Đang leo dốc trên Quốc lộ 4C, bạn đạp về số hai thì nghe “cạch” một tiếng, máy rú mà xe hụt đà. Hoặc vừa dừng đèn đỏ ở đầu cầu Chương Dương, đạp cần mãi không vào số một. Xe số khó vào số hay tự nhảy số có thể do cách đạp cần, do côn lệch, hoặc do hộp số thật sự có vấn đề. Bài này giúp bạn phân biệt và biết khi nào chỉ cần sửa thao tác, khi nào phải dừng xe gọi cửa hàng.
Ba hiện tượng hay bị gọi chung là “kẹt số”
Khách báo “xe bị kẹt số” thì hỏi kỹ thường là một trong ba chuyện:
- Vào số nặng: cần cứng, phải đạp mạnh mới vào, không có tiếng tách quen thuộc. Đây là kiểu cần số xe máy bị nặng mà người mới hay than.
- Vào số kêu cạch to: số vẫn vào nhưng có tiếng va kim loại, xe giật mạnh, nhất là từ N vào số một.
- Tự nhảy số: đang chạy thì số bật ra, máy rú mà bánh sau không kéo.
Trên xe số phổ thông như Honda Wave, nhớt máy bôi trơn chung cho động cơ, ly hợp và hộp số. Vì vậy nhớt thiếu hay bẩn cũng làm cảm giác vào số kém đi.
Lỗi thao tác: nguyên nhân phổ biến nhất khi xe số khó vào số
Với khách đi tỉnh lần đầu, phần lớn ca tôi gặp nằm ở thao tác:
- Không nhả hết ga khi đổi số. Xe côn tự động tách ly hợp khi bạn đạp cần, nhưng tay còn giữ ga thì bánh răng phải ăn khớp lúc máy đang kéo, sinh tiếng cạch và giật.
- Đạp nửa hành trình. Nhấc chân sớm làm số vào lửng, gặp ổ gà hoặc vặn ga mạnh là bật ra, khiến bạn tưởng xe máy nhảy số do hỏng.
- Tì chân lên cần số. Mũi giày đặt sẵn trên cần đẩy cần lệch dần, số không vào trọn.
- Về số khi xe còn quá nhanh. Đạp một mạch từ số bốn về số một làm bánh sau ghì mạnh, dễ trượt trên đường ướt.
- Giày phượt to, hành lý vướng. Giày cổ cao khó cảm nhận cần, túi buộc thấp có thể đè lên cần. Xem cách xếp đồ trong bài buộc ba lô, vali nhỏ để không vướng cần số.
Với xe côn tay, thêm một lỗi: bóp côn chưa hết đã đạp số.
Cách đạp cần số đúng trên xe số phổ thông
Trên phần lớn xe số như Wave, Sirius hay Future, cần số có hai đầu: đạp mũi chân xuống để lên số, đạp gót xuống để về số thấp. Đời xe có thể khác nhau, nên lúc nhận xe hãy hỏi xe có số tròn không và thử vài lượt tại bãi. Người chưa quen thứ tự số có thể xem bài cách vào số cho người mới: số tròn, số N và thứ tự lên xuống.
Đổi số gọn gàng theo bốn bước:
- Nhả hết ga, để vòng tua hạ xuống.
- Đạp cần một lần dứt khoát, hết hành trình tới khi nghe tiếng tách.
- Nhấc chân, đặt lại lên gác chân.
- Mớm ga nhẹ rồi tăng dần.
Đứng yên mà từ N vào số một thấy cứng thì đừng dậm mạnh. Nhả cần, nhích xe tới lui cho bánh sau lăn nhẹ rồi đạp lại; bánh răng đôi khi dừng đúng chỗ vấu chạm vấu, xoay thêm một chút là ăn khớp.
Xuống dốc thì giảm tốc bằng phanh trước, sau đó về từng số một và chờ máy ổn định.
Chỉnh côn: khi nào là lỗi côn và người thuê nên làm gì
Ly hợp, hay côn, nối và cắt lực từ máy sang hộp số. Côn lệch làm đổi số khó chịu dù bạn thao tác đúng. Dấu hiệu nghiêng về côn:
- Xe nổ máy đứng yên, vừa vào số một đã chồm mạnh hoặc chết máy.
- Vào số rồi xe vẫn lết tới dù không chạm ga.
- Lên dốc vặn ga máy rú mà tốc độ không tăng tương ứng.
- Có mùi khét sau đoạn leo dài, cách phân biệt nguồn mùi có trong bài xe máy có mùi khét khi đang chạy.
Trên xe côn tự động, ốc chỉnh ly hợp nằm trên nắp máy, cần dụng cụ và thứ tự vặn đúng. Chỉnh sai là côn trượt hoặc vào số giật. Với xe thuê, bạn không tự vặn ốc này.
Xe côn tay thì độ rơ tay côn chỉnh bằng núm ở gốc tay côn. Quá chùng thì bóp hết mà ly hợp chưa tách hẳn, vào số kêu và khó tìm N; quá căng thì côn trượt khi leo dốc. Mức rơ chuẩn ghi trong sổ hướng dẫn của xe, chưa chắc thì gọi hỏi trước khi vặn.
Dấu hiệu hộp số có vấn đề, cần thợ xem
Đã nhả hết ga, đạp dứt khoát, không tì chân mà vẫn gặp các hiện tượng sau thì lỗi nhiều khả năng nằm bên trong:
- Nhảy số ở một số cố định, ví dụ lần nào lên dốc chở nặng cũng bật ra ở số hai.
- Cần số không tự trở về vị trí giữa, hoặc lỏng, rơ ngang.
- Cần số cong, chạm vỏ máy sau khi xe bị đổ. Xem bài lỡ đổ xe máy thuê khi dắt hoặc quay đầu.
- Tiếng rít, nghiến kim loại từ máy ở một số nhất định.
- Không tìm được N hoặc đèn báo N không sáng.
- Nhớt thấp hoặc quá đen, vào số nặng dần trên chặng dài. Loại nhớt hợp xe số có trong bài đọc nhãn nhớt 10W-30, 10W-40 và JASO MA, MB.
Những lỗi này không sửa được bên lề đường, cố chạy xa chỉ hỏng nặng thêm.
Đi Hà Giang, Mộc Châu: phòng trước và xử lý giữa đèo
Trước khi rời Hà Nội, dành vài phút ở bãi rộng đạp thử đủ các số, về N và nghe tiếng lạ. Hỏi cửa hàng lần thay nhớt gần nhất của xe.
Khi đã lên đường:
- Trên Quốc lộ 6, tới đèo Thung Khe hãy về số thấp từ chân dốc, đừng đợi máy hụt hơi.
- Ở các dốc dài trên Quốc lộ 4C như Mã Pì Lèng, giữ số hai hoặc số ba, hạn chế đổi số giữa cua.
- Xuống dốc dùng số thấp kết hợp phanh, không thả trôi ở N.
Nếu xe nhảy số giữa dốc lên, giữ phanh trước và đạp phanh sau cho xe đứng lại, bật xi nhan, tấp vào lề rộng, không quay đầu giữa cua. Về N, chờ máy nổ đều, đạp lại một lần dứt khoát. Vào được thì đi chậm ở số thấp tới điểm dừng gần nhất; thử vài lần vẫn bật ra thì dừng hẳn.
Gọi cửa hàng: nói gì để được hướng dẫn nhanh
Gọi 0942 467 674 và chuẩn bị sẵn:
- Lỗi ở số mấy, khi lên hay về số.
- Xe đang lên dốc, xuống dốc hay đường bằng, có chở nặng không.
- Có tiếng cạch, tiếng rít, mùi khét hay đèn N bất thường không.
- Đứng yên có vào được số không, đã thử những bước nào.
- Vị trí hiện tại càng cụ thể càng tốt.
Cửa hàng ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, Hà Nội, mở cửa 09:00–21:00. Ở tỉnh xa, phương án xử lý, thời gian và chi phí nếu có đều cần xác nhận trực tiếp với cửa hàng trước khi làm.
Trước chuyến đi tới, đọc thêm các bài trong mục bảo dưỡng xe máy và chuyên mục xe máy để xe vào số êm suốt hành trình.