Đi Điện Biên bằng xe máy ba ngày là cách chia chặng hợp lý nhất cho người lần đầu lên vùng đất này: từ Hà Nội, tổng chặng đường chừng năm trăm cây số theo quốc lộ 6, và nếu ép trong hai ngày, phần đèo Pha Đin gần cuối hành trình sẽ rơi vào khung chiều muộn, đúng lúc sương dày nhất. Ba ngày cho phép bạn nghỉ đêm ở Mộc Châu, ở thành phố Sơn La, rồi qua đèo vào Điện Biên Phủ khi đầu óc còn tỉnh. Bài này chia từng ngày, từng điểm nghỉ và cả những chỗ cần dự phòng giờ, để lịch trình trên giấy và thực tế không lệch nhau quá xa.
Đi Điện Biên bằng xe máy: vì sao ba ngày là vừa đủ
Câu hỏi đầu tiên của mọi người là hai ngày được không, và câu trả lời trung thực: được, nếu bạn đã quen đường và chấp nhận tới nơi trong bóng tối. Với người lần đầu, hai ngày là sai lầm về phân bổ sức lực, vì hơn một nửa chặng đường thứ hai và thứ ba là đèo: Thung Khe trước Mộc Châu, các dốc dài lên Sơn La, và Pha Đin trước Điện Biên. Đèo không tốn cây số, đèo tốn giờ, và trên bản đồ chặng Pha Đin trông ngắn nhưng chạy mất nhiều thời gian hơn mọi ước tính.
Ba ngày thì mỗi ngày chỉ cần gánh chừng một trăm sáu mươi đến hai trăm cây số, khung giờ dư cho ăn trưa, đổ xăng, nghỉ tay và hỏng xe vặt. Đi kiểu này, bạn tới Điện Biên Phủ vào giữa trưa ngày ba, còn nguyên buổi chiều để thăm thành phố, thay vì tới lúc tối mịt và mò chỗ ngủ. Ai từng chạy Hà Nội Mộc Châu trong hai ngày sẽ hiểu sự khác biệt: chuyến nào dừng đúng chỗ, chuyến đó thấy đường đẹp.
Ngày một: Hà Nội - Mộc Châu, ra khỏi phố sớm là thắng nửa chặng
Ngày một là ngày dài nhất về khoảng cách nhưng dễ nhất về đường: từ Hà Nội lên quốc lộ 6, qua Hòa Bình, tới Mộc Châu chừng hai trăm cây số, phần lớn đường lớn. Điều quan trọng duy nhất của ngày này là giờ xuất phát. Rời Hà Nội trước bảy giờ sáng, bạn tránh được khung ùn ngoài ngõ và có trọn một ngày rộng rãi; xuất phát mười giờ, phần Thung Khe sẽ rơi vào nắng gắt giữa trưa và phần đến Mộc Châu rơi vào chiều muộn.
Cách đi chi tiết của chặng Hà Nội Mộc Châu qua quốc lộ 6 đã có bài riêng, gồm hướng ra khỏi thành phố, các điểm đổ xăng và đoạn Thung Khe. Trên đường, canh nghỉ tay mỗi khoảng một tiếng rưỡi, đừng ngồi yên bốn tiếng rồi mới dừng, lúc đó vai và lưng đã cứng. Các điểm dừng chân và đổ xăng trên quốc lộ 6 đoạn Mộc Châu cũng đã được gom sẵn, tranh thủ check khi gần tới, vì cuối ngày một, cơ thể mệt làm bạn dễ quên việc nhỏ nhưng quan trọng: xe đầy xăng cho ngày mai.
Nghỉ đêm ở Mộc Châu: nên chọn chỗ gần đường chính để sáng mai khỏi đi vòng. Buổi tối ở cao nguyên lạnh hơn Hà Nội nhiều, kể cả giữa hè, mang theo áo khoác thật. Ai chưa quen đi phượt thì tham khảo bài người mới lái xe máy lần đầu đi Mộc Châu có khó không để biết mình cần chuẩn bị tinh thần kiểu gì cho hai ngày còn lại.
Ngày hai: Mộc Châu - Sơn La, ngày ngắn nhưng toàn dốc
Ngày hai ngắn nhất về cây số, chừng một trăm cây số từ Mộc Châu lên thành phố Sơn La, nhưng lại là ngày rèn chân đèo. Quốc lộ 6 đoạn này lên dốc dài liên tục, có những cánh rừng thông hai bên đường và cua gấp quanh các khúc sườn. Chạy ngày hai chậm rãi là đúng kế hoạch: đây không phải ngày để tới sớm, mà là ngày để người lái làm quen với cách giữ số trên dốc, vì ngày mai sẽ cần đến chính kỹ năng ấy.
Xuất phát chín giờ cũng được, miễn là dừng ăn trưa không quá lâu. Trên dốc dài, xe số giữ số thấp hơn vẫn tốt hơn để số cao rồi đền bằng ga, xe tay ga cần nhả ga mượt trước từng cua. Khi qua các đoạn bản làng, canh trẻ em và gia súc trên đường, đi chậm hẳn: người địa phương đi lại quen, nhưng các em nhỏ không đoán được tốc độ của xe khách lạ.
Nghỉ đêm tại thành phố Sơn La: đây là điểm nghỉ quan trọng nhất của cả chuyến, vì từ Sơn La, đèo Pha Đin chỉ còn cách đó một buổi sáng. Tối nên sắp xếp lại đồ, kiểm tra xe cơ bản: lốp, phanh, dầu, dây xích, và ăn sớm ngủ sớm. Ngủ đủ ở Sơn La có nghĩa là ngày mai bạn qua đèo Pha Đin bằng một cái đầu tỉnh táo, và đó chính là dự phòng an toàn lớn nhất của chuyến đi.
Ngày ba: Sơn La - Điện Biên Phủ qua đèo Pha Đin
Ngày ba là ngày đẹp nhất cũng là ngày đòi hỏi nhất. Xuất phát sớm sau bữa sáng, bạn có trước mình khoảng một trăm năm mươi cây số, trong đó có cánh đèo Pha Đin ranh giới Sơn La và Điện Biên. Mục tiêu là qua đèo trước trưa, vì chiều muộn sương trên Pha Đin dày rất nhanh, và các khúc cua gắt nối nhau khiến người không quen dễ hoảng. Trên đèo, chạy thấp đều, đèn bật sớm, sương giảm nửa tốc, và các quy tắc chạy Pha Đin đều là những gì cần thuộc trước khi xuất phát từ Sơn La.
Xuống chân đèo là huyện Tuần Giáo, từ đó đường thoải dần về Điện Biên Phủ. Tới thành phố thường vào khung giữa trưa, vẫn còn nắng, vừa đúng lúc cho việc tìm chỗ nghỉ và một bữa trưa đãi mình. Buổi chiều đằng nhàn rỗi, bạn có thể đi vòng quanh thành phố nhỏ nằm trên cao nguyên, qua các đồi nương, và cảm nhận độ cao bằng chính hơi thở: ở đây leo dốc nhanh hơn dưới xuôi một nhịp. Ai muốn biết một vòng cung khác trông thế nào thì xem bài chạy vòng cung Hà Giang theo chiều nào, để so cách người ta chia cung ở vùng núi.
Dự phòng giờ và xăng: hai thứ không được để may rủi
Hai thứ dễ hỏng lịch trình nhất là giờ và xăng, và cả hai đều có cách dự phòng. Về giờ: cứ cộng thêm một phần ba thời gian bản đồ ước tính cho bất kỳ chặng nào có đèo, nếu tới sớm hơn thì số giờ đó là phần thưởng. Về xăng: không để bình cạn dưới một phần tư khi đi qua các đoạn cung không trạm, và đổ đầy ở các thành phố lớn trước khi lên đèo. Cách ước lượng lít xang cho cả chuyến dài và chọn nơi đổ ở thị trấn đã bàn trong bài xăng cho vòng cung Hà Giang, cách tính ấy mang nguyên sang được Điện Biên.
Mang theo đồ sửa xe vặt: bộ đồ nghề, bơm nhỏ hoặc ống bơm, miếng vá, và số điện thoại của hàng xe dọc đường ghi sẵn trong điện thoại. Điện Biên xa hơn mức một vụ thủng lốp cách Hà Nội, và người đi đường dài luôn coi chuyện xe hỏng vặt là chuyện chắc chắn sẽ có một lần, chỉ khác to hay nhỏ.
Về thành phố và những điều nên tính trước khi đi
Chuyến về nhiều người chọn đi lại đúng đường cũ, chia hai ngày nghỉ đêm ở Sơn La hoặc Mộc Châu, vì đường đã quen chạy nhanh hơn hẳn. Ai muốn dành trọn thời gian ở Điện Biên thì nên tính cả lịch trở về ngay từ khi lập kế hoạch ra đi, kể cả ngày phép, vì chặng về qua các eo chiều muộn cũng cần những quy tắc y như lúc đi. Kỹ năng lên dốc và xuống dốc bằng xe số cho người mới là môn nên tập dượt trước chuyến, và các cung đường vùng phía Bắc khác có trong mục cung đường Phố Bác, toàn bộ hành trình đang có nằm trong trang cung đường và hành trình. Ba ngày, ba chặng nghỉ đúng chỗ, đó là tất cả những gì một chuyến Hà Nội Điện Biên cần để đẹp từ đầu tới cuối.