Tiệm mình hay gặp một kiểu khách: thi bằng A1 từ hồi sinh viên, sau đó chuyển hẳn sang ô tô hoặc ra nước ngoài sống, lâu năm không đi xe máy. Về Hà Nội muốn thuê xe đi lại cho tiện, họ hỏi hai câu: bằng cũ còn dùng được không, và có nên tự chạy giữa phố ngay không. Bài này trả lời phần luật trước, rồi đưa kế hoạch lấy lại tay lái mà mình vẫn khuyên khách.
Bằng A1 để lâu còn giá trị không
Văn bản cần đọc là Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15, hiệu lực từ ngày 01/01/2025. Câu trả lời ngắn: bằng A1 không mất giá trị chỉ vì bạn không lái trong nhiều năm.
- Điểm a khoản 5 Điều 57 ghi: “Giấy phép lái xe các hạng A1, A, B1 không thời hạn”. Không có mốc hết hạn thì cũng không có chuyện bằng tự hết hiệu lực sau một số năm bỏ không.
- Khoản 1 Điều 89: giấy phép lái xe cấp trước khi luật có hiệu lực được tiếp tục sử dụng theo thời hạn ghi trên giấy phép. Bằng A1 cấp từ những năm 2000 vẫn thuộc diện này.
- Luật không có điều nào bắt người lâu không lái phải thi lại hay học lại.
Bằng chỉ không dùng được trong các trường hợp luật quy định riêng, ví dụ bị trừ hết điểm theo Điều 58 hoặc bị thu hồi.
Hạng ghi trên thẻ và loại xe được lái
Mặt sau bằng A1 cấp theo quy định cũ ghi xe mô tô hai bánh dung tích từ 50 cm3 đến dưới 175 cm3. Xe số và tay ga phổ thông như Wave, Vision, Air Blade thường nằm trong khoảng này, nhưng vẫn nên hỏi tiệm đời xe cụ thể khi đặt.
Những thứ cần kiểm lại khi lâu năm không đi xe máy
Bằng còn giá trị chưa có nghĩa người lái đã sẵn sàng. Có ba thứ mình khuyên khách kiểm trước.
Sức khỏe và thị lực
Điều 59 của luật yêu cầu người lái xe có sức khỏe phù hợp với loại xe; tiêu chuẩn cụ thể nằm ở Thông tư 36/2024/TT-BYT. Bằng không thời hạn không có nghĩa mắt bạn vẫn như năm mười tám tuổi. Đọc biển xa thấy mờ thì đi khám và đeo kính đúng độ khi lái.
Thẻ bằng còn đọc được không
Người sống ở nước ngoài lâu thường còn giữ bằng bìa giấy. Khoản 3 Điều 62 khuyến khích, không bắt buộc, đổi giấy phép không thời hạn cấp trước ngày 01/7/2012. Thẻ ảnh bong, chữ mờ thì nên đổi cho chắc. Bằng cũ đôi khi chưa có trong dữ liệu điện tử, xem bài bằng lái xe máy không có trong hệ thống dữ liệu khi đổi hoặc cấp lại.
Giấy tờ mang theo khi lái
Khoản 1 Điều 56 buộc người lái mang giấy phép phù hợp với loại xe đang điều khiển. Khoản 3 cho phép xuất trình qua tài khoản định danh điện tử khi giấy tờ đã được tích hợp. Ai có cả bằng xe máy và bằng ô tô riêng thì đọc thêm bài tích hợp bằng A1 và bằng ô tô vào một giấy phép.
Vì sao người quen ô tô hay người ở nước ngoài về dễ lóng ngóng
Kỹ năng xe máy phai nhanh hơn người ta nghĩ, nhất là giữ thăng bằng lúc chạy chậm. Mình thấy mấy lỗi lặp lại:
-
Người quen ô tô hay bóp một phanh thật gấp, quên phối hợp phanh trước và phanh sau. Họ cũng hay đi giữa làn như ô tô và ít để ý điểm mù của xe lớn.
-
Người từng sống ở nước ngoài quen giao thông theo làn rõ ràng. Ở Hà Nội, xe máy vượt cả hai bên, người đi bộ sang đường bất ngờ, trong ngõ có xe đi ngược chiều.
-
Người từng đi xe số nay chuyển tay ga dễ vặn ga quá tay lúc đề-pa, xe vọt lên mà không kịp phanh.
Tập lại xe máy sau nhiều năm: kế hoạch bốn bước
Đừng nhận xe xong là chạy thẳng vào phố cổ. Chỉ chuyển sang bước sau khi thấy chắc tay.
-
Làm quen xe tại chỗ. Dắt xe vài vòng, dựng chân chống, chỉnh gương, thử hai tay phanh, xi nhan, còi, đèn trước khi nổ máy.
-
Chạy chậm ở chỗ vắng. Chọn đường nội bộ khu dân cư hoặc bãi trống được phép đi lại, vào sáng sớm cuối tuần. Tập vòng số tám thật chậm, phanh dừng đúng điểm tự đặt, quay đầu trong khoảng hẹp. Không tập trên vỉa hè.
-
Phố thưa, lộ trình ngắn. Đi quanh khu mình ở vào giờ thấp điểm, xi nhan sớm, ngoái nhìn trước khi chuyển hướng.
-
Vào nội đô. Tự tin rồi mới qua cầu sang Hoàn Kiếm, Ba Đình. Vài ngày đầu tránh giờ tan tầm và trời mưa.
Mỗi buổi tập khoảng một giờ là đủ. Mệt hay run tay thì dừng, hôm sau tập tiếp.
Hai ví dụ ở Hà Nội
Chị Lan sống ở Úc gần hai mươi năm, về ở nhà người thân gần Bồ Đề, Long Biên, còn tấm bằng A1 bìa giấy. Chị thuê một chiếc Vision, sáng tập trong đường nội bộ, chiều chạy vài phố quanh nhà. Ngày thứ ba chị mới qua cầu Chương Dương sang phố cổ, và tranh thủ đổi bằng vì thẻ đã sờn.
Anh Minh ở Cầu Giấy lái ô tô hơn mười năm, muốn đi xe máy vào phố cổ cuối tuần cho khỏi lo chỗ đỗ. Bằng thẻ nhựa của anh vẫn dùng bình thường; anh chỉ cần tập riêng bài phanh dừng ở chỗ vắng trước khi chở con.
Thuê xe khi vừa lấy lại tay lái
Người mới tập lại nên chọn xe nhẹ, dễ chống chân: Honda Vision 200.000 đ/ngày, hoặc Honda Wave 150.000 đ/ngày cho ai quen xe số. Thuê một ngày để tập, thấy ổn hãy tính thuê tuần, Vision khoảng 800.000–1.000.000 đ/tuần. Xem bảng giá thuê xe.
Khi đặt xe, hãy hỏi cửa hàng giấy tờ cần mang, có xem bằng trên VNeID được không, xe có kèm mũ bảo hiểm không. Tiền cọc và các khoản phát sinh xác nhận trực tiếp. Nên nhận xe ban ngày để còn tập dưới trời sáng.
Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00 đến 21:00, không giao nhận xe ngoài giờ này. Gọi 0942 467 674 để hỏi loại xe hợp với người đang tập lại.
Nguồn tham khảo
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15: Điều 56, 57, 58, 59, 62, 89; đọc kèm văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH.
- Thông tư 36/2024/TT-BYT về tiêu chuẩn sức khỏe người lái xe.
Quy định và thủ tục có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất hoặc hỏi cơ quan cấp giấy phép lái xe trước khi làm thủ tục. Bài là thông tin tham khảo, không thay tư vấn pháp lý riêng.
Muốn tìm hiểu thêm về bằng lái, xem mục giấy phép lái xe và chuyên mục an toàn và pháp lý.