Thói quen nổ máy xe ga trong nhà rồi để xe chạy cầm chừng vài phút “cho máy ấm” rất phổ biến ở Hà Nội, nhất là những sáng mùa đông gió bấc. Người ở nhà ống trong ngõ Hoàn Kiếm, Đống Đa hay khu tập thể Kim Liên thường để xe ở tầng một qua đêm, sáng ra đề máy ngay tại chỗ rồi mới đi tìm mũ, chìa khóa cổng. Vài phút đó tưởng vô hại, nhưng gian để xe kín là nơi khí thải không có đường thoát. Bài này giải thích vì sao, và đưa ra một thói quen khởi động khác: dắt xe ra chỗ thoáng rồi mới nổ máy.
Nổ máy xe ga trong nhà: khí thải đi đâu
Động cơ xăng nào cũng thải ra một hỗn hợp khí, trong đó có khí CO (carbon monoxide). Điều đáng sợ nhất ở CO là nó không màu, không mùi. Mùi khét hay mùi xăng bạn ngửi thấy khi xe nổ máy là của các thành phần khác, nên không ngửi thấy gì đặc biệt không có nghĩa là không khí đang sạch.
Ngoài đường, khí thải bay đi và loãng ra rất nhanh. Trong một gian kín thì khác: khí không có lối thoát, cứ tích lại sau mỗi phút máy chạy. Nhà ống ở Hà Nội lại có đặc điểm khiến chuyện này dễ xảy ra hơn:
- Tầng một hẹp và sâu, cửa chính thường là cửa cuốn hoặc cửa xếp, sáng sớm còn đóng kín.
- Cầu thang thông thẳng lên các tầng trên, nơi người nhà còn đang ngủ. Không khí trong gian để xe không đứng yên mà có thể theo lòng cầu thang đi lên.
- Gian để xe thường kiêm luôn bếp hoặc chỗ ngủ ở nhà nhỏ, homestay hay chung cư mini.
Ống xả xe tay ga nằm thấp, sát nền, hướng về phía sau. Nếu đuôi xe quay vào trong nhà, khí thải phả thẳng vào phần sâu nhất, kín nhất của căn phòng.
Vì sao “cho máy ấm” trong nhà là thói quen nên bỏ
Nhiều người nghĩ xe phải nổ máy đứng yên một lúc mới chạy được. Với xe tay ga phun xăng điện tử đời mới, phần lớn trường hợp xe có thể chạy được ngay sau khi nổ máy ổn định, chỉ cần đi nhẹ ga trong vài phút đầu. Hướng dẫn sử dụng của từng mẫu xe là nơi nói chính xác nhất cho chiếc xe bạn đang đi, nên nếu băn khoăn, hãy đọc sổ tay hoặc hỏi người cho thuê.
Tức là nếu muốn máy ấm lên, bạn hoàn toàn làm được ở ngoài ngõ, nơi không khí lưu thông. Nổ máy sẵn trong nhà chỉ tiện tay vài chục giây, đổi lại khí thải tích tụ trong chỗ cả nhà đang thở.
Còn những sáng xe khó đề, phải bấm đi bấm lại nhiều lần, càng nên đẩy xe ra ngoài. Nguyên nhân xe khó nổ máy buổi sáng và cách kiểm tra nhanh có trong bài xe thuê không nổ máy buổi sáng.
Thói quen đúng: dắt ra chỗ thoáng rồi mới đề xe
Thay vì đề xe trong nhà ống, hãy tập một trình tự cố định mỗi sáng:
- Mở cửa trước. Kéo cửa cuốn lên hết, mở thêm cửa sổ nếu có.
- Chuẩn bị mọi thứ khi máy còn tắt. Đội mũ, cất túi vào cốp, tìm chìa khóa hay remote Smartkey.
- Dắt xe ra ngoài khi máy tắt. Đẩy xe ra mép ngõ hoặc vỉa hè, không chĩa ống xả vào cửa nhà mình hay nhà hàng xóm.
- Nổ máy ở ngoài, đi nhẹ ga vài phút đầu. Muốn đợi máy ổn định thì đứng ngoài đợi.
- Đóng cửa nhà sau khi xe đã ra, để khí thải không lùa ngược vào trong.
Chiều tối về thì ngược lại: tắt máy ngoài cửa rồi mới dắt xe vào, đừng chạy thẳng vào tầng một rồi mới tắt. Cách đưa xe lên bậc thềm khi đã tắt máy được nói kỹ trong bài đưa Honda Wave vào nhà ống homestay qua đêm; với xe tay ga, nguyên tắc tắt máy trước khi vào nhà là như nhau.
Những tình huống dễ chủ quan ở Hà Nội
Có vài cảnh quen thuộc khiến người ta lỡ để xe nổ máy trong chỗ kín lâu hơn mình nghĩ:
- Sáng mưa phùn, rét đậm. Ngại ra ngoài, nhiều người đề xe trong nhà rồi quay lên mặc thêm áo, để máy chạy trong gian đóng cửa.
- Ngõ hẹp, xe khác chắn lối. Ở ngõ nhỏ quanh phố cổ hay Khương Thượng, hãy đợi lối thông rồi mới dắt xe ra và đề, đừng nổ máy sẵn trong nhà.
- Hầm gửi xe chung cư mini. Hầm thấp, ít quạt hút. Nổ máy rồi đi luôn ra cửa hầm, không đứng chờ máy ấm.
- Homestay để xe ở phòng khách tầng một. Khách ở quanh Tây Hồ, Long Biên nên hỏi chủ nhà lối dắt xe ra và luôn nổ máy ở ngoài.
Mùa đông là lúc thói quen này lặp lại nhiều nhất. Các lưu ý khác khi đi xe ga trời lạnh có trong bài xe ga thuê đi mùa đông cần lưu ý gì.
Dấu hiệu nghi ngộ độc khí thải và việc cần làm ngay
Vì CO không màu không mùi, người ta thường không nhận ra mình đang hít phải. Các dấu hiệu ban đầu hay bị nhầm với cảm cúm hay mệt mỏi thông thường, ví dụ:
- Đau đầu, nhất là đau âm ỉ xuất hiện khi ở trong gian để xe.
- Chóng mặt, choáng váng, thấy người lâng lâng.
- Buồn nôn, mệt rũ, buồn ngủ bất thường.
- Nhiều người trong cùng một căn phòng cùng thấy khó chịu một lúc.
Nếu bạn hoặc người nhà có những dấu hiệu này sau khi xe nổ máy trong nhà, hãy làm ngay theo thứ tự:
- Tắt máy xe nếu làm được nhanh và an toàn.
- Ra ngay chỗ thoáng, đưa người đang khó chịu ra ngoài trời, mở toang các cửa.
- Gọi cấp cứu 115 nếu triệu chứng không đỡ, nặng hơn, có người lơ mơ, ngất hoặc khó thở. Đừng tự chờ xem có đỡ không.
- Không quay lại gian kín cho đến khi đã thông thoáng hoàn toàn.
Bài viết này chỉ mang tính nhắc nhở an toàn chung, không thay cho tư vấn y tế. Khi nghi ngờ, gọi cấp cứu luôn là lựa chọn đúng.
Khi thuê xe tay ga và ở nhà ống, homestay
Nếu bạn thuê xe ở tiệm chúng tôi tại 112 Nguyễn Văn Cừ, Bồ Đề, Long Biên và ở trọ trong ngõ, vài điều nên làm ngay từ ngày đầu:
- Hỏi chủ nhà chỗ để xe và lối dắt ra. Biết trước cửa nào mở được buổi sáng, có cần dắt qua bậc thềm không.
- Thử Smartkey hoặc khóa xe khi còn ở tiệm. Quen thao tác thì sáng ra bấm một lần là nổ máy ngoài cửa, không phải loay hoay lâu.
- Xe khó đề thì báo tiệm, đừng nổ máy thử nhiều lần trong nhà. Liên hệ 0942467674 trong giờ hoạt động 09:00–21:00 để được hướng dẫn.
Tóm lại
Nổ máy trong gian kín là đánh đổi vài chục giây tiện tay lấy rủi ro khí thải tích tụ. Hãy biến “dắt ra ngoài rồi mới đề” thành phản xạ, và nhớ các dấu hiệu đau đầu, chóng mặt, buồn nôn để xử lý kịp. Xem thêm kinh nghiệm dùng xe tay ga tại chuyên mục xe tay ga và các bài khác về xe máy.