qua nhiều thị trấn, chợ và trường học, giảm tốc ở các nút đông người.
- Quốc lộ 1B có nhiều xe tải, vài đoạn cua quanh núi đá; đi sát làn phải, không vượt ở chỗ khuất.
- Đổ xăng ở trung tâm Thái Nguyên trước khi vào quốc lộ 1B cho yên tâm.
Thời gian ước lượng có tính giờ nghỉ, xem cách tính trong bài Hà Nội ra tỉnh bằng xe máy mất bao lâu.
Chọn xe và chuẩn bị cho nhóm bạn
Đường chủ yếu là nhựa, nhưng chạy cả ngày chừng 250 km đi về thì xe phải khỏe và êm. Ở cửa hàng tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Honda Wave là 150.000 đ một ngày, Honda Air Blade và Honda Vision 200.000 đ một ngày; các mẫu khác xem ở bảng giá thuê xe. Cửa hàng mở 09:00–21:00, nên muốn đi lúc sáu giờ sáng thì nhận xe từ tối hôm trước. Tiền cọc, giấy tờ và chuyện có kèm mũ bảo hiểm hay không, bạn hỏi cửa hàng khi đặt xe để được xác nhận trực tiếp.
Nhóm có người mới cầm lái đường dài thì xếp người chạy chậm nhất đi đầu, cách làm cụ thể có trong bài nhóm bạn tay lái chênh nhau đi cuối tuần.
Đồ nên mang:
- Giày thể thao đế bám để leo bậc, thêm đôi dép quai hậu để lội suối.
- Đèn pin hoặc đèn đội đầu, vì phía trong hang tối.
- Quần áo thay, khăn, túi chống nước cho điện thoại.
- Nước uống và đồ ăn nhẹ, vì quanh khu chủ yếu là hàng giải khát.
Leo bậc đá vào hang Phượng Hoàng
Hang Phượng Hoàng nằm cao trên sườn núi đá vôi, cách suối Mỏ Gà gần một km. Lối lên là bậc đá men theo sườn núi dưới tán rừng, có tay vịn ở nhiều đoạn. Số bậc mỗi nguồn ghi một khác, từ hơn một nghìn đến gần hai nghìn, nên cứ tính đây là một buổi leo thật sự chứ không phải dạo chơi.
Hang chia hai phần: phía ngoài là khoảng sáng, gần trưa nắng rọi vào lòng hang rất đẹp; phía trong là khoảng tối, phải soi đèn mới thấy nhũ đá. Hang từng là nơi trú ẩn của người dân địa phương thời kháng chiến. Vùng núi này thuộc khu dự trữ thiên nhiên Thần Sa – Phượng Hoàng, nên mang rác xuống, giữ rừng sạch như lúc mình đến.
Vài điều tôi dặn nhóm trẻ:
- Leo từ khoảng chín rưỡi, mười giờ để kịp ngắm nắng vào hang và tránh leo giữa trưa.
- Đi theo nhịp người yếu nhất, nghỉ ở các chiếu nghỉ, uống nước từng ngụm.
- Trong hang không chạm vào nhũ đá, không viết vẽ, không đi vào nhánh tối một mình.
- Bậc đá ẩm sau mưa rất trơn, xuống chậm hơn lúc lên.
Tắm suối Mỏ Gà cho an toàn
Suối Mỏ Gà là dòng nước chảy ra từ lòng núi đá, dưới nền là những tảng đá lớn mài nhẵn, phía trên có vòm đá che. Báo địa phương ghi nhiệt độ quanh suối những ngày nắng nóng chỉ khoảng 21 đến 22 độ C, nên đây là chỗ trốn nóng rất được.
Nước lạnh và đá nhẵn chính là hai điều cần cẩn thận:
- Leo hang xong người đang nóng, ngồi nghỉ cho ráo mồ hôi rồi mới xuống nước, dội nước lên người trước.
- Chỉ ngâm, tắm ở đoạn nông, không lặn sâu vào phía lòng hang có nước chảy ra.
- Đá phủ rêu rất trơn, không chạy nhảy hay nhảy từ tảng đá cao xuống.
- Mưa lớn mấy ngày trước đó hoặc nước đục, chảy mạnh thì chỉ ngồi ngắm, không xuống.
- Không xuống nước sau khi uống bia rượu.
Khu này có đơn vị khai thác và thu vé tham quan. Mức vé, giờ mở cửa và chỗ được phép tắm có thể thay đổi, bạn hỏi tại cổng trước khi vào. Xe gửi ở bãi có người trông, giữ vé, không dựng chắn lối đi hay sát mép quốc lộ.
Canh giờ để về Hà Nội trước tối
Lịch trình tôi gợi ý cho một ngày hè:
- Sáu giờ rời Long Biên, ăn sáng dọc đường quanh Phổ Yên.
- Khoảng chín rưỡi tới khu hang, gửi xe, bắt đầu leo.
- Trưa xuống núi, ăn trưa đồ mang theo hoặc ở quán gần đó.
- Khoảng một rưỡi tắm suối, nghỉ ngơi.
- Muộn nhất ba giờ chiều thay đồ, lên xe về.
Rời suối lúc ba giờ, nghỉ một chặng ở Thái Nguyên, bạn thường về tới Hà Nội trước khi trời tối hẳn vào mùa hè. Mùa đông trời tối sớm hơn, nên lùi giờ về sớm hơn nữa hoặc ngủ lại một đêm ở trung tâm Thái Nguyên. Đi về trong ngày mà mệt thì đừng cố; buồn ngủ trên quốc lộ đông xe tải nguy hiểm hơn nhiều so với việc tốn thêm một đêm nhà nghỉ. Chủ nhật đông xe đổ về, xem thêm bài chiều Chủ nhật về Hà Nội bằng xe máy.
Khi xe thuê gặp sự cố trên quốc lộ 1B
Thủng lốp thì ghé tiệm sửa xe ven đường. Xe chết máy hay ngã trên dốc thì dắt vào lề an toàn, bật xi nhan để xe sau dễ thấy, rồi gọi cửa hàng theo số 0942 467 674 trong giờ mở cửa để được hướng dẫn trước khi sửa lớn. Chụp ảnh tình trạng xe, giữ hóa đơn; chi phí sửa chữa hay hư hỏng, bạn xác nhận trực tiếp với cửa hàng.
Muốn so với các điểm gần Hà Nội hơn, xem thêm các tuyến trong mục cung đường cuối tuần, còn mọi hành trình quanh Hà Nội được gom ở trang cung đường.