Đang chạy thì thấy xe ga có mùi khét, nhất là sau một đoạn leo dốc cầu, nửa tiếng nhích từng chút trong dòng xe kẹt hay một quãng phải bóp phanh liên tục, phần lớn người lái đều giật mình và không biết nên đi tiếp hay dừng. Mùi khét trên xe tay ga thường đến từ ba nguồn: dây curoa trong hộp truyền động, má phanh, và dầu nhớt dính lên chỗ nóng. Nhận ra đúng nguồn giúp bạn biết khi nào chỉ cần nghỉ cho máy nguội, khi nào phải dừng hẳn và báo tiệm.
Vì sao xe ga có mùi khét dễ hơn xe số
Xe tay ga truyền lực từ động cơ ra bánh sau bằng một dây curoa cao su chạy giữa hai cụm puly, đặt trong hộp kín ở sườn trái xe. Khi chở nặng, leo dốc hay chạy rồi dừng liên tục, dây curoa và bố côn ly hợp phải trượt nhiều hơn bình thường. Ma sát sinh nhiệt dồn trong hộp kín, và mùi cao su nóng thoát ra qua khe gió.
Động cơ xe ga lại nằm thấp, bọc nhiều lớp nhựa nên nhiệt tỏa chậm. Sau dốc lên cầu Nhật Tân, cầu Vĩnh Tuy hay quãng kẹt xe dài trên Nguyễn Văn Cừ giờ tan tầm, mùi nóng dễ bốc lên tới mũi người lái. Không phải mùi nào cũng là hỏng hóc, nhưng mùi nào cũng đáng chú ý.
Phân biệt ba loại mùi khét thường gặp
Không cần biết sửa xe, chỉ cần để ý: mùi giống gì, xuất hiện sau tình huống nào, đi kèm dấu hiệu gì.
Mùi khét dây curoa xe ga
- Mùi giống gì: cao su cháy, hơi ngai ngái, giống mùi lốp xe phanh trượt.
- Hay xuất hiện khi: leo dốc dài với hai người ngồi, chở thêm đồ nặng, hoặc kẹt xe phải vê ga nhẹ liên tục để nhích từng đoạn ngắn.
- Dấu hiệu đi kèm: máy gào to mà xe không tăng tốc tương xứng, có cảm giác trượt hoặc giật khi lăn bánh.
Mùi nhẹ sau dốc rồi hết khi xe chạy đều thường chỉ do hộp truyền động nóng. Mùi nặng kèm xe yếu hẳn là dấu hiệu dây hoặc bố côn đang trượt quá mức.
Mùi khét từ má phanh
- Mùi giống gì: khét gắt, hơi chua, giống mùi vải hoặc giấy nhám nóng.
- Hay xuất hiện khi: xuống dốc dài bóp phanh liên tục, hoặc vô tình đè nhẹ tay phanh suốt quãng đường.
- Dấu hiệu đi kèm: tay phanh mềm hơn, phải bóp sâu mới ăn, có tiếng rít, bánh xe quay nặng khi dắt.
Mùi phanh thường đến từ bánh trước hoặc bánh sau, không phải từ giữa xe. Chủ đề này có bài riêng cho xe thuê về mùi khét khi phanh và lúc nào nên gọi hỗ trợ, còn cách phanh khi đổ dốc được nói trong bài xe ga xuống dốc dài dùng phanh thế nào.
Mùi dầu nhớt cháy
- Mùi giống gì: khét dầu, hơi giống mùi chảo dầu để quá lửa, đôi khi kèm làn khói mỏng màu xám xanh.
- Hay xuất hiện khi: máy chạy lâu dưới nắng, hoặc có chỗ rò rỉ nhỏ.
- Dấu hiệu đi kèm: vết dầu bám quanh lốc máy, nhỏ giọt dưới gầm sau khi dựng xe, khói ra từ gần ống xả.
Nhớt dính lên ống xả nóng bốc mùi rõ dù lượng rất ít. Đừng bỏ qua, vì xe có thể đang thiếu nhớt bôi trơn.
Mùi nào thì phải dừng hẳn, không đi tiếp
Gặp một trong các dấu hiệu sau, hãy tấp vào lề an toàn, tắt máy, rút chìa khóa và đứng tránh xa xe:
- Mùi nhựa cháy hoặc mùi dây điện cháy, khác hẳn mùi cao su hay dầu.
- Có khói bốc ra từ yếm, cốp, hộp truyền động hoặc gầm xe.
- Đèn đồng hồ chập chờn, xe tự tắt máy cùng lúc có mùi khét.
- Bánh sau bị bó, xe khựng lại hoặc phát tiếng kêu lạ từ hộp số bên trái.
- Phanh mất tác dụng rõ rệt sau khi có mùi khét.
Đừng tự mở nắp hộp truyền động, đừng sờ vào lốc máy hay ống xả, và đừng cố chạy thêm “vài cây số về tới nhà”. Lo an toàn cho mình và người ngồi sau, rồi gọi tiệm.
Mùi nhẹ thoảng qua: nghỉ cho máy nguội đúng cách
Nếu mùi xuất hiện sau đoạn dốc hay quãng kẹt xe, xe vẫn chạy bình thường, phanh vẫn ăn và mùi nhạt dần:
- Bật xi nhan, chạy chậm vào lề phải, chọn chỗ bằng phẳng, có bóng mát.
- Dựng chân chống giữa, tắt máy.
- Để xe nghỉ một lúc, chờ cho mùi tan hẳn. Không đổ nước lên máy hay lên má phanh để làm nguội nhanh.
- Nhìn quanh xe bằng mắt, không chạm tay: dưới gầm có giọt dầu không, quanh bánh có vết lạ không.
- Khi chạy lại, đi chậm, tránh vặn ga mạnh và bóp phanh liên tục.
Nếu chạy lại mà mùi quay về nhanh, coi như mùi đó không còn là “nóng tạm thời” nữa. Bài đang đi xe thuê có mùi khét: dừng xe và kiểm tra đâu có thêm các điểm quan sát chung cho mọi loại xe. Nếu mùi khét đi cùng cảm giác máy nóng hầm khi kẹt xe buổi trưa, xem thêm cách để máy nguội an toàn khi kẹt xe giữa trưa hè.
Phòng mùi khét trên những cung đường dễ gặp ở Hà Nội
Phần lớn mùi khét có thể tránh bằng cách chạy hợp lý:
- Leo dốc cầu: giữ ga đều từ chân dốc, đừng để xe chậm dần rồi mới vặn mạnh giữa dốc cầu Thăng Long hay cầu Nhật Tân.
- Kẹt xe dài: khi dòng xe đứng hẳn, nhả ga, giữ phanh và chờ. Tránh vừa vê ga vừa bóp phanh để nhích từng chút, vì đó là lúc dây curoa và bố côn trượt nhiều nhất.
- Xuống dốc dài: phanh nhịp, phối hợp cả hai phanh thay vì đè một phanh suốt dốc, nhất là ở Ba Vì hay Tam Đảo.
- Chở nặng: hai người kèm đồ cồng kềnh trên dốc đê sông Hồng là bài toán khó cho xe ga nhỏ; chia bớt đồ hoặc chọn đường bằng hơn.
- Không đè tay phanh: để hờ ngón tay trên tay phanh dễ vô tình bóp nhẹ suốt quãng đường.
Với xe thuê: báo tiệm sớm, đừng tự sửa
Với xe thuê, hãy báo sớm: mô tả loại mùi, tình huống xuất hiện, xe đang ở đâu và dấu hiệu đi kèm. Đừng tự tháo nắp hộp số, tự chỉnh phanh hay mang xe vào tiệm sửa bất kỳ khi chưa trao đổi.
Tiệm ở 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên, mở từ 09:00 đến 21:00. Phương án hỗ trợ, thời gian và chi phí nếu có đều được xác nhận trước với bạn. Trong lúc chờ, để xe ở chỗ an toàn và đứng ra khỏi lòng đường.
Tóm lại, xe ga có mùi khét không phải lúc nào cũng là hỏng, nhưng luôn là lời nhắc dừng lại quan sát. Mùi cao su sau dốc thường do dây curoa nóng, mùi gắt ở bánh là má phanh, mùi dầu kèm khói là nhớt; còn mùi nhựa, dây điện hay có khói thì dừng hẳn. Các bài khác về loại xe này nằm trong chuyên mục xe tay ga, còn tổng quan về thuê và đi xe máy ở Hà Nội được gom ở trang chuyên mục chính.