Đi Sa Pa bằng xe máy từ Hà Nội trong một ngày là chuyện làm được nhưng không nên làm thường, còn chia thành hai ngày là cách biến ba trăm cây số đường dài thành một chuyến đi có nhịp. Hai ngày cho phép người lái dừng khi mỏi, ăn khi đói, và quan trọng nhất là lên dốc cuối vào Sa Pa trong ánh sáng còn tốt chứ không trong sương tối. Bài này chia cụ thể từng ngày: ngày một từ Hà Nội tới điểm nghỉ giữa đường, ngày hai từ điểm nghỉ lên Sa Pa, kèm cách chọn nơi nghỉ đêm cho từng dạng nhóm.
Đi Sa Pa bằng xe máy từ Hà Nội: vì sao hai ngày hợp hơn một ngày
Quãng đường từ Hà Nội tới Sa Pa theo quốc lộ đi qua trung động rồi đồi núi, tổng chặng xe máy khoảng ba trăm cây số tuỳ ngã rẽ. Chạy một ngày nghĩa là xuất phát trong bóng tối, về trong bóng tối, và giữa buổi trưa phải bấm đồng hồ từng phút nghỉ. Với hai ngày, mỗi ngày chỉ gánh một nửa quãng đường, và nửa phía sau vốn nặng hơn vì đường dốc cao bắt đầu từ sau Lào Cai. Người lái xe máy giữ được sự tỉnh táo tới cuối ngày thứ hai quan trọng hơn mọi phút tiết kiệm được.
Lý do thứ hai là gió và thời tiết: cuối chiều ở vùng cao Lào Cai thường có mưa rào hoặc sương dày, và lên đèo Sa Pa trong điều kiện ấy sau nhiều giờ lái liên tục là cách gộp hai rủi ro thành một. Chia hai ngày đẩy phần dốc khó vào buổi sáng, lúc tay còn vững và mắt còn sáng. Ai đã quen chạy xa sẽ thấy hai ngày là nhịp dễ chịu, còn ai mới đi xa lần đầu thì hai ngày gần như là bắt buộc, vì cơ thể cần một đêm ngủ giữa chặng để tay khỏi run vào ngày thứ hai.
Ngày một: từ Hà Nội tới điểm nghỉ giữa đường
Ngày một có hai hướng chính. Hướng quen thuộc là quốc lộ 32 qua Việt Trì, hết trung du rồi trút theo sông Hồng về phía Yên Bái: đường thẳng, đông xe tải, nhiều đoạn qua thị trấn cần canh tốc độ. Hướng thứ hai rẽ sớm hơn, qua Đoan Hùng theo hướng tây bắc rồi chéo lên thung lũng: ít xe container hơn, mặt đường bằng hơn, nhưng sau mưa vài khúc cua trơn hơn hình dung. Cả hai hướng đều tới được Yên Bái hoặc Phố Ràng trước tối nếu xuất phát đúng giờ.
Giờ xuất phát hợp lý cho ngày một là sớm, quanh sáu giờ sáng. Ba lý do: tránh ca sáng đi làm của đường vành đai Hà Nội, tránh nắng gắt đoạn trung du vào giữa trưa, và tới điểm nghỉ trước khi trời tối hẳn. Chạy sáng sớm còn cho lợi thế trạm xăng và quán ăn đều mở, trong khi chạy trưa nắng trên đường nhựa trung du rất dễ mệt mất nước. Cứ mỗi hai giờ dừng một lần, xuống xe đi vài chục bước, kiểm tra nhanh dây buộc: đó là tiết tấu của ngày một.
Chốt điểm nghỉ ngày một có ba lựa chọn. Yên Bái là thành phố lớn nhất dọc đường: ăn tối muộn vẫn có quán, sáng sớm có quán phở mở sớm, hợp nhóm muốn tiện nghi. Phố Ràng ở phía trên gần Lào Cai hơn: ngắn hóa chặng ngày hai, dành nguyên ngày mai cho dốc, hợp nhóm muốn lên Sa Pa sớm. Nghỉ tại thành phố Lào Cai là lựa chọn thứ ba, gần ga và chợ, nhưng bớt được ít chặng hơn Phố Ràng nhiều. Nhóm đi đông nên chốt một điểm chung trước khi khởi hành, vì mỗi xe tự chọn điểm nghỉ là cách nhanh nhất để một đoàn tách thành ba.
Ngày hai: lên dốc Sa Pa và giờ tới
Ngày hai ngắn về cây số nhưng nặng về tay lái: từ điểm nghỉ lên Sa Pa là chuỗi dốc liên tục, đoạn cuối quanh co dày đặc. Cứ nghỉ đủ sớm ở ngày một thì sáng ngày hai xuất phát tám giờ vẫn kịp tới Sa Pa trước ba giờ chiều, tức trước khung giờ mây dày. Dọc đoạn lên có mấy phà quán nhỏ và điểm ngắm thung lũng, dừng chụp ảnh không làm chậm tổng lịch nếu đã tính dư.
Điều đáng chuẩn bị cho ngày hai là sương. Sa Pa nổi tiếng mây trùm bất kỳ lúc nào, và đoạn đèo lên thị trấn có những khúc cua nhìn thẳng ra vực: chạy trong sương mù cần đèn sáng, gương sạch và tốc độ chậm hơn cảm giác cho phép. Nếu trời đổ mưa giữa dốc, chờ ở quán ven đường thường nhanh hơn băng qua: mưa vùng cao nhiều khi chỉ là một cơn hai mươi phút. Ai đi mùa mưa lớn nên đọc trước chuyện Phố Bác chạy xe máy ngày mưa có an không, vì vùng cao phía bắc có chung một quy luật thời tiết chiều.
Về chọn giờ tới: kẹt lọt trong khung giữa trưa tới hai giờ là đẹp nhất, đủ sáng để tìm chỗ gửi xe, nhận phòng và đi bộ quen phố trước khi tối. Tới trễ hơn thì mọi việc đều gấp: đường lên còn sương, phố xuống tối, và bữa tối thành ăn vội. Quy tắc giờ của ngày hai đơn giản hơn ngày một: mọi chậm trễ của buổi sáng đều trả giá bằng ánh sáng của buổi chiều.
Nghỉ đêm giữa chặng: tiêu chí chọn, không chỉ tên phố
Điểm nghỉ đêm tốt cho người đi xe máy cần bốn thứ: chỗ để xe trong nhà hoặc trong sân có khóa, quán ăn mở muộn, quán sáng mở sớm, và cây xăng gần. Bốn thứ ấy quan trọng hơn việc phòng sang hay phố sầm uất, vì chuyến hai ngày dồn toàn bộ tiện nghi cho ngày hai. Nghỉ ở Yên Bái cho ba thứ đầu, Phố Ràng cho thứ tư tốt hơn. Còn nhóm nào muốn tránh phố lớn thì chọn thị trấn nhỏ dọc quốc lộ, đổi lại cần hỏi trước về chỗ để xe qua đêm, vì không phải nơi nào cũng có bãi xe khép.
Sáng hôm sau ở điểm nghỉ, vòng kiểm tra xe nhanh là việc trước bữa sáng: lốp, phanh, dây chặng, mức xăng. Chuyến dài hai ngày khiến mọi mối hỏng nhỏ có cơ hội lớn thêm giữa chặng, nên mười phút nhìn xe buổi sáng rẻ hơn mọi cố gắng lúc giữa dốc. Ai cần tổng quan cả vùng đường phía bắc Hà Nội thì xem mục cung đường Phố Bác, nơi gom các hành trình cùng hướng tây bắc, còn bức tranh tổng thể các chuyến đi nằm trong trang cung đường và hành trình. Chốt lại: hai ngày, nghỉ ở Yên Bái nếu muốn tiện, Phố Ràng nếu muốn gọn ngày hai, và luôn xuất phát sớm hơn kế hoạch một chút.