Xe số bị ì máy ngay trên đoạn đường bằng, đi một mình, không chở nặng, không lên dốc, là cảm giác dễ làm người thuê phân vân nhất: vặn ga mà xe bốc chậm, như có ai kéo nhẹ từ phía sau. Không có dốc hay tải để đổ lỗi, nên người thì nghĩ xe hỏng nặng, người thì bỏ qua. Bài này đi theo thứ tự của người thuê: loại trừ lý do ở cách chạy, dừng đúng chỗ để thử bánh lăn và phanh, nhìn xích, rồi biết lúc nào báo cửa hàng. Đây là mô tả chung, không chẩn đoán và không thay hướng dẫn của hãng hay thợ.
Xe số bị ì máy trên đường bằng: loại trừ lý do ngoài xe trước
Trước khi nghi xe, hãy tự hỏi vài điều đơn giản.
- Đang ở số nào? Ở số cao mà tốc độ còn thấp, ví dụ vừa rời đèn đỏ ở các nút đông như Nguyễn Văn Cừ hay Ngô Gia Tự, máy dễ nặng và xe ì. Hướng dẫn chủ xe của một số hãng khuyên về số thấp hơn khi máy bắt đầu nặng, nên đó là chuyện chọn số chứ chưa phải lỗi xe.
- Có gió ngược hay mặt đường ướt, sần không? Đoạn đê sông Hồng thoáng gió ở Long Biên có thể làm xe nặng hơn bạn tưởng.
- Có vật nặng kéo xe không? Một balo đầy hay túi buộc lệch cũng đủ làm xe kém hẳn đi.
Một thủ phạm hay bị bỏ sót là chân phải. Trên xe số, phanh sau là bàn đạp ở chân phải, nên bàn chân đặt hờ lên đó có thể làm má phanh cọ nhẹ suốt quãng đường mà bạn không hay. Bài vô tình rà phanh chân sau nói kỹ thói quen này. Hãy nhấc hẳn chân khỏi bàn đạp rồi chạy thêm một đoạn xem có khác không.
Dừng đúng chỗ để tự kiểm tra
Nếu xe số bốc chậm vẫn còn, hãy dừng để nhìn xe thay vì vừa chạy vừa đoán. Luật không cho dừng, đỗ trên cầu (trừ nơi tổ chức giao thông cho phép) hay gần đầu dốc mà tầm nhìn bị che khuất (Điều 18 khoản 4 điểm b và c). Hãy tìm nơi có lề rộng hoặc khu đất ngoài phần đường xe chạy (khoản 5), và đừng dắt xe lên vỉa hè cho tiện, vì vỉa hè dành cho người đi bộ (Điều 77 khoản 1). Luật cũng cấm đưa xe cơ giới không bảo đảm quy định về an toàn kỹ thuật tham gia giao thông (Điều 9 khoản 8). Bài này không kết luận xe bạn có thuộc trường hợp đó, nhưng đó là lý do để hỏi cửa hàng thay vì cố chạy tiếp. Trích dẫn theo Luật số 36/2024/QH15, thông tin chung và có thể thay đổi.
Thử bánh lăn và phanh bó: nhìn, nghe, đưa lòng bàn tay lại gần
Dựng xe chắc chắn trên nền phẳng, rồi làm lần lượt:
- Dắt xe vài bước. Ở số mo, dắt xe tiến chậm bằng hai tay. Bánh quay trơn đều hay nặng, có tiếng cọ lặp theo từng vòng không? Nếu lúc nhận xe bạn đã dắt thử, hãy so với cảm giác đó.
-
Xem phanh có nhả hẳn không. Nhả hết cần phanh ở tay và bàn đạp ở chân, rồi nhìn chúng có trở về chỗ cũ không. Bánh vẫn nặng khi mọi thứ đã nhả là điều đáng ghi nhớ.
- Đưa lòng bàn tay lại gần bánh, không chạm. Sau một đoạn chạy gần như không phải phanh, nếu vùng quanh trục bánh nóng rõ rệt hơn bánh còn lại, đó là dấu hiệu cần báo. Đừng chạm vào vành hay tang trống vì có thể bỏng, và đừng dội nước lên chỗ đang nóng.
- Nghe, ngửi và nhìn lốp. Tiếng rít khi xe lăn chậm hoặc mùi khét nhẹ ở một bánh là thông tin thêm. Theo các nguồn tham khảo, lốp non hơi làm xe nặng và tốn xăng hơn, nên nếu lốp trông non hơn lúc nhận, hãy hỏi cửa hàng cách bơm thay vì tự đoán.
Các nguồn tham khảo mô tả phanh bó là xe ì, bánh như bị kéo lê, vành nóng bất thường, đôi khi có mùi khét. Phần lớn viết chung cho ô tô và xe máy, nên đây chỉ là gợi ý về điều cần quan sát. Kiểu phanh ở từng bánh tùy xe, bạn chỉ cần nói bánh trước hay bánh sau. Nếu xe có vành nan hoa và vành lắc theo vòng quay, xem bài nan hoa xe số bị lỏng hoặc gãy.
Xích căng hay khô: chỉ nhìn bằng mắt
Xích nối nhông trước ra đĩa bánh sau. Nhiều xe có hộp che nên bạn chỉ thấy một đoạn, không sao. Hãy để ý xích khô, gỉ, bám cát bụi; xích căng như dây đàn hay võng hẳn xuống; tiếng rít hoặc lạch cạch đều theo vòng quay bánh. Theo các tài liệu bảo dưỡng, xích quá căng hay thiếu chăm sóc có thể làm nhông xích mòn nhanh và gây tiếng ồn, còn mức ảnh hưởng đến sức máy thì các nguồn chưa thống nhất, nên bài này không khẳng định xích là nguyên nhân của việc ì. Giữ tay, ống quần và dây giày xa xích, và đừng tự tra nhớt, siết hay chỉnh xích xe thuê.
Lọc gió và những thứ chỉ thợ mới xem được
Theo các nguồn viết về xe máy, lọc gió bẩn hoặc tắc làm máy thiếu không khí nên yếu và bốc chậm. Nhưng người thuê không thấy lọc gió từ bên ngoài, cũng không nên tự mở hộp lọc. Bạn chỉ nhận được cảm giác xe kém dần so với lúc nhận, có khi kèm hao xăng hơn, và những dấu hiệu này không riêng của lọc gió. Việc đó để thợ xem, cũng như độ mòn nhông xích.
Theo thông tin phổ biến, Honda Wave dùng ly hợp tự động nên không có tay côn ở ghi đông. Nếu máy rú to mà xe không đi tương xứng, nhất là khi lên dốc hay chở nặng, hãy xem bài xe số rú máy nhưng tốc độ tăng chậm. Nhiều nguyên nhân cho cảm giác giống nhau, chỉ người kiểm tra xe mới kết luận được.
Khi nào báo cửa hàng và nên kể gì
Hãy báo ngay nếu bạn nghi phanh bó, nghe xích kêu lạ, thấy một bánh nóng bất thường hoặc có mùi khét, hay thấy ì tăng dần. Chưa rõ thì đừng chạy đường dài hay lên dốc cầu. Sau khi dừng ở chỗ an toàn, gọi 0942467674 trong giờ mở cửa 09:00–21:00 và kể:
- ì từ lúc nào, ngay khi nhận xe hay sau một đoạn đường nào;
- đường bằng, đi một mình, đang ở số mấy;
- bánh nào có vẻ nóng, có tiếng hay mùi gì;
- bạn đã nhấc chân khỏi bàn đạp phanh và dắt thử xe chưa, kết quả ra sao.
Chụp ảnh đồng hồ khi xe đứng yên. Đừng chụp, quay hay nhắn tin lúc xe đang chạy, vì luật cấm dùng tay cầm điện thoại khi điều khiển xe đang di chuyển (Điều 9 khoản 6). Hỗ trợ ngoài giờ, cứu hộ, đổi xe hay chi phí là chính sách của cửa hàng, cần xác nhận trực tiếp, bài này không hứa thay.
Tóm lại
Với xe số yếu máy đường bằng khi đi một mình, hãy loại trừ từng bước rồi báo cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên nếu nghi phanh bó hay xích kêu lạ. Các bài khác nằm trong mục xe số, chủ đề chung ở trang xe máy, còn sự cố khác khi đang thuê xem ở phần sự cố khi thuê xe.