Xăng đi vòng cung hà giang là bài toán đơn giản nhưng nhiều người làm sai: hoặc lo lắng quá, chở can xăng dự phòng cả chuyến, hoặc chủ quan quá, để vạch nhiên liệu chạm đáy giữa Mã Pí Lèng. Cung vòng cổ điển đi qua Quản Bạ, Yên Minh, Đồng Văn rồi Mèo Vạc về lại Hà Giang, toàn bộ nằm trong vùng núi có đoạn giữa hai thị trấn chỉ có bản làng và dốc. Câu trả lời cho bài toán này không nằm ở một con số duy nhất, mà ở ba con số nhỏ hơn: quãng đường mỗi chặng, mức tiêu hao của xe mình, và khoảng cách giữa hai lần đổ đầy.
Xăng đi vòng cung Hà Giang: ước theo chặng và loại xe
Cách ước gọn nhất là chia vòng cung thành các chặng có trạm xăng chốt hai đầu: Hà Giang lên Quản Bạ, Quản Bạ qua Yên Minh, Yên Minh sang Đồng Văn, Đồng Văn qua Mã Pí Lèng sang Mèo Vạc, và Mèo Vạc về Hà Giang. Mỗi chặng như vậy tính bằng trăm cây số chứ không phải bằng cây số lẻ, vì đường đèo chạy thực tế luôn dài hơn chỉ bản đồ. Cộng dồn cả vòng, quãng đường xe máy chạy nằm quanh mức ba trăm cây số, chưa kể đoạn từ Hà Nội lên Hà Giang của nhóm đi từ xa.
Mức tiêu hao mới là con số đáng ngó hơn: xe số phổ thông trên đường đèo thường uống quanh dưới hai lít rưỡi mỗi trăm cây, xe ga tốn hơn một chút vì đặc thù truyền động, chi tiết đã tính trong bài Honda Wave tiêu hao xăng bao nhiêu trên 100km. Nhân mức tiêu hao của xe mình với tổng quãng đường, cộng thêm phần dư cho những lần đi sai ngõ, quay lại điểm quên, và leo dốc máy gò, đó là tổng nhu cầu xăng của cả vòng. Nhóm đi xe ga nên dư nhiều hơn nhóm đi xe số, và chuyến mùa lạnh nên dư hơn chuyến mùa nóng, vì máy chạy gió và khởi động nhiều lần buổi sáng se lạnh.
Đổ ở thị trấn nào: quy tắc đầy trước mỗi chặng xa
Trên cung Hà Giang, xăng không phân bố đều như đồng bằng: các thị trấn chắc chắn có trạm xăng, còn giữa hai thị trấn là những đoạn dài chỉ có thôn bản. Vì vậy quy tắc đổ xăng ở Hà Giang chỉ có một câu: đổ đầy ở thị trấn trước khi rời thị trấn. Cụ thể: trước khi rời thành phố Hà Giang cho chặng lên Quản Bạ, trước khi rời Yên Minh cho chặng dài sang Đồng Văn, và quan trọng nhất là trước khi rời Đồng Văn cho chặng Mã Pí Lèng, vì đây là chặng đẹp nhất cũng là chặng thưa trạm nhất của cả vòng. Ai vòng về hướng Mèo Vạc thì Mèo Vạc cũng là mốc đổ cuối trước chặng về.
Không nên đợi đồng hồ báo mới tìm trạm, vì hai điều trên cung thường không xảy ra cùng lúc: chỗ báo hết xăng chưa chắc có trạm, và chỗ có trạm chưa chắc còn mở. Buổi chiều muộn nhiều trạm ở thị trấn nhỏ đã đóng, chuyện tính giờ đổ xăng đã bàn kỹ trong bài về chạy xe máy ở Hà Giang lúc chiều muộn, nên đổ xăng nên là việc đầu tiên sau khi tới nơi nghỉ, không phải việc cuối cùng trước khi rời đi.
Khi bình sắp cạn giữa hai thị trấn
Ngay cả khi đã đổ đầy, chuyện quên đổ hoặc ước sai vẫn xảy ra, và dấu hiệu xe sắp hết xăng bao giờ cũng đến trước khi xe tắt máy: máy giật khi nghiêng xe ở cua, đề yếu hơn bình thường. Nhận diện sớm các dấu hiệu ấy, như đã kể trong bài nhận biết xe số sắp hết xăng: dấu hiệu và xử lý, cho người đi thêm vài cây số quý giá để tới được trạm gần nhất thay vì dừng giữa lưng đèo. Xe máy bình nhỏ, đặc biệt các dòng xe 50cc, cần tính chặt hơn nữa, chủ đề đã bàn trong bài xe 50cc bình xăng nhỏ: khi nào đổ và hết xăng thì làm gì.
Nếu đã tắt hẳn giữa đường, thứ tự việc là: đưa xe vào lề tránh cua mù, hỏi thôn bản gần nhất trước vì người địa phương biết trạm nào còn mở và chỗ bán xăng lẻ, và chỉ mua đủ để về trạm lớn. Xe thuê hết xăng giữa chừng còn kèm câu hỏi ai trả, và cách tránh tranh cãi là ghi lại mức xăng ngay khi nhận xe, thói quen đã hướng dẫn trong bài mức xăng và số km khi nhận xe thuê: ghi lại và thống nhất cách trả.
Không cần can xăng dự phòng, cần lịch đổ xăng
Mang can xăng trên đèo là rủi ro hơn là an toàn: xăng trong can nóng dần dưới nắng, mối hàn xốp trên xe máy rung lắc cả chặng, và một can để lỏng trong cốp là nguồn nguy hiểm cháy nổ không ai muốn. Thay vì can, thứ nên mang là lịch đổ xăng: hiểu rõ chặng nào dài, chặng nào thưa trạm, và coi mỗi thị trấn là mốc bắt buộc phải đầy. Ai từng chạy cung theo lịch trình Hà Giang bốn ngày ba đêm sẽ nhận ra các ngày của lịch trình trùng khít với các mốc thị trấn, không phải ngẫu nhiên: lịch nghỉ và lịch đổ xăng là một.
Tóm lại, câu hỏi xăng của vòng cung trả lời bằng ba việc: ước quãng đường theo chặng, nhân với mức tiêu hao xe mình, và đổ đầy ở mọi thị trấn trước chặng xa. Các chặng và thị trấn cụ thể nằm trong mục cung đường Hà Giang, còn tổng quan các hành trình lên vùng cao nằm trong trang cung đường và hành trình. Làm đủ ba việc đó thì đồng hồ xăng trên cung Hà Giang chỉ còn là con số để liếc, không phải là nỗi lo nữa.