Nếu bạn là người thuận tay trái lái xe ga lần đầu, rất có thể bạn sẽ thấy tay phải “vụng” hơn mình tưởng. Tay ga nằm bên phải, phanh trước cũng nằm bên phải, nên mọi thao tác quan trọng nhất đều dồn về bàn tay bạn ít dùng. Phản xạ tự nhiên là hễ cần dừng thì bóp mạnh tay phanh trái, còn tay phải chỉ lo vặn ga. Thói quen này làm quãng dừng xe dài hơn cần thiết. Bài này đưa ra chuỗi bài tập ở bãi vắng để tay phải giữ ga đều, quen bóp đủ phanh trước, rồi mới ra phố đông Hà Nội.
Vì sao người thuận tay trái lái xe ga hay dồn hết vào phanh trái
Người thuận tay trái thường gặp ba trở ngại:
- Cổ tay phải cứng. Khi căng thẳng, cổ tay phải siết chặt tay ga, xe vọt lên từng nấc thay vì tăng tốc mượt.
- Ngại rời tay ga. Vì sợ mất kiểm soát ga, nhiều người không dám đưa ngón tay phải sang tay phanh, nên chỉ còn tay trái làm việc dừng xe.
- Tin tay trái hơn. Lúc gấp, bạn bóp phanh trái thật mạnh. Nếu đó là phanh sau đơn thuần, bánh sau dễ bó cứng và trượt, còn bánh trước, nơi gánh phần lớn lực hãm, gần như không được dùng tới.
Xe tay ga được thiết kế để hai tay cùng chia việc, nên mục tiêu là đưa tay phải lên ngang tầm, không phải ép tay trái làm thay.
Bố trí tay ga và phanh trên xe tay ga Honda phổ biến
Trước khi tập, hãy nắm chắc tay nào làm gì. Trên những mẫu xe tay ga Honda hay gặp ở các tiệm thuê tại Hà Nội như Vision, Air Blade hay Lead:
- Tay phải: tay ga (vặn về phía mình để tăng ga) và tay phanh trước.
- Tay trái: tay phanh sau.
Một số phiên bản có phanh kết hợp CBS: khi bóp tay phanh trái, hệ thống phân bổ thêm một phần lực sang bánh trước. Điều này giúp dừng ổn định hơn, nhưng không làm tay phanh phải trở nên thừa. Mỗi phiên bản bố trí khác nhau, nên khi nhận xe hãy hỏi cửa hàng: xe có CBS hay ABS không, tay phanh nào điều khiển bánh nào. Cách bóp tay trái trên xe CBS có trong bài phanh kết hợp CBS trên xe tay ga thuê.
Chọn chỗ tập vắng trước khi ra đường
Đừng tập giữa dòng xe. Hãy tìm một khoảng sân rộng, phẳng, không cát sỏi, ví dụ sân trống trong một khu đô thị ở Long Biên hay Gia Lâm vào sáng sớm ngày thường, và hỏi bảo vệ trước. Đội mũ bảo hiểm cài quai, đi giày kín mũi, đặt một chai nước rỗng làm điểm dừng.
Bài tập tay phải giữ ga xe ga cho đều
Mục tiêu đầu tiên là để tay phải giữ ga xe ga ổn định, không giật, không hụt.
Bài một: hạ cổ tay trước khi vặn ga
Nắm tay ga sao cho cổ tay hơi thấp hơn mu bàn tay, khuỷu tay chùng nhẹ. Bạn sẽ vặn ga bằng cử động nhỏ của cổ tay thay vì cả cánh tay. Khi xe đã tắt máy, tập vặn rồi nhả chậm vài lần để cảm nhận hành trình tay ga.
Bài hai: chạy thẳng với một tốc độ cố định
Chạy thẳng trong sân thật chậm, như người đi bộ nhanh, và giữ đúng mức đó suốt đoạn. Mắt nhìn xa về cuối sân. Khi đã đều, nâng tốc độ thêm chút và lặp lại.
Bài ba: nhả ga mượt trước khi dừng
Tập nhả ga từ từ trong hai, ba giây thay vì buông đánh phựt, vì nhả đột ngột làm xe hẫng và người dồn về trước.
Tập bóp đủ phanh trước bằng tay phải
- Chuyển ngón sẵn. Khi chạy chậm, nhả ga rồi đặt hai hoặc bốn ngón tay phải lên tay phanh trước, lòng bàn tay vẫn ôm tay nắm. Lặp lại đến khi không cần nhìn.
- Bóp nhẹ rồi tăng dần. Bắt đầu bằng lực nhẹ để xe giảm tốc êm, rồi tăng lực đều tay.
- Giữ tay lái thẳng. Phanh trước mạnh trong lúc đang đánh lái dễ làm mất thăng bằng.
- Cảm nhận đầu xe chúi. Phuộc trước nhún xuống là bình thường, cho thấy bánh trước đang làm việc.
Xe có CBS vẫn nên tập riêng tay phanh phải, để lúc dừng gấp bạn có thêm lực hãm đã quen tay.
Phối hợp phanh trước và phanh sau để dừng thẳng
Khi từng tay đã quen, tập dừng tại chai nước:
- Còn khoảng vài thân xe thì nhả ga mượt.
- Bóp phanh sau (tay trái) trước một nhịp ngắn để xe ổn định, rồi bóp phanh trước (tay phải) và tăng dần cả hai.
- Dừng sát vật đánh dấu, xe thẳng, hai chân đặt xuống cùng lúc.
Mỗi lần nâng tốc độ lên một chút, sau đó thử dừng trong khoảng ngắn hơn để quen lực mạnh hơn, luôn giữ tay lái thẳng. Dùng đủ hai phanh, xe dừng gọn hơn hẳn lúc chỉ bóp tay trái. Nguyên tắc chung có trong bài phối hợp phanh trước và phanh sau cho an toàn.
Trên đường cát sỏi hay vạch sơn ướt, giảm lực phanh trước và phanh sớm hơn, chứ không bỏ hẳn phanh trước.
Mang kỹ năng ra phố đông Hà Nội
Khi đã tự tin ở bãi vắng, hãy chọn giờ thấp điểm để chạy những đoạn quen. Từ khu Bồ Đề, bạn có thể đi dọc Nguyễn Văn Cừ, qua cầu Chương Dương vào phố Trần Quang Khải rồi quay về. Đoạn này có đèn đỏ, có xe dồn ở chân cầu, đủ để tập nhả ga sớm và phanh đều tay.
- Luôn đặt sẵn ngón tay phải gần phanh trước khi tới gần ngã tư, lối ra ngõ hay chỗ có người sang đường.
- Nhả ga sớm khi thấy đèn vàng hoặc xe phía trước sáng đèn phanh, để còn thời gian phanh nhẹ.
- Không bóp phanh trái giật mạnh theo phản xạ. Nếu thấy mình vẫn làm vậy sau vài ngày, hãy quay lại bãi vắng tập thêm một buổi ngắn trước khi đi xa.
- Lúc kẹt xe ở phố cổ, giữ ga thật nhẹ và rà phanh sau để xe không loạng choạng, theo cách trong bài chạy chậm mà không loạng choạng khi kẹt xe.
Khi thuê xe, hãy nói trước với cửa hàng rằng mình thuận tay trái và mới lái xe ga, để được chỉ từng tay phanh trên chính chiếc xe sẽ nhận.
Tóm lại
Thuận tay trái chỉ cần vài buổi tập có chủ đích: tay phải giữ ga đều, quen bóp đủ phanh trước, rồi ghép với phanh sau cho đến khi dừng thẳng thành phản xạ. Chỉ bóp phanh trái không đủ cho những lần dừng gấp trên phố Hà Nội. Xem thêm các bài về xe tay ga và chuyên mục xe máy và dòng xe để chuẩn bị cho chuyến đi tiếp theo.