Cụt ngón tay thi bằng A1 có được không, hay yếu một bên chân sau tai nạn có bị loại khi khám? Người hỏi tôi thường vừa hồi phục sau chấn thương và lo bị từ chối ngay ở phòng khám. Bài đọc tiêu chí tay, chân và vận động trong tiêu chuẩn sức khỏe hạng A1, và chỉ ra lúc nên hỏi hạng dành cho người khuyết tật.
Đây là thông tin tham khảo, không thay tư vấn pháp lý hay lời khuyên y tế cho từng người. Quy định có thể thay đổi, hãy kiểm tra văn bản mới nhất trước khi nộp hồ sơ.
Luật đặt điều kiện sức khỏe theo từng hạng
Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2025. Điểm a khoản 1 Điều 57 ghi hạng A1 cấp cho người lái xe mô tô hai bánh có dung tích xi-lanh đến 125 cm3 hoặc công suất động cơ điện đến 11 kW. Khoản 2 cùng điều thêm: người khuyết tật điều khiển xe mô tô ba bánh dùng cho người khuyết tật cũng được cấp hạng A1.
Khoản 2 Điều 59 giao Bộ trưởng Bộ Y tế quy định tiêu chuẩn sức khỏe người lái; khoản 1 Điều 61 chỉ cho người đủ sức khỏe theo Điều 59 đăng ký dự sát hạch. Luật không nêu tên tật nào ở tay hay chân.
Tiêu chuẩn cơ xương khớp lái xe hạng A1 theo Thông tư 36/2024/TT-BYT
Văn bản đang áp dụng là Thông tư 36/2024/TT-BYT ngày 16/11/2024 của Bộ Y tế, hiệu lực từ 01/01/2025. Theo tóm tắt từ nhiều trang tra cứu pháp luật (chúng tôi chưa đối chiếu được bản Công báo), tiêu chuẩn chia ba nhóm; Nhóm 1 áp dụng khi khám để cấp hạng A1, B1 và cho người điều khiển xe máy chuyên dùng.
Cũng theo tóm tắt, mục Cơ - Xương - Khớp của Phụ lục I mô tả tình trạng chưa đạt ở Nhóm 1 là: cụt hoặc mất chức năng một bàn tay hoặc một bàn chân, đồng thời một trong các tay, chân còn lại không toàn vẹn (cụt hoặc giảm chức năng). Tiêu chí cụt hoặc mất chức năng từ hai ngón tay của một bàn tay trở lên thuộc nhóm áp dụng cho hạng A và hạng B, không thuộc Nhóm 1.
Nói gọn: với A1, tiêu chí cơ xương khớp xét tổ hợp các chi, không xét riêng một ngón; bác sĩ kết luận theo chức năng thực tế.
Cụt ngón tay thi bằng A1: áp tiêu chí vào trường hợp của bạn
- Cụt một đốt ngón tay, bàn tay vẫn cầm nắm chắc. Tình trạng này không trùng với mô tả chưa đạt của Nhóm 1 theo tóm tắt, nên thường không phải rào cản ở mục cơ xương khớp.
- Cụt nhiều ngón trên cùng một bàn tay, cầm nắm yếu hẳn. Bác sĩ có thể đánh giá là bàn tay mất chức năng. Nếu thêm một chi khác không toàn vẹn thì rơi vào mô tả chưa đạt.
- Định thi hạng A sau này để đi xe trên 125 cm3. Tiêu chí hai ngón tay của nhóm khác có thể ảnh hưởng, nên hỏi bác sĩ trước khi chọn hạng. So sánh hai hạng có trong bài nên thi hạng A1 hay thi thẳng hạng A.
Qua phòng khám mới là nửa đường. Tay phải vừa vặn ga vừa bóp phanh trước; xe ga có thêm tay phanh sau bên trái. Thiếu một đốt ngón trỏ hay ngón giữa có thể làm bóp phanh yếu hơn, nên tập bóp hết hành trình tay phanh trên sân vắng trước ngày thi.
Yếu chân có thi bằng lái xe máy: yếu do đâu quan trọng
- Yếu do chấn thương cũ, gãy xương đã liền, teo cơ nhẹ. Bác sĩ đánh giá chức năng. Theo tóm tắt Nhóm 1, chỉ khi mất chức năng một bàn chân kèm một chi khác không toàn vẹn mới thuộc mô tả chưa đạt.
- Yếu do bệnh thần kinh, như sau đột quỵ. Trường hợp này còn được xét ở mục Thần kinh, bài chưa đối chiếu được tiêu chí; đọc thêm bài tiêu chuẩn sức khỏe với động kinh, tiểu đường, sau đột quỵ.
Xe hai bánh đòi hỏi chân nhiều hơn người ta nghĩ: xe số cần chân trái gẩy số, chân phải đạp phanh sau; xe ga phanh bằng hai tay, nhưng lúc dừng vẫn phải chống chân giữ xe. Bài thi thực hành A1 trên sân thường có đoạn đi hình số 8, đường hẹp và gồ ghề, đòi giữ thăng bằng ở tốc độ chậm.
Ví dụ ở Hà Nội: dừng đèn đỏ ở ngã tư Nguyễn Văn Cừ – Nguyễn Sơn có thể mất cả phút, xe sau dồn sát. Người yếu chân trái nên tập chống bằng chân khỏe, dừng sớm để không phải phanh gấp.
Khi nào nên hỏi hạng dành cho người khuyết tật
Nếu chân yếu đến mức không chống giữ được xe khi dừng, hoặc một tay không bóp được phanh, xe hai bánh thông thường khó an toàn dù đã qua phòng khám. Lúc đó hãy cân nhắc xe mô tô ba bánh dùng cho người khuyết tật, vẫn là hạng A1 theo khoản 2 Điều 57.
Một số bản tóm tắt nói người khuyết tật xin hạng A1 hoặc B không phải khám chuyên khoa cơ xương khớp; chúng tôi chưa đối chiếu được nguyên văn, hãy hỏi cơ sở khám. Loại xe và các bước học, thi có trong bài người khuyết tật lái xe mô tô ba bánh dùng riêng.
Chuẩn bị khám và đăng ký học ở Hà Nội
- Mang hồ sơ bệnh án, giấy ra viện, phim chụp cũ để bác sĩ thấy tổn thương đã ổn định.
- Gọi trước cho cơ sở khám, nói rõ tình trạng tay hoặc chân và hạng bằng định thi.
- Khai đúng tiền sử. Điểm b khoản 5 Điều 62 nêu việc thu hồi giấy phép khi có hành vi gian dối để được cấp.
- Hỏi cơ sở đào tạo xe tập và xe thi là xe số hay xe ga, có cho tập thêm giờ không.
- Chưa có bằng thì nhờ người nhà chở đến sân thi, vì khoản 1 Điều 56 yêu cầu giấy phép phù hợp với loại xe đang điều khiển.
Thời hạn giấy khám xem ở bài giấy khám sức khỏe để thi bằng lái xe máy có giá trị bao lâu.
Thuê xe khi tay hoặc chân không còn nguyên vẹn
Đã có bằng A1 và cần xe ở Hà Nội, hãy chọn xe ga phanh bằng hai tay như Honda Vision 200.000 đ/ngày hoặc Honda Click 150.000 đ/ngày; giá khác xem bảng giá thuê xe. Ở Thuê Xe Máy Hà Nội Nguyễn Tú, 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, hãy thử bóp phanh, chống chân, dắt xe tại tiệm trước khi nhận. Giấy tờ và đặt cọc: hỏi cửa hàng khi đặt xe qua số 0942 467 674, giờ mở cửa 09:00–21:00.
Nguồn tham khảo
- Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15: Điều 56, Điều 57, Điều 59, Điều 61, Điều 62.
- Văn bản hợp nhất số 55/VBHN-VPQH của luật trên.
- Thông tư 36/2024/TT-BYT: nhóm tiêu chuẩn và mục Cơ - Xương - Khớp nêu theo tóm tắt, chưa đối chiếu Công báo.
Kết luận đạt hay chưa đạt thuộc về cơ sở khám; hạng bằng và bài thi xác nhận tại cơ sở đào tạo, cơ quan cấp giấy phép lái xe. Các bài cùng chủ đề nằm trong mục giấy phép lái xe thuộc chuyên mục an toàn và pháp lý.