Vặn ga khi bóp phanh gấp là lỗi nhiều người mới lái mắc mà không biết. Mắt vừa thấy nguy hiểm, cả bàn tay phải siết lại như nắm đấm, cổ tay xoay theo và tay ga bị kéo thêm đúng lúc cần xe chậm lại. Bài này giải thích vì sao chuyện đó xảy ra, rồi chỉ cách đặt cổ tay thấp và tập ở chỗ vắng để xe dừng gọn.
Vì sao vặn ga khi bóp phanh gấp lại hay xảy ra
Trên xe máy, bàn tay phải làm hai việc cùng lúc: giữ tay ga và giữ cần phanh trước. Hai bộ phận nằm sát nhau, nên một cú siết hoảng hốt rất dễ động tới cả hai. Người mới thường nghĩ lỗi nằm ở chỗ bóp phanh chưa đủ mạnh, trong khi thứ gây hại là bàn tay vẫn đang giữ ga.
Theo tài liệu hướng dẫn lái xe mô tô và diễn đàn người đi xe, chủ yếu bằng tiếng nước ngoài, cách giải thích hay gặp như sau. Khi cổ tay nâng cao hoặc bẻ cong lên, bàn tay ôm tay ga từ phía trên. Lúc hoảng, cả bàn tay co lại, kể cả ngón cái, và cổ tay xoay theo chiều làm ga mở thêm. Khi cổ tay giữ thấp và thẳng, các ngón bóp được cần phanh mà ống tay ga ít bị xoay theo. Bài chưa thấy nguồn tiếng Việt hay nghiên cứu đo đạc nào bàn điểm này, nên hãy xem đó là cách tập nhiều người khuyên chứ không phải quy tắc tuyệt đối.
Cổ tay thấp là gì: cách đặt tay trên tay ga
Cổ tay thấp là tư thế cổ tay ngang hoặc hơi thấp hơn tay nắm, cẳng tay và bàn tay gần thẳng hàng, khuỷu tay chùng thay vì chống ra hai bên, cổ tay không bẻ cong lên. Bạn tự kiểm tra được khi xe đứng yên trên nền phẳng, chưa cần nổ máy:
-
Ngồi vào tư thế như khi đi, hai tay đặt lên tay lái, chưa vặn gì.
-
Nhìn cổ tay phải: nó đang cao hơn tay nắm hay ngang với tay nắm?
-
Đặt hai ngón lên cần phanh trước rồi bóp thử, xem cổ tay có xoay theo không. Chưa đạt thì thả lỏng, đặt lại và thử tiếp.
Ngón cái và gốc bàn tay chỉ đỡ nhẹ tay ga, không bóp chặt.
Về bố trí phanh, theo cách phổ biến thì tay phải phanh bánh trước; phanh sau thường ở tay trái trên xe tay ga và ở bàn đạp chân phải trên xe số. Mỗi xe có thể khác, hãy kiểm lại trên chiếc bạn đang đi trước khi lăn bánh.
Thứ tự nhả ga rồi bóp phanh khi gặp tình huống bất ngờ
Khi có người bước ra hay xe phía trước phanh đột ngột, hãy dùng một chuỗi ngắn và tập cho thành phản xạ:
-
Nhả ga hoàn toàn. Đây là việc đầu tiên, không phải việc cuối. Mở bàn tay, để tay ga trả về hết.
-
Hạ cổ tay về vị trí ngang hoặc thấp, khuỷu tay chùng, hai gối kẹp vào thân xe để hông giữ người thay cho tay.
-
Bóp bằng các ngón, siết dần. Không giật một phát; tăng lực đều tay, phối hợp phanh còn lại theo cách bạn đã tập, giữ xe thẳng và mắt nhìn vào khoảng trống chứ không dán vào vật cản.
Nếu vừa bóp phanh đã thấy xe vọt lên, đừng bóp mạnh hơn: mở bàn tay, trả ga về hết rồi bóp lại.
Luật cũng đặt yêu cầu ở phía người lái. Điều 12 khoản 2 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ (Luật 36/2024/QH15) viết: “Người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ phải bảo đảm tốc độ phù hợp điều kiện của cầu, đường, mật độ giao thông, địa hình, thời tiết và các yếu tố ảnh hưởng khác để bảo đảm an toàn.” Khoản 3 còn yêu cầu “quan sát, giảm tốc độ hoặc dừng lại” ở những nơi như chỗ người đi bộ đang qua đường.
Chỗ nào ở Hà Nội dễ phải phanh gấp
Phố quanh hồ Hoàn Kiếm lúc đông khách đi bộ, khu chợ Long Biên, cổng trường lúc tan học ở Cầu Giấy hay Đống Đa, đầu ngõ đổ ra phố lớn đều là nơi người có thể bước ra bất ngờ. Ở đó, hãy đi chậm từ xa và đặt hờ vài ngón tay lên cần phanh với cổ tay vẫn thấp, chưa kéo. Thứ tự nhả ga rồi phanh nhẹ cũng đúng khi phải giảm tốc giữa chừng, như bài phanh giữa khúc cua, nhả ga trước rồi mới phanh nhẹ mô tả.
Tập ở chỗ vắng: ba bài không cần tốc độ
Chọn nơi được phép sử dụng, vắng người và nằm ngoài làn xe chạy, như bãi đỗ rộng. Không tập trên vỉa hè: Điều 77 khoản 1 ghi “vỉa hè được sử dụng cho người đi bộ”. Đội mũ bảo hiểm và cài quai đúng quy cách theo Điều 33 khoản 2, và tự lái, không chở thêm ai khi còn tập.
-
Bài một, xe đứng yên. Lặp lại phần kiểm tra cổ tay ở trên cho đến khi bóp phanh mà cổ tay không xoay.
-
Bài hai, đi chậm như đi bộ. Giữ ga hé, nhả ga hoàn toàn rồi bóp dần để dừng.
-
Bài ba, thêm mốc bất ngờ. Đặt chiếc nón dưới đất làm mốc, đến mốc thì làm đủ chuỗi nhả, hạ, siết và nói thầm ba chữ đó.
Chỉ tăng độ khó khi tay đã tự đúng, và dừng buổi tập ngay khi tay mỏi hoặc xe có biểu hiện lạ.
Xe thuê: tay ga và cần phanh có gì lạ thì dừng đi
Với xe thuê, hãy dành chút thời gian lúc nhận xe để làm quen tay ga và cần phanh ở chỗ vắng. Cần phanh lỏng, rơ, tay ga nặng, trả về chậm hoặc có tiếng lạ khi vặn là dấu hiệu nên dừng đi và báo. Đừng tự vặn, siết hay chỉnh. Điều 9 khoản 8 nằm trong nhóm hành vi bị nghiêm cấm: “Đưa xe cơ giới, xe máy chuyên dùng không bảo đảm quy định của pháp luật về an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường, phương tiện khác không đủ điều kiện theo quy định của pháp luật để tham gia giao thông đường bộ.” Bài không kết luận xe nào có đạt hay không; hãy dừng ở nơi an toàn khi thấy bất thường và gọi cửa hàng.
Cửa hàng Nguyễn Tú ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở cửa 09:00–21:00, số điện thoại 0942467674. Hỗ trợ ngoài giờ, đổi xe hay cứu hộ giữa đường chưa có trong thông tin đã xác nhận, nên hãy hỏi và xác nhận trực tiếp trước khi thuê.
Tóm lại cách đặt cổ tay và nhả ga
Ba thói quen giúp tay ga không bị kéo theo: cổ tay thấp và thẳng, nhả ga trước rồi siết phanh dần, ngồi vững bằng hông và hai gối. Bạn có thể luyện tiếp ở mục kỹ năng lái cơ bản, xem nhóm bài tình huống giao thông và chuyên mục kỹ năng. Thông tin cửa hàng có ở trang thuê xe và trang liên hệ.
Văn bản luật được trích ở trên: Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ số 36/2024/QH15. Đây là thông tin tham khảo, quy định có thể thay đổi, không thay thế huấn luyện hoặc tư vấn chuyên môn.