Người quen xe ga sang thuê xe số hay mắc một lỗi rất khó tự nhận ra: xe số rà phanh chân suốt quãng đường mà người lái không hề biết. Bàn chân phải cứ đặt hờ lên bàn đạp phanh “cho sẵn”, chỉ một chút sức nặng của bàn chân cũng đủ làm má phanh cọ vào trống phanh. Hậu quả không ồn ào nhưng cộng dồn: phanh sau nóng lên, đèn phanh sáng liên tục khiến xe phía sau hiểu nhầm, má phanh mòn nhanh và xe đi nặng hơn. Bài này giải thích vì sao thói quen đó hình thành, dấu hiệu nhận biết và cách sửa ngay trên đường Hà Nội.
Xe số rà phanh chân: chuyện gì xảy ra dưới bàn đạp
Trên xe ga, phanh sau nằm ở tay trái, tay không bóp thì phanh nhả hoàn toàn. Xe số thì khác: phanh sau là bàn đạp nằm ngay trước gác chân phải. Bàn đạp này có hành trình tự do ngắn, nên chỉ cần mũi giày tì xuống nhẹ là guốc phanh đã chạm vào trống.
Người lái không thấy gì bất thường vì lực quá nhỏ để xe giảm tốc rõ. Nhưng trong lúc đó:
- Má phanh cọ liên tục, sinh nhiệt ở bánh sau.
- Công tắc đèn phanh sau thường được kích hoạt bởi chính bàn đạp, nên đèn phanh có thể sáng ngay cả khi bạn không định phanh.
- Máy phải gánh thêm lực cản, xe ì hơn và tốn xăng hơn.
Cảm giác “phanh ở ngay dưới chân cho an tâm” chính là gốc của vấn đề. Phanh sẵn sàng không có nghĩa là chân phải nằm lên đó.
Ba hậu quả của việc đặt chân lên phanh sau xe số
Phanh nóng và ăn kém dần
Khi trống và má phanh nóng lên vì bị rà liên tục, lực phanh có thể kém đi đúng lúc bạn cần nó nhất. Đi một đoạn dài trên đường gom Đại lộ Thăng Long hay quốc lộ ra ngoại thành mà chân luôn tì lên bàn đạp, đến lúc phải dừng gấp, phanh sau có thể không còn ăn như lúc đầu.
Đèn phanh sáng mãi, xe sau hiểu nhầm
Đây là hậu quả nguy hiểm nhất với người khác. Người đi phía sau quen đọc đèn phanh như tín hiệu bạn sắp chậm lại. Khi đèn cứ sáng lúc bạn vẫn đi đều, họ có hai phản ứng sai: hoặc phanh theo vô cớ, hoặc quen dần và không còn để ý đèn của bạn. Đến khi bạn phanh thật, chẳng ai còn kịp phản ứng. Trên cầu Long Biên hay đường Nguyễn Văn Cừ giờ tan tầm, khoảng cách giữa các xe chỉ vài mét, sự nhầm lẫn này rất đáng ngại.
Má phanh mòn nhanh
Má phanh bị cọ suốt ngày mòn nhanh hơn hẳn bình thường. Với xe thuê, điều này nghĩa là phanh sau sớm phải chỉnh lại, và bạn có thể phải dừng chuyến đi để xử lý. Hãy coi đôi má phanh như tài sản đi chung với chuyến đi của chính mình.
Dấu hiệu phanh sau xe số bị nóng vì rà
Bạn có thể tự nhận ra mình đang rà phanh qua mấy dấu hiệu:
- Xe ì dù ga bình thường: trả ga là xe giảm tốc nhanh hơn xe số thường lẽ ra phải trôi.
- Mùi khét nhẹ ở bánh sau sau một quãng đi dài, nhất là khi dừng đỗ.
- Có tiếng rít nhỏ từ bánh sau khi xe đi chậm.
- Xe khác bám sau có vẻ dè dặt bất thường, hoặc bạn bè đi cùng nhắc đèn phanh của bạn cứ sáng.
Đừng chạm tay vào trống phanh hay vành bánh sau để thử độ nóng, có thể bị bỏng. Nếu nghi ngờ, tấp vào chỗ an toàn, nhấc chân hẳn ra khỏi bàn đạp, dắt thử xe vài bước xem bánh sau có quay nhẹ không. Nếu bánh vẫn nặng khi chân đã rời bàn đạp, có thể phanh đang bị chỉnh quá căng, hãy gọi cửa hàng thay vì cố đi tiếp. Bài mùi khét khi đang chạy giúp phân biệt thêm các nguồn mùi.
Thói quen đặt chân đúng trên gác chân
Mục tiêu là để phanh trong tầm với, nhưng chân không chạm vào bàn đạp khi chưa cần.
- Đặt phần lòng bàn chân, chỗ ngay sau ngón, lên gác chân. Không đặt gót lên gác chân rồi để mũi giày chúc xuống, đó là tư thế dễ đè phanh nhất.
- Để mũi giày phải nằm ngang hoặc hơi cao hơn bàn đạp, có khe hở rõ giữa đế giày và bàn đạp.
- Khi cần phanh, xoay cổ chân đưa mũi giày xuống, rồi đạp có chủ đích. Phanh xong, nhấc mũi giày trở lại vị trí cũ.
- Kiểm tra lại sau mỗi lần dừng đèn đỏ. Lúc khởi hành, rất nhiều người để quên chân trên bàn đạp.
Tư thế ngồi tổng thể, khoảng cách tới tay lái và vị trí mũi giày trái sát cần số được hướng dẫn kỹ trong bài tư thế ngồi lái xe số. Còn cách phối hợp phanh chân với phanh tay khi phải dừng gấp có ở bài phanh chân sau và phanh tay trước trên xe số.
Đi lâu bị mỏi chân là lý do nhiều người tì chân lên bàn đạp. Thay vì vậy, khi đi đường dài ra Sóc Sơn hay Đông Anh, cứ khoảng một giờ hãy dừng nghỉ, duỗi chân vài phút. Giày đế mỏng, mềm giúp bạn cảm nhận rõ khi chân lỡ chạm bàn đạp.
Kiểm tra đèn phanh trước và trong chuyến đi
Lúc nhận xe, nhờ nhân viên hoặc người đi cùng đứng phía sau, rồi bạn làm hai việc: đạp phanh chân, đèn phải sáng; nhấc chân ra hẳn, đèn phải tắt. Nếu nhấc chân mà đèn vẫn sáng, báo ngay cho cửa hàng. Các bước kiểm tra chi tiết có trong bài kiểm tra đèn phanh xe máy thuê.
Giữa chuyến, khi dừng ở chỗ có kính hoặc tường kính cửa hàng phía sau, bạn có thể liếc gương nhìn phản chiếu đèn hậu: nếu đèn phanh đang sáng mà bạn tưởng mình không đạp, chân đang rà phanh đấy.
Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên mở từ 09:00 đến 21:00. Thấy phanh sau bất thường trong lúc thuê, gọi 0942467674 để được hướng dẫn trước khi tự xử lý.
Tóm lại
Rà phanh chân là lỗi nhỏ nhưng gây ba hệ quả: phanh nóng, đèn phanh đánh lừa xe sau và má phanh mòn. Đặt lòng bàn chân lên gác chân, để mũi giày có khe hở với bàn đạp và tự kiểm tra sau mỗi lần dừng. Xem thêm các bài về xe số và chuyên mục xe máy.