Ca tối ở một quán bar phố cổ hay nhà hàng ven hồ Tây thường kết thúc khi phố đã vắng. Chuyện bartender đi xe máy về khuya là thường ngày, và trong ca bạn có thể đã nếm vài ngụm cocktail để chỉnh vị, đầu bếp đã nếm nồi sốt vang hay món đốt rượu nhiều lần. Bạn không uống cho vui, chỉ làm đúng việc. Nhưng hơi thở và máu không phân biệt lý do. Bài này giải thích vì sao việc nếm trong ca vẫn có thể để lại cồn, và cách sắp xếp ca, đi lại để không cầm lái khi còn cồn.
Luật không phân biệt uống vì vui hay nếm vì việc
Khoản 2 Điều 9 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 (hiệu lực từ 01/01/2025) xếp vào nhóm hành vi bị nghiêm cấm việc:
“Điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn.”
Câu luật không có ngoại lệ cho người nếm vì nghề, cũng không hỏi cồn đến từ ly cocktail hay thìa nước sốt. Theo Điều 2 của Luật, phương tiện giao thông đường bộ gồm cả xe cơ giới lẫn xe thô sơ, nên đổi sang xe đạp hay xe đạp điện cũng không phải lối thoát.
Việc xác định nồng độ cồn do Bộ Y tế quy định (khoản 5 Điều 87). Bài viết không nêu ngưỡng đo, mức phạt hay thời gian cồn rời khỏi cơ thể; mức xử phạt cụ thể thuộc Nghị định 168/2024/NĐ-CP và các văn bản sửa đổi, nếu có.
Nếm rồi nhổ ra: vì sao vẫn có thể còn cồn
Nhiều bartender quen nếm rồi nhổ ngay, nhiều đầu bếp chỉ chấm đầu thìa. Cách làm đó giúp hạn chế lượng rượu vào người, nhưng chưa chắc làm hết cồn. Có mấy lý do:
- Cồn có thể còn đọng trong khoang miệng. Ngay sau khi nếm, máy đo hơi thở có thể ghi nhận phần cồn còn trong miệng, dù bạn không nuốt.
- Khó nhổ ra trọn vẹn. Một phần nhỏ có thể trôi xuống họng mà bạn không để ý, nhất là khi đang vội lúc quầy đông khách.
- Nếm nhiều lần cộng lại. Một ngụm thì ít, nhưng chỉnh vị cả chục món trong ca dài là chuyện khác.
- Thói quen dễ trượt. Đến cuối ca, khi mệt, nhiều người nuốt luôn thay vì nhổ.
Súc miệng bằng nước lọc không bảo đảm làm sạch hết, còn nước súc miệng có cồn thì có thể làm tình hình tệ hơn, xem bài nước súc miệng, siro ho có cồn trước khi chạy xe. Kết luận thận trọng: đã nếm thứ có cồn trong ca thì đừng coi việc nhổ ra là tấm vé để tự lái về.
Những lần nếm trong ca dễ bị xem nhẹ
Người làm nghề thường không coi đây là “uống”, nên càng dễ quên đếm.
Ở quầy pha chế
- Nếm để cân lại độ chua, ngọt khi đổi lô nguyên liệu.
- Thử một loại rượu mới nhập hoặc công thức mới trước khi đưa vào thực đơn.
- Nếm lại ly khách trả về để biết sai ở đâu.
- Được khách quen mời “một ly cuối” khi quán sắp đóng cửa.
Trong bếp
- Nếm nước sốt vang, món om có bia, món rưới rượu rồi đốt lửa trên chảo.
- Nếm món tráng miệng có rượu rum hay rượu mùi không qua đun.
- Thử món mới cùng bếp trưởng, mỗi món một chút.
Với món nấu, một phần cồn có thể bay hơi, nhưng lượng còn lại tùy cách nấu, nên không thể khẳng định món nào là hết cồn. Bài bò sốt vang, tiramisu hay cà phê pha rượu rum phân tích kỹ phía người ăn. Ở đây, khác biệt là người làm nghề nếm lặp lại nhiều lần trong một ca.
Sắp xếp ca để không phải lái khi còn cồn
Không có mẹo nào làm cồn biến mất nhanh hơn. Cà phê đặc, kẹo bạc hà hay rửa mặt chỉ làm bạn thấy tỉnh, còn thời gian mới là yếu tố duy nhất, và bài viết không nêu mốc vì mỗi người một khác. Vì vậy việc nên làm nằm ở khâu sắp xếp:
- Bàn với quản lý từ đầu. Nói rõ bạn đi xe máy về, đề nghị phân việc nếm cho người không phải tự lái trong ca đó, nếu quán làm được.
- Dùng dụng cụ nếm nhỏ và nhổ vào cốc riêng, đừng nếm thẳng từ bình lắc hay nồi.
- Ghi số lần nếm trong ca. Khi con số nhiều hơn thường lệ, hãy tự coi hôm đó là ngày không lái.
- Ngày thử thực đơn, thử rượu mới, sự kiện có rượu: xác định trước khi đi làm rằng hôm đó về bằng cách khác.
- Không nhận ly mời cuối ca nếu vẫn định tự lái. Một lời từ chối lịch sự thì khách quen thường thông cảm.
Phương án cho bartender đi xe máy về khuya
Phần lớn người làm quán bar, nhà hàng ở Hoàn Kiếm và Tây Hồ không ở ngay cạnh chỗ làm. Từ phố Tạ Hiện về Long Biên phải qua cầu Chương Dương, từ đường Quảng An về Cầu Giấy cũng là một quãng đường đêm vắng, xe tải chạy nhanh. Khi đã nếm thứ có cồn, có thể chọn:
- Gọi taxi hoặc xe ôm công nghệ. Khu phố cổ và quanh hồ Tây dễ gọi xe ngay cả lúc khuya.
- Đi cùng đồng nghiệp không nếm và cùng hướng về.
- Để xe lại qua đêm. Hỏi trước chỗ gửi xe gần quán xem có nhận giữ qua đêm không, rồi sáng hôm sau quay lại lấy.
- Nhờ người nhà đón nếu nhà không quá xa.
- Nghỉ lại gần chỗ làm những hôm làm muộn, nếu điều kiện cho phép.
Hôm không nếm gì, đường về khuya vẫn cần cẩn thận: kiểm tra đèn trước khi ra về, mặc áo có phản quang, giữ tốc độ vừa phải. Sau ca dài mà thấy buồn ngủ, mắt díp lại thì dừng nghỉ hoặc gọi xe, đừng cố.
Nếu bạn đi làm bằng xe thuê
Nguyên tắc không đổi: đã nếm hay uống thứ có cồn thì không lái, kể cả xe thuê. Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 đến 21:00. Thời gian, chi phí giao nhận và mọi câu hỏi về chính sách cửa hàng xin xác nhận trực tiếp qua số 0942467674 trong khung giờ này. Người làm ca đêm thuê xe lâu ngày có thể tham khảo thêm bài làm ca trực dài đi xe máy thuê tháng về nhà.
Nguồn và lưu ý
Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, và không phải lời khuyên y khoa cho từng người. Phần trích luật dẫn theo Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 và văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH: Điều 2, Điều 9 khoản 2, Điều 87 khoản 5, đối chiếu nguyên văn bản hợp nhất.
Tóm lại, nếm vì nghề vẫn là đưa cồn vào miệng, và nhổ ra chưa chắc đã hết. Hãy quyết định cách về nhà trước khi vào ca. Các bài khác cùng chủ đề ở mục nồng độ cồn, và quy định khi đi xe máy ở Hà Nội được gom tại chuyên mục an toàn và pháp lý.