Câu hỏi xe số khi nào lên số làm khó người mới thuê xe nhiều hơn chính thao tác đạp cần số. Nhìn xuống mặt đồng hồ của một chiếc Wave hay Sirius, bạn chỉ thấy kim tốc độ, vạch xăng và có khi thêm đèn báo số, hoàn toàn không có đồng hồ vòng tua như trên ô tô hay xe côn tay. Vậy thì thứ báo cho bạn lúc cần đổi số chính là tai và bàn tay. Bài này không đưa ra con số nào để học thuộc, mà chỉ cách đọc ba tín hiệu cơ thể nhận được từ máy: tiếng máy, độ rung và cảm giác đà xe, kèm vài tình huống quen thuộc trong phố Hà Nội.
Vì sao xe số phổ thông không cần đồng hồ vòng tua
Xe số đi phố được làm để dễ dùng: máy nhỏ, côn tự động lo phần cắt và nối truyền động, người lái đổi số theo cảm giác là đủ. Cũng vì thế không có một điểm đổi số cố định. Cùng một chiếc xe, chở một hay hai người, đi đường bằng hay lên dốc cầu, thời điểm đổi số đều xê dịch. Thay vì ghi nhớ “tới mức này thì lên số”, hãy học cách nhận biết máy đang làm việc thoải mái hay đang bị ép. Nếu bạn cần biết mình đang ở số mấy trên chiếc xe không có đèn báo, xem thêm bài cách biết đang ở số mấy khi xe số không có đèn báo số.
Xe số khi nào lên số: tiếng rú, rung tê và đà hụt
Có ba dấu hiệu thường đến cùng nhau. Khi gặp hai trong ba, đó là lúc nhả ga và đạp lên một số.
Tiếng máy rú cao. Lúc mới vào số, tiếng máy trầm và đều. Càng vặn ga ở cùng một số, tiếng càng cao và gắt, nghe như máy đang gào. Đừng đợi đến khi tiếng gào chói tai mới đổi. Thời điểm đẹp là khi tiếng máy vừa chuyển từ “đều” sang “căng”.
Rung tê ở tay lái và gác chân. Máy quay nhanh tạo ra một kiểu rung mịn, dày, làm lòng bàn tay và đế giày hơi tê. Kiểu rung này khác hẳn những cú xóc do mặt đường. Khi thấy tê tay dù đường phẳng, máy đang quay nhanh hơn mức cần.
Đà xe hụt. Bạn vặn thêm ga nhưng xe không vọt thêm tương ứng, tiếng máy to lên mà tốc độ gần như đứng. Đây là tín hiệu rõ nhất rằng số hiện tại đã hết việc.
Khi nào về số: tiếng gằn, rung thô và xe bị ghì
Về số đúng lúc quan trọng không kém, vì để máy gằn lâu vừa mệt máy vừa mất khả năng tăng tốc khi cần né.
- Tiếng gằn, lục bục. Tiếng máy trầm hẳn xuống, nghe đục và đứt quãng, như máy đang thở nặng. Hay gặp khi bạn đang ở số cao mà phải giảm tốc vì xe phía trước chậm lại.
- Rung thô từng nhịp. Khác với rung tê mịn ở trên, đây là rung giật cục, cảm thấy rõ ở yên và gác chân, có lúc cả xe như khựng nhẹ theo nhịp nổ.
- Vặn ga mà xe ì. Xe không bứt lên, thậm chí hơi giật khi bạn cố vặn ga. Máy đang bị ép kéo một tải quá nặng ở số đó.
Gặp những dấu hiệu này, nhả ga, đạp về một số rồi ăn ga lại nhẹ. Nếu xe vẫn gằn, về thêm một số nữa. Cách đạp số sao cho êm, không làm người ngồi sau gật đầu, được nói riêng trong bài sang số xe máy không bị giật.
Phân biệt rung do máy với rung do đường và gió
Người mới dễ nhầm, nhất là khi đi qua những đoạn mặt đường không phẳng. Một vài cách tách bạch:
- Rung do mặt đường đi theo nhịp bánh xe, xuất hiện rồi hết khi qua đoạn gạch, nắp cống hay vạch sơn gờ. Rung do máy kéo dài liên tục và thay đổi khi bạn vặn hay nhả ga.
- Thử nhả ga một nhịp. Nếu rung giảm ngay, đó là rung máy. Nếu không đổi, đó là rung từ đường hoặc lốp.
- Tiếng gió dễ át tiếng máy khi đi đường thoáng. Mũ có kính che kín cả mặt làm tiếng máy nhỏ đi, nên lúc mới tập, hãy mở hé kính để nghe rõ hơn và tuyệt đối không đeo tai nghe khi lái.
Nếu tiếng máy to và lạ ngay cả khi bạn đã ở đúng số, chuyện không còn nằm ở thời điểm đổi số. Đọc bài tiếng máy xe số nổ to hơn bình thường và báo cửa hàng trước khi đi tiếp.
Đọc tín hiệu trong vài tình huống quen ở Hà Nội
Phố cổ Hoàn Kiếm
Hàng Bạc, Hàng Buồm, Mã Mây đông người đi bộ và xe dừng đỗ liên tục, bạn đi số thấp phần lớn thời gian. Tín hiệu cần nghe là tiếng gằn: lỡ lên số cao mà phải bò theo dòng xe, máy lục bục ngay. Máy ở số thấp nghe hơi to nhưng đều vẫn là bình thường.
Đường rộng ở Ba Đình
Trên Điện Biên Phủ hay Hoàng Diệu, xe có đà và đi qua nhiều số, rất hợp để tập nghe tiếng rú. Nhịp đổi số tốt là sau khi lên số, tiếng máy hạ xuống nhưng không tụt thành gằn.
Lên cầu ở Long Biên
Qua cầu Chương Dương sang Hoàn Kiếm, dốc lên cầu làm tiếng gằn đến sớm hơn trên đường bằng. Về số ngay chân dốc, đừng đợi lưng chừng dốc xe bị ghì mới đổi. Trên cầu Long Biên làn xe máy hẹp, giữ một số ổn định để khỏi vừa đạp số vừa căn hàng xe.
Dùng kim tốc độ làm điểm đối chiếu, không làm luật
Sau vài chục lần đổi số theo tai, hãy liếc kim tốc độ đúng lúc bạn thấy cần đổi và nhớ đại khái vị trí kim. Đó là mốc riêng của bạn với chiếc xe đang thuê, không phải con số chung. Chở thêm người, mang đồ nặng hay lên dốc thì mốc ấy dịch đi, tai vẫn là thứ quyết định. Chỉ liếc khi đường thoáng, trong phố đông mắt phải ở phía trước. Bài đi Honda Wave số mấy cho hợp có gợi ý chọn số theo từng loại đường, đọc cùng bài này sẽ dễ hình dung hơn.
Mười lăm phút tập nghe máy trước khi vào phố đông
Buổi đầu nhận xe, chọn một đoạn đường vắng, phẳng, ít xe ra vào. Làm lần lượt:
- Ở số một, vặn ga từ từ cho đến khi nghe tiếng máy căng lên, rồi nhả ga. Lặp vài lần để tai nhớ âm thanh “đến lúc lên số”.
- Cố ý giữ số hai lâu hơn bình thường một chút để cảm thấy kiểu rung tê ở tay lái.
- Lên số cao rồi để xe chậm dần mà không về số, nghe tiếng máy chuyển sang gằn và cảm rung thô ở yên.
- Cuối cùng chạy một vòng đổi số theo cảm giác, không nhìn đồng hồ.
Tóm lại
Không có đồng hồ vòng tua, bạn vẫn đủ thông tin để đổi số đúng lúc: tiếng rú, rung tê và đà hụt báo lên số; tiếng gằn, rung thô và xe bị ghì báo về số. Tập nghe ở chỗ vắng trước rồi mới vào phố đông. Xem thêm các bài khác về xe số trong chuyên mục kinh nghiệm xe số và mọi chủ đề về chọn, lái, giữ xe tại trang xe máy.