Khách gọi đặt xe ở tiệm thỉnh thoảng nói: “Tôi có bằng B lái ô tô mấy năm rồi, thuê chiếc Vision được chứ?”. Câu trả lời ngắn: có bằng ô tô đi xe 50cc thì được, nhưng không phải nhờ tấm bằng ấy, còn xe 110cc thì vẫn cần bằng xe máy. Bài này giải thích vì sao, dựa trên Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, và cách chọn xe thuê ở Hà Nội cho đúng với giấy tờ bạn đang có.
Vì sao bằng ô tô không thay được bằng xe máy
Điều 57 của Luật 36/2024 chia giấy phép lái xe thành nhiều hạng, mỗi hạng gắn với một nhóm xe cụ thể:
- Hạng A1: xe mô tô hai bánh có dung tích xi lanh đến 125 cm3 hoặc động cơ điện có công suất đến 11 kW.
- Hạng A: xe mô tô hai bánh trên 125 cm3 hoặc trên 11 kW, kèm các loại xe của hạng A1.
- Hạng B: ô tô chở người đến 8 chỗ, không kể chỗ người lái, cùng ô tô tải và ô tô chuyên dùng cỡ nhỏ theo khối lượng thiết kế.
Danh mục xe của hạng B không có xe mô tô hai bánh. Bằng B1, B2 cấp theo quy định cũ trước năm 2025 cũng chỉ dành cho ô tô. Vì vậy, câu hỏi bằng B có lái được xe máy không có đáp án rõ: không.
Lý do không chỉ nằm ở giấy tờ. Lái ô tô là ngồi trong khoang có khung, bốn bánh tự đứng vững, phanh bằng chân. Xe hai bánh đòi giữ thăng bằng, phanh bằng tay, nghiêng người khi vào cua, và người lái không có gì che chắn. Bài sát hạch hạng A1 kiểm tra đúng những kỹ năng đó.
Có bằng ô tô đi xe 50cc: được, vì xe gắn máy không cần bằng
Khoản 1 Điều 56 yêu cầu người lái có giấy phép lái xe phù hợp, trừ người lái xe gắn máy. Khoản 4 cùng điều chỉ đòi người lái xe gắn máy đủ tuổi và sức khỏe, trong đó Điều 59 cho phép người đủ 16 tuổi trở lên điều khiển xe gắn máy.
Theo Điều 34, xe gắn máy là xe có vận tốc thiết kế không lớn hơn 50 km/h, nếu dùng động cơ nhiệt thì dung tích không lớn hơn 50 cm3. Như vậy, bằng ô tô lái xe 50cc thực chất là: bạn được đi xe 50cc như mọi người lớn khác, tấm bằng B không thêm hay bớt quyền gì.
Điều kiện cần kiểm tra trước khi đi:
- Xe đúng là xe gắn máy. Xem dòng dung tích trên giấy đăng ký xe. Xe máy điện thì tùy công suất và vận tốc thiết kế, hỏi cửa hàng để biết chiếc xe thuộc nhóm nào.
- Mang đủ giấy của xe. Giấy đăng ký và chứng nhận bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự, chi tiết ở bài đi xe 50cc không cần bằng lái nhưng vẫn phải mang gì.
- Mang căn cước để chứng minh bạn là ai khi được kiểm tra.
Bằng ô tô không giúp gì nếu xe gặp sự cố. Nếu chẳng may va chạm khi đi xe 50cc, cách xử lý tại chỗ có trong bài chưa có bằng lái mà đi xe 50cc va chạm với xe khác.
Muốn thuê xe 110cc thì cần hạng bằng nào
Xe 110cc vượt mức 50 cm3 nên là xe mô tô, người lái phải có giấy phép lái xe hạng A1 trở lên. Cụ thể:
- Xe đến 125 cm3: cần hạng A1 hoặc hạng A.
- Xe trên 125 cm3: cần hạng A.
- Bằng A1 cấp trước ngày 01/01/2025: theo hướng dẫn chuyển tiếp, vẫn được lái xe mô tô hai bánh từ 50 cm3 đến dưới 175 cm3.
Các mẫu xe phổ biến ở tiệm như Honda Wave, Honda Vision, Honda Click hay Yamaha Mio đều cần bằng xe máy. Riêng Air Blade có nhiều phiên bản dung tích, nên xem giấy đăng ký của chiếc xe cụ thể để biết cần A1 hay A.
Đi xe 110cc khi chỉ có bằng ô tô thì sao
Người lái khi đó bị coi là không có giấy phép lái xe phù hợp với loại xe đang điều khiển. Mức xử phạt nằm trong Nghị định 168/2024/NĐ-CP. Người giao xe cho người không đủ điều kiện lái cũng có thể bị xử lý. Mức phạt và quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ.
Nặng hơn chuyện phạt là khi va chạm: bạn vừa phải giải quyết hậu quả, vừa ở thế yếu vì lái xe không đúng hạng bằng.
Người quen lái ô tô chuyển sang xe hai bánh cần đổi gì
Kể cả khi chỉ đi xe 50cc, người quen lái ô tô thường mắc vài thói quen:
- Tìm bàn đạp phanh. Xe tay ga 50cc phanh bằng hai tay, nên tập bóp đều cả hai trước khi ra phố. Vị trí nút đề, còi, xi nhan có ở bài làm quen các nút trên tay lái xe 50cc thuê.
- Quên mình nằm trong điểm mù của ô tô. Ngồi sau vô lăng bạn biết điểm mù ở đâu, giờ hãy tránh đứng lâu ở đúng chỗ đó.
- Đi theo làn ô tô. Xe 50cc chạy chậm nên đi về bên phải, không chen vào làn xe chạy nhanh.
- Ước lượng quãng phanh như ô tô. Bánh nhỏ, đường ướt thì quãng phanh dài hơn bạn tưởng.
Ví dụ: bạn nhận xe ở Bồ Đề, Long Biên, định qua cầu Chương Dương sang Hoàn Kiếm. Hãy chạy vài vòng ở các ngõ quanh Nguyễn Văn Cừ cho quen tay phanh, rồi mới lên cầu vào giờ thưa xe, tránh khung giờ tan tầm.
Hai khách cùng có bằng B, hai lựa chọn khác nhau
Khách thứ nhất ở Gia Lâm vài ngày, chỉ đi chợ, đi làm quanh Long Biên. Xe 50cc là đủ, hợp pháp và nhẹ nhàng cho quãng ngắn.
Khách thứ hai muốn chở bạn đi Ba Vì trong ngày. Quãng đường xa, dốc dài, xe 50cc không hợp, như phân tích ở bài xe 50cc lên Ba Vì hay Tam Đảo có nổi không. Muốn đi xe 110cc thì phải có bằng A1 trước; chưa có thì nên đổi kế hoạch, đi phương tiện khác lên đó, chứ đừng liều.
Nếu bạn sẽ ở Hà Nội lâu dài, học và sát hạch hạng A1 tại cơ sở đào tạo lái xe là việc đáng làm. Thủ tục và hồ sơ theo hướng dẫn của cơ quan quản lý sát hạch tại thời điểm đăng ký.
Khi đặt xe ở tiệm: nói rõ bạn có bằng gì
Khi gọi đặt xe, hãy nói ngay bạn có bằng ô tô hay đã có bằng xe máy, để cửa hàng tư vấn đúng loại xe. Khi đã có A1, bạn có thể tham khảo giá ngày trên bảng giá: Honda Wave 150.000 đ, Honda Vision 200.000 đ. Giá xe 50cc và xe máy điện cần liên hệ để xác nhận. Tiệm có giữ giấy tờ tùy thân hay không thì hỏi cửa hàng khi đặt xe.
Liên hệ Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội, số 0942 467 674, mở cửa 09:00–21:00.
Nếu đang chọn giữa xe 50cc và xe lớn hơn, đọc thêm ở chuyên mục xe 50cc và các bài chung trong mục xe máy.