Đứng ở thành phố Hà Giang lúc sáu giờ sáng, câu hỏi khiến cả nhóm tranh luận lâu nhất luôn là: vòng cung Hà Giang đi chiều nào cho chuẩn, thuận qua Quản Bạ trước hay ngược vào vùng đá trước. Bài này gom các lý do thật sự đáng cân nhắc: ánh sáng từng khung cảnh, độ khó của các đoạn dốc, chỗ ngủ đêm đầu và điểm kết thúc buổi chiều cuối cùng. Đọc xong, nhóm bạn có thể chốt một chiều trong mười phút thay vì cãi nhau tới hết bữa sáng.
Vòng cung Hà Giang đi chiều nào: hai chiều khác nhau chỗ nào
Chiều thuận là đi từ thành phố Hà Giang qua cổng trời Quản Bạ, Yên Minh rồi lên Đồng Văn, đêm đầu ngủ phố cổ, hôm sau mới qua Mã Pí Lèng và Mèo Vạc. Chiều ngược là đảo lại: cả nhóm lên nhanh, dừng ít ở chặng đầu, đặt vùng đá và đèo lên đầu lịch, rồi thong thả Quản Bạ trên đường về. Hai chiều dùng chung một tuyến quốc lộ 4C, khác nhau chủ yếu ở thứ tự điểm dừng và mốc giờ, nên giá trị của mỗi chiều nằm ở việc bạn dồn khung giờ đẹp của cả chuyến cho khung cảnh nào.
Ánh sáng và mây: khung cảnh nào cần khung giờ nào
Nguyên nhân lớn nhất khiến người ta chọn chiều thuận là đêm đầu ở Đồng Văn. Có mặt ở phố cổ từ tối, nhóm mới ra đỉnh Mã Pí Lèng lúc rạng sáng, khung giờ mây trôi thấp dưới hẻm núi sông Nho Quế và hầu như mọi cuốn ảnh đẹp về đèo đều chụp trong khoảng một hai tiếng đó. Muốn có giờ sáng đó, hôm trước phải qua Quản Bạ và Yên Minh, tức là chọn chiều thuận.
Đi ngược, nhóm dành ngày cuối cho Quản Bạ. Cổng trời buổi sớm thường chìm trong mây mù, nhưng quang dần sau chín giờ, và thung lũng tam giác ngắm lúc chiều muộn vẫn rất đáng. Ai coi trọng tâm là chụp ảnh có thể cân theo hướng ngược: sáng cho vùng đá, chiều cho thung lũng. Chỉ cần nhớ một quy luật vùng cao: mây mù dày nhất lúc rạng sáng và mỏng dần vào giữa trưa, nên khung cảnh khó gặp nhất nên được đặt vào khung giờ đẹp nhất. Với phần lớn nhóm lần đầu, khung cảnh đó là Mã Pí Lèng lúc sớm, và chiều thuận giữ trọn phần thắng này.
Độ khó từng đoạn khi đi thuận và đi ngược
Đoạn đáng cân nhất là dốc Thẩm Mã giữa Quản Bạ và Yên Minh. Đi thuận, bạn lên dốc này vào buổi sáng, đường vắng, đầu còn tỉnh, và nếu có chết máy giữa dốc cũng dễ xử lý. Đi ngược, cùng con dốc ấy thành đoạn xuống dài chạy vào buổi chiều ngày cuối, khi tay đã mỏi, má phanh đã làm việc cả ngày và tâm lý về nhà khiến người ta chạy nhanh hơn mức nên. Xuống dốc dài vào cuối ngày là tình huống mỏi phanh nhất của cả chuyến, nên nhóm có người ít kinh nghiệm đèo nên nghiêng về chiều thuận. Với người chưa chắc tay, kỹ thuật trong bài lên dốc và xuống dốc bằng xe số khi mới lái đáng đọc trước khi quyết định chiều đi.
Chiều thuận có một điểm yếu nhỏ: đoạn các xóm đá từ Yên Minh lên Đồng Văn rơi vào buổi chiều, ánh sáng chụp không đẹp bằng buổi sáng. Nhưng đoạn này phần lớn để chạy và ngắm bằng mắt, không phải điểm chụp chính, nên phần lớn nhóm chấp nhận đổi chác đó dễ dàng.
Một cân nhắc nữa ít ai nhắc tới: khối lượng hàng trên đường. Ngày chợ, các chuyến xe chở hàng lên vùng đá nhiều hơn vào buổi sáng đầu tuần, và đường quanh Yên Minh đông nhất từ sáng tới trưa. Đi thuận, nhóm chạy đoạn đông nhất vào khung giờ vắng xe du lịch, nhưng gặp nhiều xe hàng; đi ngược, nhóm gặp ít xe hàng hơn trên cùng đoạn nhưng chạy nó vào giờ cao điểm chiều của đường địa phương. Cả hai đều không tới mức đáng sợ, chỉ cần nhớ bám sat là điều tồi nhất trên dốc cua, bất kể chiều nào.
Chỗ nghỉ đêm đầu và nhịp hai ngày của chuyến
Chiều thuận ngủ đêm đầu ở phố cổ Đồng Văn, nơi đông đúc nhất vòng cung: nhiều quán, nhiều nhóm đi cùng để hỏi tin đường, tối lên đèn vàng quanh chợ. Chiều ngược đêm đầu thường ở Yên Minh hoặc thẳng lên Mèo Vạc, vắng hơn nhưng sáng dậy đã đứng giữa vùng cao, khỏi mất sáng để chạy xa. Nhóm nào đi ba ngày gấp và muốn tối thứ hai đã về gần thành phố thì chiều ngược đỡ căng hơn; nhóm nào đi bốn ngày thong thả thì chiều thuận cho trải nghiệm phố cổ trọn vẹn hơn.
Điểm kết thúc chuyến và chặng về Hà Nội
Chiều thuận kết thúc ở Mèo Vạc, muộn hơn là Yên Minh, rồi mới quay về thành phố Hà Giang; chiều ngược kết thúc ngay ở Quản Bạ, gần thành phố nhất, tiện nếu nhóm muốn về thẳng trong ngày cuối. Cách tính giờ cho chặng về đã có sẵn trong bài chạy xe máy từ Hà Giang về Hà Nội trong một ngày: xuất phát sớm, ăn trưa giữa cung và tránh về vào giờ tan tầm. Nói ngắn: nếu xe về Hà Nội trong cùng ngày cuối, chiều ngược dư được một tiếng nghỉ; nếu về hôm sau, chiều thuận không thiệt gì.
Chốt lại: nên đi chiều nào
Với nhóm lần đầu tự lái, chiều thuận vẫn là lựa chọn an toàn hơn: sáng đầu đón Mã Pí Lèng, dốc khó chạy lúc đường vắng, đêm phố cổ, và toàn bộ tiết tấu được chia sẵn trong bài lịch trình Hà Giang xe máy bốn ngày ba đêm. Chọn chiều ngược khi nhóm có hai điều kiện: đã đi vòng cung ít nhất một lần, và muốn ưu tiên một khung cảnh cụ thể vào khung giờ đẹp nhất. Còn lại, hai chiều cho cùng một chuyến, chỉ khác nhau ở thứ tự. Các tuyến và mùa khác của vùng cao được gom dần trong mục cung đường Hà Giang, còn bức tranh tổng thể các hành trình xuất phát từ Hà Nội nằm trong trang cung đường và hành trình.