Vượt xe tải trên quốc lộ 6 là thao tác mà gần như ai chạy xe máy lên Mộc Châu cũng phải làm: tuyến đầy xe tải chở hàng và xe khách liên tỉnh, phần lớn chạy ổn nhưng thân dài, bánh lớn, khe nhìn hạn chế. Vượt đúng chỗ và đúng lúc, đó là vài giây nhẹ nhàng; vượt trong cua mù hoặc lúc xe ngược chiều đang tới, đó là canh bạc bằng thân xe máy nhỏ. Bài viết xếp nguyên tắc quan sát, chọn chỗ vượt và cách nhường đường trên các đoạn đèo; chủ đề cung đường quanh Mộc Châu nằm ở chuyên mục cung đường Mộc Châu, tổng quan xem trong chuyên mục cung đường.
Vượt xe tải trên quốc lộ 6: quan sát trước khi bóp còi
Trước mọi lần vượt là ba câu quan sát: xe tải phía trước chạy tốc nào và có đạp phanh bất thường không, đường phía trước có thẳng đủ dài không, và có xe ngược chiều hoặc chặng cua khuất phía trước không. Xe tải trên quốc lộ 6 thường đổi số trước dốc, thân xe nhích chéo khi vào cua, và khe gương của tài xế không bao quát xe máy nhỏ phía sau hông. Vì vậy nguyên tắc sống còn: không bao giờ vượt ở mép trong của khúc cua, và không vượt khi chưa thấy trọn đoạn đường tính tới điểm về làn phải.
Xe khách liên tỉnh còn khó đoán hơn xe tải vì chạy nhanh hơn và thắng muộn hơn, thường chiếm gần trọn mặt đường ở khúc cua hẹp. Nhận biết sớm qua tiếng động cơ ào lên trước cua, và khoảng đèn pha nhấp nhô sau lưng xe tải phía trước: đó là tín hiệu có xe lớn ngược chiều đang tới. Nghe động cơ mình và quan sát xa, hai việc nhỏ nhưng giữ người yên trên đường núi.
Chọn chỗ và lúc vượt: đoạn nào hợp lệ, đoạn nào chờ
Đoạn hợp để vượt xe tải là đường thẳng dài có tầm nhìn trọn, vạch kẻ cho phép, và xe ngược chiều còn xa; trên quốc lộ 6, các đoạn qua thung lũng giữa hai dốc thường có những quãng như vậy. Giữ khoảng cách với xe tải trước khi vượt: bám sát quá gần thì phần nhìn phía trước bị thân xe che mất, giữ cách chục mét vừa đủ quan sát. Ra tín hiệu đèn trước, bóp còi một tiếng cho tài xế biết, rồi vượt dứt khoát trong một đoạn, tránh vượt nửa chừng kẹt giữa làn.
Những đoạn tuyệt đối không vượt: khúc cua có biển gương cong, đầu dốc nơi xe tải đổi số nhích ngang, đoạn có vạch liền, và chặng sương mù hoặc trời mưa ướt. Trên các đoạn đèo quanh Thung Khe, nhiều khúc cua khuất tầm nhìn chỉ vài chục mét, vượt tại đây kể cả khi nhìn thấy xe tải chậm cũng không đáng: chờ thêm một hai cây số tới đoạn thẳng. Kinh nghiệm qua đèo Thung Khe đã kể riêng trong bài đèo Thung Khe chạy xe máy cần thận trọng.
Nhường đường: khi xe lớn cần phần đường của mình
Chiều ngược lại, xe tải hoặc xe khách cần nhường: khi xe lớn ngược chiều chiếm sang làn của mình ở đoạn cua hẹp, xe máy nên ép sát lề phải và giảm tốc, nhường sớm thay vì giữ làn tới sát nhau. Xe máy nhỏ, né được trong khi ôtô không né được, nên phần nhường luôn thuộc về xe hai bánh: đó không phải lễ độ mà là an toàn cơ học. Nghe còi xe tải trước cua, chuẩn bị tinh thần nhường, và tuyệt đối không lấy phần đường còn lại để đấu: cua hẹp hai xe tải vừa nhau đã hết mặt đường.
Với xe khách cùng chiều, khi xe khách vượt xe khác và chiếm sang làn, xe máy nên bám lề và giảm, chờ xe về làn rồi mới tiếp tục nhịp chạy. Cách vào số và giữ đà khi bị ép chậm giữa dốc đã kể trong bài đèo dốc trên đường Mộc Châu và cách vào số, vì bị ép chậm giữa dốc là chuyện thường ngày trên tuyến này, không phải sự cố.
Chạy cùng dòng xe lớn: khoảng cách và vị trí
Không có việc vượt nào thì vị trí an toàn của xe máy là sát lề phải, cách xe tải phía trước một khoảng đủ thấy gương của nó: gần hơn, tài không nhìn thấy mình và mình không nhìn thấy đường. Đường ướt hoặc bụi nhiều sau xe tải, khoảng cách còn phải rộng hơn, vì tầm nhìn qua khe hai thân xe giảm hẳn. Trên chặng quốc lộ 6 sau Xuân Mai, nhiều đoạn đường hẹp trộn xe địa phương, kinh nghiệm chạy chặng đó đã gom trong bài chặng quốc lộ 6 sau Xuân Mai.
Xe tải chở hàng nông sản hoặc vật liệu hay rơi vãi đá nhỏ và bùn ướt, chạy sau lâu nên canh kính và khoảng cách. Xe khách dừng đón khách ven đường bất ngờ, thấy xe khách mép lề giảm tốc thì tránh bám sát, đổi làn sớm thay vì len sát lúc nó hạ khách. Ai chạy nhóm nên thành hàng dọc, người quen tuyến giữ đầu, và vượt xe lớn theo từng xe một thay vì cả hàng dồn vượt. Ghi thêm cho người đi từ xa: từ Hà Nội lên, khung qua các đoạn đông nhất của tuyến thường nằm sau Xuân Mai, nên tính giờ xuất phát sớm để khỏi gặp đúng chặng xe lớn dày nhất.
Chốt lại, vượt xe tải trên quốc lộ 6 an toàn khi quan sát đủ ba phía, chọn đoạn thẳng tầm nhìn trọn, ra tín hiệu và vượt dứt khoát; nhường đường cho xe lớn ở cua hẹp là mặc định của xe hai bánh. Giữ được hai nguyên tắc đó, dòng xe tải và xe khách đông đúc trên tuyến lên Mộc Châu chỉ còn là một phần quang cảnh của cung đường.