Xe tay ga cạ gầm là chuyện khách thuê kể với tôi gần như tuần nào cũng có: đang đi trong ngõ thì nghe “két” dưới sàn, hoặc dắt xe lên dốc vào nhà thì chân chống giữa quệt xuống bậc. Thường không hỏng gì nặng, nhưng quệt nhiều lần thì chân chống, ống xả và đáy máy đều chịu trận. Dưới đây là những chỗ ở Hà Nội dễ quệt nhất và cách cho xe qua êm.
Vì sao xe tay ga cạ gầm dễ hơn xe số
Xe số như Honda Wave có khung cao, phần thấp nhất nằm gọn hai bên. Xe tay ga thì sàn để chân rộng và phẳng, khối động cơ nằm thấp phía sau, chân chống giữa treo ngay bên dưới. Bánh lại nhỏ, nên khi bánh trước đã lên đỉnh gờ thì phần giữa xe vẫn đang ở thấp.
Mỗi lần chở người ngồi sau hoặc để đồ nặng trên xe, giảm xóc sau lún xuống và khoảng sáng gầm hẹp lại. Cùng một cái gờ, đi một mình thì qua êm, chở thêm người là quệt. Vision, Click hay Air Blade đều có thể gặp, mức độ tùy đời xe và độ mòn giảm xóc. Chỗ hay chạm nhất là chân chống giữa, mép dưới sàn để chân và đáy cụm động cơ, ống xả.
Những chỗ ở Hà Nội dễ làm xe ga quệt chân chống giữa
Gờ giảm tốc tự làm trong ngõ dân cư
Nhiều ngõ ở Đống Đa, Thanh Xuân, Hoàng Mai có gờ bê tông do người dân tự đổ trước cổng, trước nhà trẻ, hoặc gờ cao su bắt vít xuống đường. Loại tự làm thường cao, dựng đứng, đỉnh nhọn như sống trâu. Đi nhanh qua thì bánh trước nảy lên, thân xe dằn xuống, chân chống giữa cào thẳng vào đỉnh gờ.
Gờ ở khu đô thị mới và lối vào tòa nhà
Khu đô thị mới như Mỹ Đình, Dương Nội hay các khu ven sông bên Long Biên thường có gờ trước sảnh và trước cổng xuống hầm. Gờ ở đây đều hơn nhưng hay đặt thành cụm hai ba cái liền nhau. Xe vừa nhún sau gờ thứ nhất đã gặp gờ thứ hai, giảm xóc chưa kịp hồi nên rất dễ chạm.
Dốc dắt xe vào nhà ống
Nhà ống gần như nhà nào cũng có tấm dốc dắt xe: tấm sắt, bê tông đổ tạm hay vài viên gạch kê. Chỗ nguy hiểm là hai điểm gãy góc, từ mặt đường lên dốc và từ đỉnh dốc vào nền nhà. Dốc ngắn mà cao thì đỉnh dốc thành một cái sống, gầm xe đè đúng lên đó.
Mép dốc hầm chung cư
Điểm hay quệt là đoạn chuyển từ mặt bằng sang dốc và từ dốc xuống sàn. Ở đáy dốc, bánh trước đã chạm sàn phẳng còn bánh sau vẫn trên dốc, phần giữa xe thấp nhất. Rãnh thoát nước có nắp gang nhô mép ngay chân dốc cũng đủ làm chân chống chạm.
Nhìn gờ và dốc thế nào để biết có cạ hay không
Không cần thước đo, chỉ cần để ý mấy điểm trước khi tới nơi:
- Gờ dựng đứng, đỉnh nhọn, hai sườn ngắn là loại dễ làm cạ.
- Vết xước trắng, sơn bong ở giữa gờ hay mép dốc nghĩa là nhiều xe đã quệt đúng chỗ đó.
- Đang chở người hay có thùng đồ trên sàn thì coi như gầm thấp hơn bình thường.
Cách cho xe ga qua gờ giảm tốc cao
Đi chậm là chưa đủ, cần thêm đúng góc và đúng nhịp ga:
- Giảm tốc từ trước gờ vài thân xe, sát gờ thì chỉ còn tốc độ đi bộ nhanh. Không phanh gấp khi bánh đang trên gờ, vì đầu xe chúi xuống làm gầm hạ thấp thêm.
- Nhả ga khi bánh trước chạm gờ để bánh tự lăn lên. Bánh trước qua đỉnh rồi mới mở ga thật nhẹ cho bánh sau leo đều, đừng vít ga cho xe chồm qua.
- Gờ cao mà hẹp thì có thể đi chéo nhẹ để hai bánh qua lệch nhau, gầm không đè trọn lên đỉnh. Chéo nhiều dễ trượt bánh, nhất là khi gờ ướt hoặc có cát.
- Nhiều gờ chừa khe hai bên cho nước chảy. Khe đủ rộng, phẳng và không có người đi bộ thì đi vào khe là gọn nhất.
- Chở người thì báo trước “có gờ” để người sau ngồi yên, không nhổm lên rồi dằn xuống đúng lúc qua đỉnh.
Gờ quá cao, nhìn đã biết chắc sẽ quệt, thì cho người ngồi sau xuống đi bộ qua, mình lái qua rồi đón. Mất chưa tới một phút mà đỡ được cả cái chân chống. Cách giữ thân người khi qua đoạn xóc và đi qua đoạn rễ cây trồi cũng áp dụng được ở đây.
Đưa xe lên dốc dắt vào nhà mà không quệt chân chống giữa
Đây là chỗ xe khách cạ nhiều nhất, vì ai cũng muốn lấy đà cho nhanh. Làm theo thứ tự này:
- Dừng thẳng trước dốc, cho người ngồi sau xuống và nhấc đồ nặng trên sàn ra.
- Dốc ngắn, thoải và bạn đã quen tay thì ngồi trên xe, mở ga nhẹ và đều cho xe bò lên, hai chân sẵn sàng chống.
- Dốc dựng đứng hoặc đỉnh dốc nhô cao hơn nền nhà thì tắt máy, dắt bộ. Ngón tay đặt sẵn trên tay phanh, đẩy cho bánh trước qua đỉnh, dừng một nhịp rồi mới đẩy tiếp bánh sau.
- Dắt xe ra thì làm ngược lại và luôn giữ phanh, chi tiết trong bài dắt bộ xe tay ga xuống dốc nhà, dốc hầm.
Xuống và lên dốc hầm chung cư
Xuống hầm, giữ tốc độ chậm và đều từ đầu dốc, bóp phanh nhẹ cả hai tay thay vì phanh gấp ở đáy. Tới đoạn chuyển sang sàn hầm thì để xe tự lăn, vì phanh mạnh lúc này làm đầu xe chúi đúng khi gầm đang thấp nhất. Lên dốc thì mở ga đều từ chân dốc, đừng dừng giữa dốc rồi giật ga.
Nghe tiếng két dưới gầm: kiểm tra gì và báo tiệm thế nào
Lỡ quệt thì đừng phanh gấp giữa đường. Đi chậm vào chỗ an toàn, tắt máy và kiểm tra:
- Chân chống giữa bật lên gọn, lò xo kéo chặt, không lủng lẳng.
- Chân chống nghiêng gập lên được, không bị cong.
- Mép sàn để chân, ống xả không nứt vỡ; nổ máy lại không có tiếng lạ.
- Đỗ vài phút không thấy giọt dầu dưới gầm.
Chân chống lỏng, kêu lạch cạch hoặc rỉ dầu thì dừng lại gọi tiệm. Xe thuê ở tiệm tôi, bạn gọi 0942 467 674, nói rõ vị trí và chụp ảnh chỗ quệt. Chi phí sửa nếu có được xác nhận trực tiếp với cửa hàng. Khi trả xe ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Long Biên, cứ nói thẳng xe đã cạ ở đâu để thợ kiểm tra đúng chỗ.
Thói quen nhỏ để đỡ cạ gầm khi thuê xe ga
- Lúc nhận xe, hỏi tiệm xem giảm xóc sau thế nào, xe có hay cạ không.
- Đồ nặng đặt giữa sàn, đừng dồn ra đuôi; tải tối đa xem bài tra tải trọng của xe tay ga.
- Ngõ quen có gờ cao mà có lối khác thì đi lối khác.
Đọc thêm các bài trong mục xe tay ga và trang kinh nghiệm xe máy trước khi chọn mẫu xe cho đường đi hằng ngày.