Phần về của chuyến cuối tuần luôn bị đánh giá thấp trong kế hoạch: mọi người tính kỹ khung đi mà coi khung về là hiển nhiên, rồi chiều Chủ nhật về Hà Nội xe máy bị hút vào dòng xe gần như đứng yên ở các cửa ngõ, mệt gấp đôi chặng đi. Thực tế quãng về có ba biến riêng: dòng xe cùng giờ từ mọi tỉnh dồn về, ánh nắng cuối chiều chiếu thẳng mặt, và người lái đã đi cả hai ngày. Bài này xếp khung giờ rời điểm đến, cửa ngõ vào nội đô theo từng hướng, và cách xử lý khi buộc phải kẹt.
Chiều Chủ nhật về Hà Nội xe máy: hai khung vàng và khung đen
Hai khung về bớt kẹt: sớm và muộn. Khung sớm là rời điểm đến trước một giờ trưa, về tới các cửa ngõ quanh ba giờ chiều, trước khi dòng xe chính dồn về; đổi lại phải bỏ phần trưa thư thả tại nơi nghỉ. Khung muộn là khởi hành sau bốn giờ rưỡi chiều, ăn tối nhẹ tại điểm đến hoặc trên đường rồi về, vào nội đô sau tám giờ tối khi dòng đã dịu. Khung đen nằm giữa hai giờ đến bốn giờ rưỡi chiều, lúc mọi người xả ra đường cùng lúc; ai né được khung này là né được phần lớn mệt của ngày Chủ nhật.
Cách chọn giữa hai khung vàng: nếu sáng Chủ nhật đã đi nhiều chặng hoặc trời báo mưa cuối ngày thì chọn khung muộn, an toàn hơn chạy trong mưa giữa dòng đông; nếu sáng chỉ nghỉ nhẹ và còn sức thì chọn khung sớm, về nhà còn nguyên buổi tối cho việc chuẩn bị tuần mới. Nhóm có trẻ nhỏ nên chọn sớm, vì trẻ ngủ trên xe lúc chiều muộn dễ lạnh bụng.
Cửa ngõ vào nội đô theo từng hướng
Từ hướng nam: dòng xe về từ các tỉnh đồng bằng dồn về trục quốc lộ 1 và các cầu phía nam, kẹt nhất ở khúc nút gần vành. Người về hướng nam nên tính cửa vào theo phía nhà mình ở bờ nào, chọn cầu đúng phía ngay từ xa, khỏi cắt ngang các nút giữa dòng. Khúc vào từ phía nam thường dịu sau bảy giờ tối.
Từ hướng bắc: quãng Sóc Sơn về phía thành phố thoáng hơn, chỉ kẹt ở khúc các khu công nghiệp khi tan ca, mà tan ca thứ Sáu đã hết từ hôm trước nên Chủ nhật thường nhẹ; cửa vào phía bắc hợp cho nhóm về sớm, phần đường đẹp và ít nút.
Từ hướng tây: khúc xuống dốc từ vùng núi là phần cần chú ý nhất, vì đoàn xe về nối đuôi trên đường hẹp quanh co; canh sáng để phần dốc, chiều mới vào nội đô. Ai về muộn từ hướng tây nên dừng ăn trước khi xuống, khỏi tiếp tục chạy khi tay đã cứng và trời đã tối giữa các khúc quanh.
Khi đã buộc kẹt: xử lý trong dòng
Kẹt rồi thì việc đầu là chỉnh đầu tư thế: lùi lưng khỏi túi xe, mở gót một bên đặt xuống đất khi dừng lâu, và giữ xe số về mo lúc tiến từng nhịp. Giữ khoảng với xe trước một độ dài xe, vừa đủ để xe phía sau không chen, vừa đủ đưa chân khi dòng nhích. Không luồn qua khe giữa các xe tải và container, vì dòng nhích theo cặp khiến khe đó đóng lại bất kỳ lúc nào; luồn chỉ hợp trên đoạn đã thấy rõ điểm nhập lại.
Thứ hai là giữ nước và gió: nắng cuối chiều chiếu ngang mặt rất rát dù trời đã dịu, mũ kính hay mũ trùm đủ dài che cổ; uống từng ngụm nhỏ tại các điểm dừng lâu. Thứ ba là thông tin cho người chờ ở nhà: nhắn khung tới dự kiến, khỏi để điện thoại gọi vào lúc đang gồng tay giữa dòng.
Cuối cùng là tâm thế: coi khúc kẹt cuối là phần bú đè của chuyến, nhạc nhẹ trong tai nghe hoặc đếm cột mốc giải trí, càng nôn càng mệt. Nhóm đông nên hẹn nhau tại điểm xăng đầu vành, mỗi người về nhà từ đó, khỏi nắn nót giữ đội hình giữa nội đô.
Chuẩn bị từ sáng để chiều về nhẹ
Sáng Chủ nhật là lúc quyết định phần về: kiểm tra lại lốp và thắng khi xe còn mát, đổ xăng tại trạm gần điểm nghỉ thay vì để chiều xuống đường mới lo, và đóng gói đồ gọn từ buổi sáng khỏi dở cốp giữa trời nóng. Ăn trưa no vừa, khỏi no quá gây buồn ngủ trên chặng về; cà phê nếu dùng thì uống trước khi khởi hành nửa tiếng.
Trời chiều Chủ nhật hay đổi ga bất chợt, nên phần về cần kế hoạch mưa: áo mưa để nơi lấy nhanh, túi nilon bọc điện thoại và giấy tờ, và nếu mưa ập giữa cung thì tìm mái tôn đầu đường đợi cơn thay vì chạy tiếp trong màn trắng; mưa cuối ngày xuống nhanh và tạnh cũng nhanh, mười lăm phút đợi an toàn hơn một giờ gồng ướt. Một thói quen đáng hình thành: ghi lại giờ rời điểm đến và giờ tới nhà của mỗi chuyến, sau vài chuyến sẽ có bảng giờ thật cho các cung hay đi, khỏi phụ thuộc mãi vào ước tính chung. Con số của chính mình luôn chính xác hơn mọi bảng khung chung, và sau ba bốn chuyến có ghi chép, việc chọn giờ về gần như thành phản xạ, khỏi phải nghĩ mỗi Chủ nhật.
Quãng về cũng là một phần chuyến đi, và chọn đúng khung về coi như nâng cấp trọn trải nghiệm. Phần chỉ dẫn các chuyến cuối tuần nằm tại chuyên mục cung đường cuối tuần; tổng quan các tuyến quanh Hà Nội nằm ở trang cung đường. Ai muốn xem gợi ý điểm đến và lịch trình quanh thành phố thì tham khảo trong du lịch Hà Nội.