Tuần nào tôi cũng nghe vài bạn học sinh hỏi nhỏ: có cách nào độ xe 50cc chạy nhanh hơn một chút không, vì đi cùng bạn bè cứ bị bỏ lại phía sau. Câu trả lời của người làm xe là không nên, và không chỉ vì luật. Chiếc xe 50cc được thiết kế trọn bộ cho tốc độ thấp: máy, phanh, lốp, khung và giảm xóc đi cùng nhau.
Bài là thông tin tham khảo, không hướng dẫn cách độ xe. Quy định có thể thay đổi, nên hãy đối chiếu văn bản mới nhất khi cần áp dụng cho trường hợp cụ thể.
Độ xe 50cc chạy nhanh thường là những kiểu gì
Ở các tiệm sửa xe, “làm cho bốc” với xe 50cc thường rơi vào vài nhóm dưới đây. Tôi nêu tên để phụ huynh nhận ra, không đi vào cách làm:
- Độ máy xe 50cc: thay bộ xi lanh, piston lớn hơn để tăng dung tích, dân trong nghề hay gọi là lên nòng.
- Thay chế hòa khí, lọc gió, pô: cho máy ăn xăng nhiều hơn, xả thoáng hơn, tiếng nổ to hơn.
- Đổi tỉ số truyền: thay nhông, đĩa để xe đạt tốc độ cao hơn ở cùng vòng tua.
- Tháo bộ phận giới hạn tốc độ ở những xe có trang bị.
Điểm chung: xe không còn đúng như lúc xuất xưởng, trong khi phần còn lại của xe vẫn là đồ tính cho tốc độ thấp.
Xe 50cc thay đổi kết cấu: luật 2024 nói gì
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2025, có mấy chỗ cần đọc cùng nhau.
Xe gắn máy là gì. Điểm g khoản 1 Điều 34 định nghĩa xe gắn máy là xe có vận tốc thiết kế không lớn hơn 50 km/h; nếu dùng động cơ nhiệt thì dung tích làm việc không lớn hơn 50 cm3. Xe vượt các ngưỡng này thuộc nhóm xe mô tô.
Cải tạo xe là gì. Khoản 7 Điều 2 định nghĩa cải tạo xe là việc thay đổi đặc điểm của xe đã được cấp đăng ký xe, biển số xe, “dẫn đến thay đổi về kiểu loại xe theo quy định của cơ quan có thẩm quyền”. Trong danh sách hành vi bị nghiêm cấm ở Điều 9, khoản 11 mở đầu bằng cụm “cải tạo trái phép”.
Ai được lái loại nào. Theo Điều 59, người đủ 16 tuổi được điều khiển xe gắn máy, còn giấy phép lái xe để lái xe mô tô chỉ cấp cho người đủ 18 tuổi.
Ghép lại sẽ thấy vấn đề. Xe 50cc bị nâng dung tích hay tốc độ vượt ngưỡng có thể không còn khớp với định nghĩa xe gắn máy, cũng không khớp thông số trên giấy đăng ký. Người 16, 17 tuổi đi chiếc xe đó gặp rủi ro kép: xe sai thông số, người lái có thể chưa đủ điều kiện cho loại xe mới. Xe cụ thể có bị coi là cải tạo trái phép hay không do cơ quan có thẩm quyền kết luận; bài không kết luận thay.
Nghị định 168/2024/NĐ-CP có nhóm hành vi tự ý thay đổi khung, máy, hình dáng, kích thước, đặc tính của xe. Bài không nêu số điều hay mức phạt vì các mức này có thể được sửa đổi.
Tốc độ tối đa vẫn chỉ là 40 km/h
Theo Thông tư 38/2024/TT-BGTVT, tốc độ tối đa của xe gắn máy là 40 km/h, kể cả khi đường thoáng. Xe 50cc đi đúng tốc độ cho phép không cần thêm sức máy. Xe độ chỉ “có ích” khi người lái định chạy vượt mức đó, tức là đã tính trước chuyện vi phạm.
Trên những trục như Phạm Văn Đồng, Nguyễn Văn Cừ hay đường Láng, xe 50cc chậm hơn dòng xe là bình thường. Cứ giữ phía bên phải, không đua theo xe dung tích lớn.
Phanh, lốp không theo kịp tốc độ
Đây là phần tôi muốn phụ huynh đọc kỹ nhất. Máy có thể được độ cho mạnh lên, nhưng những bộ phận giữ an toàn cho người lái vẫn nguyên như cũ.
Phanh nhỏ phải gánh năng lượng lớn hơn nhiều
Năng lượng xe phải triệt tiêu khi phanh tăng theo bình phương tốc độ. Từ 40 km/h lên 60 km/h, tốc độ tăng một nửa nhưng năng lượng tăng hơn gấp đôi. Bộ phanh của xe 50cc, thường là phanh cơ cỡ nhỏ, phải biến phần năng lượng đó thành nhiệt. Phanh nóng thì ăn kém dần, quãng phanh dài ra, đúng lúc người lái cần dừng gấp nhất.
Lốp bản nhỏ, giảm xóc tính cho tải nhẹ
Lốp xe 50cc bản nhỏ, diện tích tiếp xúc mặt đường ít. Ở tốc độ cao, qua vạch sơn ướt, nắp cống hay vệt dầu, bánh xe dễ trượt hơn. Giảm xóc và khung tính cho tải và tốc độ thấp, nên chạy nhanh qua ổ gà, gờ giảm tốc thì xe nảy, chao, tay lái khó giữ. Áp suất lốp nên theo tem hoặc sổ hướng dẫn của xe.
Máy làm việc quá sức
Máy độ chạy nóng hơn, hao nhớt hơn, chi tiết mòn nhanh hơn. Tiền độ chỉ là phần đầu; tiền sửa thường đến sau.
Bài phanh xe 50cc khi đường ướt sau mưa cho thấy ngay ở tốc độ bình thường, bánh nhỏ đã cần phanh sớm và bóp nhẹ dần. Đường đèo dài làm phanh nóng ra sao thì xem bài xe 50cc lên Ba Vì hay Tam Đảo có nổi không.
Muốn đi nhanh hơn: chọn xe phù hợp thay vì độ
Nếu cảm giác xe 50cc “không đủ” là thật, đó là tín hiệu nên đổi xe chứ không phải độ xe.
- Học sinh 16, 17 tuổi: giữ xe 50cc nguyên bản, chọn phố nhỏ thay trục lớn, xuất phát sớm hơn. Bài đi xe 50cc mất bao lâu từ phố cổ đến Cầu Giấy, Mỹ Đình, Long Biên, Hà Đông giúp ước giờ đi cho đúng hẹn mà không phải vội.
- Người đủ 18 tuổi, đã có giấy phép lái xe phù hợp: xe số hoặc xe ga dung tích lớn hơn được thiết kế đồng bộ máy, phanh, lốp cho tốc độ cao hơn. Muốn thử trước khi mua thì có thể thuê vài ngày. Ở tiệm chúng tôi, Honda Wave giá 150.000 đồng/ngày, Honda Vision và Honda Air Blade 200.000 đồng/ngày; giá theo tuần, theo tháng xem ở trang bảng giá.
Phụ huynh nên nói thẳng với con: đến muộn vài phút không sao, còn phanh không kịp thì không có cách nào lấy lại.
Xe thuê: không tự chỉnh, có vấn đề thì báo tiệm
Xe thuê là tài sản của cửa hàng. Đừng tự thay pô, chỉnh chế hòa khí hay mang ra tiệm ngoài “làm cho bốc”. Nếu thấy xe yếu bất thường, ì khi lên dốc cầu hay tăng tốc chậm hơn hôm nhận, hãy báo cửa hàng để kiểm tra.
Tiệm Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa từ 09:00 đến 21:00, điện thoại 0942 467 674. Những khoản như đặt cọc hay chi phí khi xe hư hỏng, bạn xác nhận trực tiếp với cửa hàng lúc nhận xe.
Các bài khác cho người đi xe nhỏ nằm trong chuyên mục xe 50cc; kiến thức chung về chọn và đi xe máy ở Hà Nội có ở trang xe máy.