Đèo Mộc Châu không phải một đèo đơn lẻ mà là chuỗi dốc nối tiếp trên quốc lộ 6 từ vùng Hòa Bình lên cao nguyên: leo đèo Thung Khe trước khi xuống vào Mai Châu, rồi từ Mai Châu tiếp tục dốc lên qua vùng Vân Hồ mới tới thị trấn Mộc Châu. Với khách chạy xe máy, nhất là xe số, kỹ năng vào số đúng trên dốc quyết định chuyến đi êm hay vất vả, hơn cả tốc độ chạy trên đường bằng.
Bài này điểm qua các đoạn dốc cần để ý, giải thích cách vào số khi xuống dốc bằng phanh động cơ, khác nhau giữa xe số và xe ga, cách giữ đà khi lên dốc dài, và xử lý khi dốc ướt hoặc phủ sương. Khách đọc trước sẽ không mắc ba lỗi hay gặp: về số mo khi xuống dốc, để số cao chết máy giữa dốc, và bóp phanh liên tục cho đến khi má phanh nóng.
Đèo Mộc Châu: những đoạn dốc cần để ý
Chặng dốc đầu là đèo Thung Khe sau vùng Tân Lạc: đường leo quanh sườn đá vôi, cua gấp nối liền, có chặng xuống dài vào thung lũng Mai Châu. Chặng thứ hai là từ Mai Châu lên Mộc Châu: đường men theo sườn núi, dốc dài nối tiếp, vắng xe hơn nhưng nhiều đoạn hai bên không có lề trải, và quanh năm buổi sớm muộn hay có sương mù ở vùng cao. Cả hai chặng đều có xe tải chạy thường xuyên; xe tải xuống dốc nhanh và chiếm phần đường mép trong ở cua, nên khách xe máy giữ mép phải, về số thấp và chạy chắc thay vì bon. Khách lần đầu nên canh hai đoạn dốc này vào ban ngày: nửa sáng sau khi sương tan là khung an toàn nhất, và tuyệt đối không để lịch qua đèo vào lúc chạng vạng tối.
Vào số khi xuống dốc: nguyên tắc phanh động cơ
Nguyên tắc cốt lõi khi xuống dốc là để máy hãm, tức phanh động cơ, thay vì dựa vào phanh tay chân. Cách làm: trước khi đoạn dốc bắt đầu tăng, khách giảm tốc độ và về số thấp, thường là số hai hoặc số ba tùy độ dốc, rồi giữ đều ga hoặc buông ga cho máy tự hãm. Xe về đúng số sẽ bị máy giữ lại không cho tụt tốc, khách chỉ cần bóp phanh nhát ngắn khi cần chậm thêm, không bóp liên tục, vì má phanh nóng lên giữa chặng xuống dài sẽ ăn kém đúng lúc cần nhất.
Điểm dễ sai nhất là về số mo cho xe trôi tự do tưởng cho êm: thực ra xe tăng tốc dần, buộc khách bóp phanh nhiều hơn, và nếu gặp tình huống bất ngờ thì không còn đà máy để xử lý. Thay đổi số khi đang xuống dốc phải làm nhanh và dứt khoát, tránh đưa về số quá thấp khiến bánh quay bị khựng.
Xe số và xe ga xuống dốc khác nhau chỗ nào
Xe số và xe ga xử lý dốc khác nhau ở phần truyền động. Xe số có hộp số bậc, khách chủ động chọn số giữ máy hãm, nên xuống dốc dài được xử lý nhẹ nhàng; đây cũng là lý do nhiều khách chọn xe số cho cung vùng cao. Xe ga truyền động vô cấp, không có số bậc để về, nên khi xuống dốc dài khách bóp phanh tay và phanh chân nhát ngắn, để ga nhẹ để máy đỡ đẩy, và chú ý phanh sớm hơn xe số vì lực hãm phụ thuộc nhiều vào phanh. Khách đi xe ga lên Mộc Châu nên kiểm tra má phanh trước chuyến, tránh bóp phanh sát vạch giữa dốc. Nói thêm về khác biệt hai loại xe khi vận hành được tóm ở trang xe số.
Lên dốc dài: giữ đà và không ép số
Lên dốc là chuyện giữ đà chứ không phải ép ga. Trước chân dốc, khách về đúng số cho phép giữ vòng tua ổn định suốt đoạn dốc, thường thấp hơn một bậc so với đường bằng cùng tốc độ; để số quá cao làm máy đuối giữa dốc, lúc đó về số gấp dễ khựng bánh, nguy hiểm hơn cả chạy chậm. Giữ đều ga, ngồi về phía sau cho bánh sau bám, và không nhường đường giữa dốc nếu không có lề: chờ tới đoạn bằng phía trên. Với dốc có cua, khách đi rộng theo tầm nhìn, không cắt cua vì xe ngược chiều xuống dốc thường chiếm mép trong. Xe chở hai người hoặc chở hành lý nặng thì về thêm một bậc số và chạy chậm hơn nhóm đi một mình; không lấy tốc độ của nhóm khác làm chuẩn cho xe của mình.
Khi dốc ướt hoặc phủ sương mù
Mùa mưa và mùa rét, các đoạn dốc lên Mộc Châu hay ướt và phủ sương. Khi dốc ướt, khách hạ tốc trước, vào số thấp sớm, tránh gờ đường và vệt bánh xe cũ vì phần đó trơn nhất, và không bóp phanh trong cua. Khi gặp sương mù, bật đèn pha gần, chạy theo lề đường thấy được, không vượt, và nếu sương dày quá thì dừng ở quán chân dốc chờ dịu — các quán ven quốc lộ 6 là chỗ nghỉ quen của khách đi đường dài.
Một điều nữa: nhiệt độ vùng cao xuống nhanh sau chiều, mặt đường đọng hơi ẩm lúc chạng vạng; khách xuống dốc sau giờ chiều nên chậm hơn tốc độ tưởng tượng của chính mình. Khách cần thuê xe số chắc chắn cho cung này liên hệ Nguyễn Tú tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội, mở cửa 09:00 đến 21:00, điện thoại 0942 467 674. Chi tiết kỹ thuật qua đèo Thung Khe nói trong bài chạy xe máy qua đèo Thung Khe an toàn thế nào; các bài về Mộc Châu gom ở trang Mộc Châu và trang chủ đề cung đường & hành trình.