Chiều hè ở Hà Nội, bạn ghé chợ Long Biên ăn thử múi sầu riêng, mấy quả vải chín ngay bên sạp, rồi dắt xe máy đi tiếp. Nhiều người hỏi: ăn sầu riêng đo nồng độ cồn có bị báo không? Câu trả lời thận trọng là có thể. Trái cây chín kỹ, dập nát hoặc để lâu có thể đã lên men, và phần còn đọng trong miệng có thể khiến máy đo hơi thở ghi nhận cồn trong thời gian ngắn. Bài này giải thích vì sao, cách nhận ra quả đã lên men, và nên làm gì nếu vừa ăn xong mà phải đi xe.
Luật không phân biệt cồn đến từ đâu
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025, liệt kê tại Điều 9 khoản 2 một hành vi bị nghiêm cấm:
“Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.”
Điều luật nói về cồn trong máu hoặc hơi thở, không phân biệt nguồn gốc. Luật giao Bộ Y tế quy định về xác định nồng độ cồn và nồng độ cồn nội sinh trong máu (Điều 87 khoản 5), còn Điều 67 khoản 2 cho phép lực lượng chức năng sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ khi phát hiện vi phạm. Bài viết không nêu ngưỡng đo hay mức phạt; các nội dung đó thuộc văn bản chuyên ngành và có thể được điều chỉnh.
Vì sao trái cây chín kỹ hoặc để lâu có thể sinh cồn
Lên men là quá trình nấm men và vi sinh vật chuyển hóa đường trong thực phẩm. Trái cây ngọt, chín mọng là môi trường thuận lợi cho quá trình này, nhất là khi:
- Quả đã chín quá. Thịt quả mềm nhũn, đường nhiều, vỏ bắt đầu nứt hoặc thâm.
- Quả bị dập. Vải chở cả sọt dễ bị đè, mít bổ ra rồi để múi lộ ngoài không khí.
- Để lâu ở chỗ nóng. Hộp trái cây bóc sẵn để trong cốp xe cả buổi chiều oi bức có thể đổi mùi khá nhanh.
- Ngâm đường hoặc ủ kín. Trái cây dầm để qua đêm cũng có thể lên men.
Chúng tôi không đưa ra con số về lượng cồn trong từng loại quả, vì nó phụ thuộc độ chín, cách bảo quản và thời gian để.
Ăn sầu riêng đo nồng độ cồn: vì sao máy có thể báo
Máy đo cầm tay ở các chốt kiểm tra phân tích hơi thở bạn thổi ra. Nếu ngay trước đó bạn vừa ăn quả đã lên men, phần thịt quả và nước quả còn bám ở răng, lưỡi, kẽ má có thể làm hơi thở đi qua miệng mang theo một lượng cồn. Thiết bị khi đó có thể ghi nhận cồn dù bạn không uống giọt rượu bia nào.
Sầu riêng, vải và mít hay được nhắc đến vì chúng ngọt, thơm đậm và dễ chín quá trong mùa nóng. Tuy vậy, không loại quả nào chắc chắn khiến máy báo, cũng không loại nào chắc chắn không. Hiện tượng này thường được mô tả là tạm thời, nhưng kéo dài bao lâu tùy từng người, nên bài viết không nêu mốc thời gian.
Nếu bạn ăn trái cây cùng lúc với rượu bia thì đó không còn là chuyện trái cây nữa: hãy coi như đã dùng đồ uống có cồn.
Nhận biết quả đã lên men khi mua ở chợ
Dù ở chợ Long Biên, chợ Đồng Xuân hay xe hoa quả dọc đê Yên Phụ, bạn có thể dùng mắt, mũi và tay để loại bớt quả có dấu hiệu lên men.
Sầu riêng
- Mùi chua gắt, hăng như men rượu lẫn trong mùi thơm quen thuộc.
- Múi nhão, chảy nước, có vị cay tê nhẹ ở đầu lưỡi.
- Vỏ nứt toác từ lâu, phần thịt lộ ra đã sẫm màu.
Vải chín
- Vỏ chuyển nâu thâm, mềm khi bóp, có chỗ rỉ nước.
- Cùi vải ngả màu đục, vị chua lên và có mùi như rượu nếp.
- Cả chùm để trong túi ni lông kín từ hôm trước, khi mở ra thấy hơi nồng.
Mít để lâu
- Múi mềm nhũn, sẫm màu, nhớt hơn bình thường.
- Mùi thơm chuyển sang mùi chua, có cảm giác hơi cay khi ăn.
- Mít bổ sẵn bọc màng để ngoài trời nắng cả buổi.
Những quả như vậy tốt nhất là bỏ. Mua vừa đủ ăn trong ngày và cất ngăn mát tủ lạnh sẽ giúp tránh phần lớn rắc rối.
Vừa ăn xong mà phải đi xe: nên làm gì
Cách đơn giản nhất là đi trước, ăn sau: mang trái cây về nhà rồi hãy thưởng thức, thay vì ăn tại sạp rồi chạy ngay qua cầu Chương Dương.
Nếu đã lỡ ăn rồi mà vẫn phải đi:
- Súc miệng kỹ bằng nước lọc, uống thêm nước, đánh răng nếu có điều kiện, để giảm phần thịt quả còn đọng trong miệng.
- Chờ một lúc trước khi lên xe. Chúng tôi không nêu con số cụ thể; hãy để dư thời gian thay vì canh sát giờ.
- Đừng dùng nước súc miệng có cồn để át mùi. Việc này có thể làm tình hình tệ hơn, xem bài nước súc miệng, siro ho và thuốc xịt họng có cồn.
- Nếu quả có mùi rượu rõ rệt, hoặc bạn ăn kèm rượu bia, đừng tự lái. Đi taxi, xe ôm hoặc nhờ người tỉnh táo chở về.
Súc miệng và chờ đợi không phải cách bảo đảm kết quả đo. Nhai kẹo cao su hay ăn chanh chỉ đổi mùi hơi thở, không xử lý được cồn.
Nếu bị kiểm tra và máy báo có cồn
Giữ bình tĩnh, hợp tác, nói rõ bạn vừa ăn quả gì và cách đây bao lâu, hỏi rõ các bước tiếp theo. Đọc kỹ giấy tờ trước khi ký và giữ bản được giao.
Nếu đang đi xe thuê, đừng cầm lái khi hơi thở có thể còn cồn, và báo cho cửa hàng sớm nếu có sự việc. Các bước cụ thể nằm trong bài trình chủ xe thuê khi bị xử lý nồng độ cồn. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở cửa từ 09:00 đến 21:00; mọi câu hỏi về chính sách cửa hàng xin xác nhận trực tiếp qua số 0942467674 trong khung giờ này. Với trường hợp đã uống rượu bia tối hôm trước, xem thêm đêm trước uống nhiều, sáng sau có bị xử lý nồng độ cồn không.
Ghi chú về nguồn và giới hạn của bài
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, và không phải lời khuyên y khoa cho từng người. Phần trích luật dẫn theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 9 khoản 2, Điều 67 khoản 2, Điều 87 khoản 5. Mức xử phạt cụ thể thuộc Nghị định 168/2024/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, nếu có; hãy tra văn bản hiện hành khi cần.
Tóm lại, trái cây chín quá, dập hoặc để lâu có thể lên men, và ăn xong rồi thổi ngay thì máy đo có thể ghi nhận cồn. Chọn quả tươi, ăn sau khi đến nơi, súc miệng và chờ nếu đã lỡ ăn, còn khi có mùi rượu rõ hay đã dùng đồ uống có cồn thì nhờ người khác chở. Các bài khác cùng chủ đề nằm trong mục nồng độ cồn, và các quy định khi đi xe máy ở Hà Nội được gom ở chuyên mục an toàn và pháp lý.