Xe ga khó giữ ga đều khi đi chậm là tình huống đặc thù của giờ cao điểm Hà Nội: hàng nghìn chiếc ga nối đuôi nhau trong làn, mỗi chiếc chỉ nhích theo từng mét, và tay bạn phải giữ một lượng ga rất nhỏ, nhỏ đến mức xe như “sống chết” trên đầu ngón tay, giật từng nhịp thay vì trôi đều. Nhiều người lần đầu gặp hiện tượng xe tay ga đi chậm bị giật tự hỏi xe mình hay xe thuê bị hỏng. Thực tế có hai khả năng trộn lẫn: một phần là đặc tính của xe ga ở tốc độ rất thấp, một phần là dấu hiệu xe cần kiểm tra. Bài viết này giúp bạn phân biệt hai phần đó, và đưa ra kỹ thuật giữ ga ổn định khi bò chậm.
Các bài về kỹ năng xe ga nói chung nằm ở chuyên mục xe ga; bài này đi vào đúng một tình huống: ga không đều ở tốc độ bò.
Bò chậm khác gì chạy nhanh, với xe ga
Xe tay ga truyền lực qua hệ truyền động vô lăng: vặn ga, dây ga kéo cụm puli, lực truyền từ máy sang bánh tăng dần. Cơ chế này mượt ở ga trung bình và lớn; nhưng ở ga rất nhỏ, giữa trạng thái “chưa truyền lực” và “bắt đầu truyền lực” có một vùng nhạy. Trong vùng ấy, một milimet rung tay, một gợn đường, một cú cồn khiến xe nhảy giữa hai trạng thái, tạo ra giật nhẹ.
Chính vì thế, bò chậm là chế độ khó nhất của xe ga, kể cả xe khỏe. Làn xe chật chừng giành nhau từng mét, bạn vừa giữ ga vừa bóp phanh, cổ tay mỏi, và tai nghe tiếng máy lên xuống thất thường: đó là hình ảnh chung của giờ tan tầm ở các trục như Giải Phóng hay Thái Hà, không phải riêng chiếc xe bạn thuê.
Phân biệt xe tay ga đi chậm bị giật do người lái hay do xe
Trước khi kết luận xe có lỗi, thử ba phép so sánh nhanh:
-
So với tốc độ: nếu xe chỉ giật khi bò chậm dưới 10 km/h, ga rất nhỏ, nhưng trôi đều khi mở ga nhích mạnh hơn hoặc khi đường thoáng, khả năng lớn là vùng nhạy của xe ga, không phải hỏng.
-
So với mặt đường: gợn sóng, cồn, đá dăm làm ga dao động nhẹ và xe nhát giật theo nhịp đường; đường bằng tuyệt đối mà vẫn giật thì nghi lỗi xe hơn.
-
So với phanh: nhiều người bò chậm bằng cách vừa giữ ga vừa chạm phanh. Phanh nhấp nhô khiến xe tiến tới lui, cảm giác như ga không đều. Thử nhả phanh hẳn trên đoạn thoáng chậm, chỉ giữ ga: xe trôi đều không?
Ba phép so giúp bạn tách “giật vì phối hợp ga phanh chưa quen” ra khỏi “giật thật sự từ hệ truyền lực”. Sau đó, bốn dấu hiệu dưới đây gợi ý xe cần được kiểm tra:
-
Tiếng máy lên xuống thất thường dù tay giữ nguyên một tư thế, không lùi không tiến.
-
Xe giật theo từng nhịp rõ rệt trên đường bằng, ga ổn định.
-
Ở ga nhỏ, có tiếng “roắc” hoặc rít nhẹ từ phía puli, rồi hết khi mở ga lớn.
-
Cùng hiện tượng kéo dài qua nhiều ngày, không chỉ một buổi kẹt xe.
Nếu có thêm rung bất thường khi tăng tốc, đọc thêm bài xe ga rung nhẹ khi tăng tốc: hiểu nguyên nhân để đối chiếu, vì nhóm lỗi puli và bi trong cụm vô lăng hay đi kèm nhau.
Kỹ thuật giữ ga ổn định khi bò chậm
Phần còn lại, khi xe khỏe và chỉ “khó ở” vì vùng nhạy, là kỹ thuật. Bốn điểm đáng luyện:
-
Ngồi cho nhẹ: dồn trọng lượng về phía sau, hai tay thả lỏng trên ghi đông. Tay gồng, người đổ về trước làm mọi rung động truyền thẳng vào cổ ga, xe giật theo tay bạn.
-
Dùng lượng ga “có mốc”: thay vì giữ ga lơ lửng, chọn một mức ga nhỏ vừa đủ và cố định cổ tay bằng cách tựa khuỷu hoặc để ý một điểm tựa; cổ tay ổn thì ga ổn.
-
Kết hợp phanh sau bằng chân thay vì phanh tay trước khi bò: phanh chân nhỏ giọt đều hơn, tay bạn chỉ chuyên trách ga. Đây là điểm khác biệt lớn giữa bò chậm an toàn và luống cuống.
-
Tận dụng quán tính: thấy dòng xe phía trước nhích, mở ga nhích một nhịp mạnh vừa đủ rồi nhả, cho xe trôi theo đà, thay vì ép ga li ti liên tục. Xe ga trôi rất êm khi có đà; giật chỉ xảy ra khi ta đòi hỏi xe “rình” ở ga chết.
Một mẹo nhỏ khi trời nắng nóng hoặc xe mới nhận: cho xe chạy ấm vài phút đầu nhẹ nhàng. Xe ga lạnh, dầu chưa tuần hoàn đều, vùng ga nhỏ nhạy hơn hẳn; hiện tượng giật lúc đầu buổi thường tự êm lại sau vài ki-lô-mét.
Khi nào cần báo cửa hàng cho thuê
Với xe thuê, ranh giới nên báo khá rõ: nếu bò chậm chỉ giật trong vùng ga nhỏ, kỹ thuật trên đã xử lý được phần lớn, không cần gọi. Nhưng nếu xe giật cả khi mở ga nhích mạnh trên đường bằng, phát ra tiếng lạ từ puli, hoặc giật kèm cảm giác “tuột lực” đột ngột giữa lúc tăng tốc, thì nên dừng và gọi cửa hàng. Mô tả theo cấu trúc: hiện tượng (giật ở ga nào, tốc độ bao nhiêu), điều kiện (đường bằng hay gợn, xe đã chạy lâu chưa), và tiếng kèm theo nếu có.
Đừng tự mở nắp che puli của xe thuê: cụm vô lăng có lò xo cuộn và bi, tháo sai lệch vừa hại xe vừa rắc rối trách nhiệm hợp đồng. Với các hiện tượng nhỏ hơn ở cốp xe ga, như cốp không mở được lúc trả xe, cách xử lý đã có bài riêng cốp xe ga không mở được lúc trả xe; còn nhóm ga và puli thì để cửa hàng lo là chuẩn nhất.
Ghi nhớ
Bò chậm là chế độ khó nhất của xe ga: vùng ga nhỏ vốn nhạy, tay rung hay phối hợp ga phanh chưa quen cũng làm xe giật. So sánh nhanh với tốc độ, mặt đường và phanh để tách lỗi người lái khỏi lỗi xe; luyện cổ tay ổn, phanh chân, và đi theo quán tính cho êm. Giật cả khi mở ga rõ, tiếng lạ từ puli, hay tuột lực đột ngột thì gọi cửa hàng, không tự tháo. Muốn đọc thêm kỹ năng xe ga trong phố, chuyên mục xe máy & dòng xe luôn có bài mới.