Xe số nóng máy mùa hè là chuyện người thuê xe ở Hà Nội hay gặp nhất khi phải chạy việc hoặc đi chơi đúng lúc nắng gắt: mười hai giờ trưa ra khỏi phố, chạy một mạch lên Sóc Sơn hay về Gia Lâm, đến đoạn cuối thấy xe hụt hơi, có mùi lạ bốc lên từ dưới chân. Wave hay Sirius không có két nước, cũng không có đồng hồ báo nhiệt, nên người lái phải tự đọc dấu hiệu. Bài này giải thích ngắn gọn vì sao máy làm mát bằng gió chịu nắng kém hơn bạn tưởng, những dấu hiệu nào là quá nóng thật, và cách xếp điểm dừng nghỉ cho một chuyến đi trưa hè.
Nếu bạn hay bị kẹt cứng giữa phố giờ cao điểm, phần dừng bánh lâu đã có bài riêng về xe nóng máy khi kẹt xe giờ cao điểm. Ở đây ta nói về lúc xe vẫn chạy, đường thoáng, nhưng trời quá nắng.
Xe số nóng máy mùa hè: máy làm mát bằng gió chịu nắng ra sao
Động cơ xe số phổ thông tản nhiệt nhờ các lá tản nhiệt bao quanh xi lanh. Khi xe lăn bánh, gió lùa qua những lá này mang nhiệt đi. Cơ chế này đơn giản, bền, nhưng phụ thuộc vào hai thứ: có gió thổi qua và không khí đủ mát để lấy nhiệt đi.
Giữa trưa hè, cả hai điều kiện đều yếu đi cùng lúc:
- Không khí đã nóng sẵn. Gió thổi qua máy là gió nóng, nên mỗi vòng quay lấy đi ít nhiệt hơn buổi sáng sớm.
- Mặt đường hắt nhiệt lên. Đường nhựa trên đê hay đường gom các trục lớn như Võ Văn Kiệt phơi nắng cả buổi, hơi nóng bốc thẳng lên gầm máy.
- Nắng chiếu trực tiếp vào lốc máy khi dừng đèn đỏ hoặc đỗ ngoài bãi trống.
Máy vẫn được thiết kế để chịu nóng, nên chạy trưa hè không có nghĩa là xe sẽ hỏng. Chỉ là biên an toàn hẹp lại, người lái cần bù bằng cách chạy và cách nghỉ.
Dấu hiệu xe máy quá nóng khi đi trưa
Xe số không báo cho bạn bằng đèn, nên hãy tập để ý ba nhóm dấu hiệu dưới đây. Gặp một dấu hiệu thì giảm tải, gặp từ hai dấu hiệu trở lên thì tìm chỗ dừng.
Mùi lạ
Mùi dầu nóng, mùi khét nhẹ như nhựa hay cao su bị hơ lửa, bốc lên rõ khi bạn vừa giảm tốc hoặc dừng đèn. Chút mùi máy nóng sau quãng dài là bình thường, nhưng mùi đậm dần, cay mũi thì máy đang nóng quá mức.
Máy ì, hụt hơi
Tay ga vẫn vặn như cũ mà xe lên tốc chậm hẳn, lên dốc cầu phải về số thấp sớm hơn thường lệ. Đây là lúc máy đang “đuối” vì nhiệt, cố vặn thêm ga chỉ làm máy nóng thêm.
Tiếng gõ lạ
Tiếng lách cách, lụp bụp hoặc tiếng gõ kim loại nhỏ phát ra từ lốc máy, rõ nhất khi tăng ga ở số cao. Nếu trước đó máy êm mà giờ xuất hiện tiếng gõ, đừng chạy cố. Bài tiếng máy xe số nổ to hơn bình thường giúp bạn phân biệt thêm các loại tiếng.
Chạy đều tay, tránh ì máy ở số cao
Phần lớn chuyện quá nóng giữa trưa đến từ cách chạy, không phải từ xe. Với xe số, lỗi hay gặp nhất là để máy ì ở số cao: chạy chậm nhưng vẫn giữ số bốn, vặn ga sâu để kéo xe lên. Máy quay chậm, gió qua lá tản nhiệt ít, trong khi lực đốt lại lớn, nhiệt dồn lại rất nhanh.
Vài nguyên tắc dễ làm:
- Về số hợp tốc độ. Đi chậm trong phố đông thì số hai, số ba; chỉ lên số cao khi đường thoáng và xe đã đủ trớn. Nghe máy gằn, rung đầu xe là dấu hiệu số đang quá cao.
- Lên dốc thì về số sớm. Dốc lên cầu Chương Dương, cầu Vĩnh Tuy hay dốc đê Long Biên, về số trước chân dốc để máy quay nhẹ, không phải gồng.
- Giữ tốc độ vừa phải và đều. Chạy đều tay ở tốc độ trung bình cho máy nhiều gió hơn mà không bắt máy làm việc hết sức.
- Giảm tải nếu có thể. Chở hai người kèm đồ nặng giữa trưa là bài toán khó cho máy nhỏ; bớt đồ hoặc chia chuyến nếu được.
Với các mẹo cụ thể cho từng dòng, bài Wave thuê nhanh nóng máy khi chạy liên tục nói kỹ hơn về thói quen chăm xe.
Xếp điểm dừng nghỉ cho chuyến đi trưa hè
Thay vì đợi xe có dấu hiệu mới dừng, hãy lên kế hoạch nghỉ ngay từ lúc xem bản đồ. Ví dụ đi từ Long Biên lên Sóc Sơn qua cầu Nhật Tân và Đông Anh, có thể dừng ở một quán nước có mái che quanh Đông Anh trước khi vào đoạn đường thoáng nắng. Đi Gia Lâm về Bát Tràng theo đê, chọn một quán nước ven làng có bóng cây.
Chọn chỗ nghỉ
- Chỗ râm thật sự: dưới mái tôn, gốc cây lớn, hiên quán. Bóng râm giúp máy nguội nhanh hơn hẳn so với đỗ giữa nắng.
- An toàn khi dừng: tấp hẳn vào lề, tránh đỗ ngay chân dốc cầu hay khúc cua.
Nghỉ bao lâu
Không cần con số cố định. Tắt máy, để xe nghỉ trong bóng râm, bạn cũng tranh thủ uống nước và rửa mặt. Khi hết mùi khét, đưa tay lại gần lốc máy (không chạm) thấy hơi nóng đã dịu đi rõ, nổ máy thấy êm, ga ăn lại bình thường, khi đó mới đi tiếp. Nếu nổ lại vẫn ì và có tiếng gõ, đừng ráng chạy.
Những lưu ý cho chính người lái giữa trưa, như chống nắng và uống nước, có ở bài chạy xe máy giữa trưa hè Hà Nội.
Không dội nước lạnh lên máy đang nóng
Thấy máy bốc hơi nóng, nhiều người có phản xạ xách chai nước hoặc xin xô nước ở quán dội thẳng lên lốc máy cho nhanh nguội. Đừng làm vậy. Kim loại đang nóng gặp nước lạnh đột ngột co lại không đều, có thể gây cong vênh hoặc nứt chi tiết, chưa kể nước bắn vào bộ phận điện.
Cách đúng chỉ là để máy tự nguội trong bóng râm.
Khi nào nên gọi cửa hàng
Hãy báo cửa hàng nếu sau khi nghỉ đủ, máy vẫn có tiếng gõ, khói bất thường, hoặc xe chết máy liên tục. Gọi trước khi tìm thợ ven đường, để cửa hàng biết tình trạng xe và hướng dẫn bạn bước tiếp theo. Số liên hệ chính thức của tiệm là 0942467674. Nếu cần cứu hộ hay đổi xe, thời gian và chi phí sẽ được xác nhận cụ thể qua điện thoại trước khi làm.
Tóm lại
Xe số làm mát bằng gió vẫn chạy tốt giữa trưa hè nếu bạn chạy đều, về số đúng, không để máy ì ở số cao và xếp sẵn điểm dừng có bóng râm. Mùi khét, máy ì, tiếng gõ là ba tín hiệu nên nghỉ; tuyệt đối không dội nước lạnh. Các bài khác về dòng xe này nằm trong mục xe số, còn kiến thức chung về chọn và dùng xe có ở chuyên mục xe máy.